Ptaki Okolic Rogoźna

Odłowy przy kanale melioracyjnym przebiegającym przez pola uprawne na obrzeżach osiedla budynków wielorodzinnych w Cieślach. Z jednej strony rowu znajduje się częściowo już skoszone pole kukurydzy. Sieci rozstawiliśmy punktowo przy krzewach rosnących na skarpach kanału. Na ściernisku po zbożu i kukurydzy ustawiliśmy 65 m sieci o dużych oczkach. Odłowy  prowadziliśmy przez 4 całe dni i noce. Złapało się 97 ptaków z 13 gatunków, w tym 8 retrapów. Dominowały mazurki i bogatki. W  sieci o dużych oczkach w nocy złapały się 4 uszatki, w tym jednorazowo 3 oraz słonka. W ciągu dnia jeden w wielu żerujących na ściernisku po kukurydzy grzywaczy.

A teraz już pełna lista odłowu:

Jeśli chodzi o retrapy, to wszystkie zostały zaobrączkowane tutaj i w najbliższej okolicy w następujących terminach:

• X 2025 – 4 bogatki,
• IX 2025 – 2 mazurki,
• VIII 2025 – 1 bogatka,
• VII 2025 – 1 kos.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Dalszy ciąg łapania w zakrzewionym starorzeczu w pobliżu ujścia Małej Wełny do Wełny. Tym razem dostawiliśmy też kilka sieci w trzcinowisku i wyniki podajemy w rozbiciu na te dwa środowiska. Przy zakrzewieniach znajduje się też nasz karmnik, który zasypaliśmy już słonecznikiem. Odłowy prowadziliśmy przez 2 popołudnia, 2 przedpołudnia i 8 całych dni. Złapało się w obydwu środowiskach łącznie 602 ptaki z 32 gatunków, w tym 75 retrapów. W strefie krzewów dominowały bogatki; to z pewnością za sprawą karmnika. Wysoki wynik dla czyża, to przede wszystkim “zasługa” zadrzewienia olszowego sąsiadującego ze starorzeczem.

Poniżej pary ptaków, które niezbyt często się łapią.

Wśród sikor trafiła się jedna z rogowatymi naroślami na nogach – trzeba było jej założyć obrączkę o jeden rozmiar większą. Takie chorobowe zmiany spotkaliśmy już u zięb i rokitniczki, ale u bogatki to pierwszy taki przypadek.

 

Pełna lista odłowu w zakrzewieniach przedstawia się następująco:

W trzcinowiskach dominowała modraszka, ale sporo było też potrzosów. Niewątpliwą atrakcją był złapany 1 listopada trzcinniczek. Wygląda to dość zabawnie, w zestawieniu z ptakami zimy, czyli czeczotką i jerem, które łapały się od 17 października.

 

Pełna lista odłowu w trzcinach przedstawia się następująco:

Kolejne, po miesięcznej przerwie, łapanie w zakrzewionym starorzeczu w pobliżu ujścia Małej Wełny do Wełny. Odłowy prowadziliśmy przez 1 popołudnie, 3 przedpołudnia i 8 całych dni. Złapało się 379 ptaków z 24 gatunków, w tym 19 retrapów. Zdecydowanym dominantem okazały się bogatki. O ile duża liczba złapanych czyży nie dziwi – przy starorzeczu jest spory kawałek olszowego lasku, to duża liczebność szczygłów i strzyżyków była raczej zaskoczeniem.

Z rzadziej łapanych ptaków warto wymienić droździki, krogulca i pierwszego w tym roku dzięciołka.

Stali bywalcy tych zakrzewień, to raniuszki. W odłowionym stadku były osobniki z obydwu występujących u nas podgatunków i mieszańce tych form.

Złapał się też dorosły samiec kosa ze starą kontuzją żuchwy. Był w dobrej kondycji, czyli mimo kalectwa radzi sobie.

Pełna lista odłowu przedstawia się następująco:

Jeśli chodzi o retrapy, to wszystkie, z wyjątkiem jednego, zostały zaobrączkowane tutaj lub w innych miejscach doliny Wełny w Cieślach w następujących terminach:

• IX 2025 – 9 w tym: 3 modraszki, 1 zimorodek, 3 bogatki i 2 sikory ubogie,
• VIII 2025 – 4 w tym: 2 kosy i 2 bogatki,
• IX 2024 – 1 dzięciołek,
• IV 2024 – 1 modraszka,
• XI 2023 – 1 bogatka,
• IX 2023 – 1 bogatka,
• V 2023 – 1 kos.

Ten jeden inny retrap, to bogatka zaobrączkowana jako pisklę w budce na powierzchni “Olszyna” w dniu 11.05.2024 r. – 1,5 km.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Po wielu dniach odłowów w trzcinowiskach, postanowiliśmy przypomnieć sobie jak wyglądają inne ptaki. Wybór padł na zadrzewienia porolne we wsi Owczegłowy, gdzie ostatnio łapaliśmy 7 lat temu. Jest to miejsce, w którym udawało się często złapać wszystkie sześć gatunków naszych sikor. W tym roku brakowało nam jeszcze tego gatunku i mieliśmy nadzieję, że uda się ten brak uzupełnić. No i sikory nas nie zawiodły – były wszystkie. Przez dwa całe dnie złapało się 175 ptaków z 17 gatunków; retrapów nie było. To pierwsze nasze odłowy, kiedy najwięcej złapało się mysikrólików. Stało się tak dzięki wabieniu głosem z magnetofonu ustawionym przy sieciach zlokalizowanych między świerkami. Struktura odłowionego zgrupowania mysikrólików była następująca: 81 ptaków w 1 kalendarzowym roku życia – 97,6% i 2 starsze (samiec i samica) – 2,4%; jeśli chodzi o płeć, to były 64 samce – 77,1 i 19 samic – 22,9%. Dominacja samców wynikała z pewnością z tego, że to one bardziej zdecydowanie reagują na śpiew innych samców – również poza sezonem lęgowym. Wśród odłowionych ptaków oprócz kompletu sikor, były również obydwa pełzacze.

No, i jak zwykle pełna lista odłowu:

Nazwa polska	Nazwa łacińska	Liczba
Mysikrólik	Regulus regulus	83
Bogatka	Parus major	26
Rudzik	Erithacus rubecula	23
Raniuszek	Aegithalos caudatus	15
Modraszka	Cyanistes caeruleus	5
Dzięcioł duży	Dendrocpos major	4
Czarnogłówka	Poecile montanus	5
Sosnówka	Periparus ater	2
Sikora uboga	Poecile palustris	2
Czubatka	Lophophanes cristatus	2
Strzyżyk	Troglodytes troglodytes	2
Pełzacz leśny	Certhia familiaris	1
Pełzacz ogrodowy	Certhia brachydactyla	1
Pokrzywnica	Prunella modularis	1
Kos	Turdus merula	1
Zniczek	Regulus ignicapilla	1
Zięba	Fringilla coelebs	1

Uczestnicy łapania: Jerzy Dąbrowski, Bronisława Peplińska i Bartosz Ziała.

Jerzy Dąbrowski

Łapanie w trzcinowiskach nad stawem w dolinie Wełny. Odłowy prowadziliśmy przez 2 wieczory, 2 całe dni i 1 poranek. Impulsem do tego łapania były liczne dymówki, które pojawiły się nad stawem 19 września. Postanowiliśmy sprawdzić, czy uda się je wieczorem zwabić na noclegowisko. Złapało się 202 ptaków z 24 gatunków, w tym 19 retrapów. No i udało się zwabić dymówki. Pierwszego wieczora złapało się 113 osobników, drugiego, mimo wabienia tylko jedna. Większość z nich – 90,6%, to były ptaki w 1 kalendarzowym roku życia. Najwidoczniej trafiło się nam przelotne stado. Było absolutnie wyjątkowe pod względem parametru o jakim chyba nigdy nie pisaliśmy – masy ciała. Ta wartość u poszczególnych ptaków (zważyliśmy wszystkie) mieściła się w zakresie 18,80 – 26,80 g, a średnia wyniosła 22,41 g. Tak wyglądało to na wcześniejszych noclegowiskach:

Miejsce odłowu	Okres odłowu	Liczba zważonych	Masa od – do	Masa średnia
Cieśle – staw	4-8.08.2025	226	16,00 – 23,40	19,00
Rz. Noteć – Antoniny	18-20.08.2025	302	16,20 – 22,30	18,55
Rz. Noteć – Antoniny	2-3.09.2025	144	16,60 – 22,10	19,32
Cieśle – staw (obecne)	21-22.09.2025	114	18,30 – 26,80	22,41

To najlepiej odżywione z naszych tegorocznych dymówek, a może nawet wśród wszystkich stad, które dotąd odłowiliśmy. Najwidoczniej staw stanowił dla nich tylko przystanek na trasie na południe, i rankiem poleciały dalej, bez “śniadania”. Poza nimi najliczniej łapały się potrzosy. Poniżej galeria ciekawszych ptaków z tego odłowu.

Pełna lista odłowu przedstawia się następująco:

Jeśli chodzi o retrapy, to wszystkie zostały zaobrączkowane tutaj lub w innych miejscach doliny Wełny w Cieślach w następujących terminach:

• IX 2025 – 6 w tym:  3 potrzosy, 3 modraszki,
• VIII 2025 – 7 w tym:  5 trzcinniczków, 1 modraszka i 1 pierwiosnek,
• IV 2025 – 1 potrzos,
• VII-VIII 2024 – 3 potrzosy,
• IX 2023 – 1 potrzos,
• VII 2023 – 1 kos.

Kolejne, po miesięcznej przerwie, łapanie w trzcinowiskach porastających łąki i starorzecza w pobliżu ujścia Małej Wełny do Wełny. Kilka sieci ustawiliśmy też w porośniętym krzewiastymi wierzbami starorzeczu okalającym półkolem nasze trzcinowisko. Odłowy prowadziliśmy przez 3 wieczory i 3 całe dni. Złapały się 184 ptaki z 20 gatunków, w tym 11 retrapów. Ptaków było bardzo mało, zwłaszcza w trzcinach. Ponad połowę stanowiły makolągwy, które przylatują tutaj na noclegowisko. Było jeszcze sporo trzcinniczków, a wśród singli” znalazły się pleszka i świergotek drzewny.

Pełna lista odłowu przedstawia się następująco:

Jeśli chodzi o retrapy, to wszystkie zostały zaobrączkowane tutaj lub w innych miejscach doliny Wełny w Cieślach w następujących terminach:

• VII-VIII 2025 – 8 w tym: 3 modraszki, 1 potrzos, 2 bogatki, 1 trzcinniczek i 1 makolągwa,
• IV 2025 – 1 makolągwa,
• VIII 2022 – 1 makolągwa,
• IX 2021 – 1 kos.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Łapanie na terenie nieczynnej żwirowni w Cieślach w podanym wyżej okresie, ale oczywiście z przerwami. Wyrobisko prawie w całości jest zalane i porośnięte trzcinami. W trzcinowiskach znajdują się niewielkie płycizny i na nich ustawiliśmy pułapki, które zamykają się po wejściu ptaka, który może się w nich swobodnie poruszać. Ustawiliśmy też sieci o dużych oczkach z nadzieją na złapanie bytujących tam czapli.

Złapało się wprawdzie 42 ptaki z 8 gatunków. Zdecydowanym dominantem zupełnie niespodziewanie okazały się wodniki. W latach 1979-2024 zaobrączkowałem ich 18. Wśród odłowionych w tym roku wodników był 8 dorosłych i 15 piskląt w różnej fazie wzrostu. Trzynaście osobników złapało się wielokrotnie, więc można było udokumentować wzrost młodych i zmiany u dorosłych. Pierwszy raz złapały się dorosłe ptaki w trakcie pierzenia, które przebiega u nich podobnie jak u blaszkodziobych i żurawi wg. zasady “raz, a dobrze”. Jeden z takich osobników złapał się przed pierzeniem lotek i w trakcie wyrastania nowych.

Również pisklęta łapały się wielokrotnie. Poniżej zdjęcia dwóch  takich osobników.

Z pewnością będziemy w tym miejscu łapać w przyszłym roku. Miejmy nadzieję, że  niektóre z tegorocznych ptaków tutaj wrócą.

Drugim gatunkiem, który zaskoczył ilościowo była kokoszka. W latach 1979-2024 zaobrączkowałem ich tylko 4, a w trakcie tego łapania 5.

No i na koniec kompletne zaskoczenie, bo 10.07.2025 r. na wysepce otoczonej głęboką wodą złapał się szczur wędrowny. Okazuje się, że to świetny pływak.

Pełna lista odłowu wygląda następująco:

Nazwa polska	Nazwa łacińska	Liczba
Wodnik	Rallus aquaticus	23
Łabędź niemy	Cygnus olor	6
Kokoszka	Gallinula chloropus	5
Potrzos	Emberiza schoeniclus	3
Kszyk	Gallinago gallinago	2
Trzciniak	Acrocephalus arundinaceus	1
Krzyżówka	Anas platyrhynchos	1

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Druga w tym roku wyprawa nad Noteć. Ten sam punkt co w sierpniu, czyli w trzcinowiskach między wałem przeciwpowodziowym i korytem rzeki.  Odłowy prowadziliśmy przez jeden dzień, tj. od południa pierwszego dnia do południa drugiego. Ptaków było wyraźnie mniej niż poprzednio. Złapało się wprawdzie 481 ptaków z 16 gatunków, w tym 5 retrapy. Zdecydowanym dominantem były dymówki, które przyleciały tutaj na noclegowisko. Przeanalizowaliśmy zgrupowanie dymówek, które złapały się na noclegowisku pod względem wieku i płci. Zdecydowaną większość stanowiły tegoroczne młode 86,2%. Ptaki dorosłe stanowiły 13,8%. Płeć dorosłych to: 29 samców, 18 samic oraz 10 osobników bez oznaczenia płci. Gdyby przeliczyć liczbę młodych na dwa dorosłe (potencjalna para lęgowa), na parę dorosłych przypadałyby ich 12,5. Wśród młodych ptaków były osobniki w różnym wieku licząc od wylotu z gniazda. Były wśród nich takie, które opuściły gniazdo zapewne przed kilkoma dniami, posiadające jeszcze bardzo wyraźne zajady. U większości nie pozostał po zajadach żaden ślad.

Trafił się też jeden młodociany osobnik, któremu na czole wyrastały już pióra z kolejnej (dorosłej) generacji piór. Trudno powiedzieć, czy przedwcześnie rozpoczął pierzenie, czy raczej w jakichś okolicznościach utracił pióra w tym miejscu. W takiej sytuacji wyrastają pióra z następnej generacji.

Pełna lista odłowu wygląda następująco:

Nazwa polska	Nazwa łacińska	Liczba
Dymówka	Hirundo rustica	413
Trzcinniczek	Acrpcephalus scirpaceus	28 + 3 retrapy
Rokitniczka	Acrocephalus schoenobaenus	7
Trzciniak	Acrocephalus arundinaceus	6
Pliszka żółta	Motacilla flava	4
Remiz	Remiz pendulinus	2 + 1 retrap
Pierwiosnek	Phylloscopus collybita	2 + 1 retrap
Potrzos	Emberiza schoeniclus	2
Wąsatka	Panurus biarmicus	2
Brzęczka	Locustella luscinioides	2
Zimorodek	Alcedo atthis	2
Modraszka	Cyanistes caeruleus	2
Łozówka	Acrocephalus palustris	1
Dzwoniec	Carduelis chloris	1
Gąsiorek	Lanius collurio	1
Czarnogłówka	Poecile montanus	1

Wszystkie retrapy, to ptaki z poprzedniego łapania w tym miejscu.

Jerzy Dąbrowski i Bartosz Ziała

Łapanie w trzcinowiskach nad stawem w dolinie Wełny. Odłowy prowadziliśmy przez 3 wieczory i 1 poranek. Złapało się 231 ptaków z 15 gatunków, w tym 22 retrapy. Najliczniej łapały się przylatujące tu na noclegowisko pliszki żółte. Mimo wabienia głosem, nie przyleciały dymówki, które nocowały tu na początku sierpnia. Poza nimi dość licznie łapały się potrzosy i trzcinniczki. Większość pliszek (108) złapała się pierwszego wieczora. Drugi wieczór dał wynik – 18, a trzeci – 3. Cztery osobniki złapały się dwukrotnie. Jeśli chodzi o wiek pliszek żółtych, to tegoroczne młode stanowiły 86,4%, a starsze tylko 13,6%.

Pełna lista odłowu przedstawia się następująco:

Jeśli chodzi o retrapy, to wszystkie, z wyjątkiem jednego z polską, ale nie naszą obrączką, zostały zaobrączkowane tutaj lub w innych miejscach doliny Wełny w Cieślach w następujących terminach:

• VIII 2025 – 12 w tym: 4 pliszki żółte, 3 potrzosy, 2 modraszki, 2 trzcinniczki i 1 trzciniak,,
• VI 2025 – 1 bogatka,
• VIII 2024 – 3 w tym: 1 pliszka żółta i 2 potrzosy,
• IV 2024 – 1 modraszka,
• IX-X 2023 – 2 potrzosy.

“Obcy” trzcinniczek został zaobrączkowany 13.08.2025 r., tj. 17 dni wcześniej, w miejscowości Morzyce koło Bytonia na Kujawach – odległość w linii prostej 110 km.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Pierwsza w tym roku wyprawa nad Noteć. Podobnie jak w ubiegłym roku punkt odłowu założyliśmy ok. 4 km w dół rzeki od mostu Szamocin-Białośliwie. W latach 80-tych ubiegłego stulecia była tu jeszcze nieistniejąca już wieś Antoniny. W dniu 4.07.1981 r. obrączkowałem w niej bociany z gniazda na kominie dawnej szkoły. Łapaliśmy w trzcinowiskach między wałem przeciwpowodziowym i korytem rzeki.

Odłowy prowadziliśmy przez 1 popołudnie, 1 cały dzień 1 poranek. Złapało się wprawdzie 1.188 ptaków z 24 gatunków, w tym 3 retrapy. Zdecydowanym dominantem były dymówki, które przyleciały tutaj na noclegowisko. Przeanalizowaliśmy zgrupowanie dymówek, które złapały się na noclegowisku pod względem wieku i płci, oddzielnie dla każdego wieczoru. Zdecydowaną większość stanowiły tegoroczne młode, odpowiednio: 81,7% i 76,0%; dla obydwu wieczorów razem 79,4%. Ptaki dorosłe stanowiły: 18,3% i 24,0%; dla obydwu wieczorów razem 20,6%. . Płeć dorosłych to: 46 i 47 samców, 32 i 25 samic oraz 10 i 8 osobników bez oznaczenia płci. Gdyby przeliczyć liczbę młodych na dwa dorosłe (potencjalna para lęgowa), na parę dorosłych przypadałyby: pierwszego wieczoru 8,9, a drugiego 6,4 młodego (w 2024 roku w tym miejscu, o tej samej porze roku, pierwszego wieczoru 16,6, a drugiego 33,7 młodego). Taki wynik lęgów odpowiada rozrodczości tego gatunku – dwa lęgi w roku. Główną cechą wykorzystywaną do oznaczania płci dymówek o tej porze roku jest długość tzw. widełek, czyli odległość między końcami najdłuższych i najkrótszych sterówek. Większe widełki mają oczywiście samce – poniżej rekordzista o widełkach 90 mm.

W ciągu dnia w trzcinowiskach dominowały trzcinniczki i rokitniczki. Sporo było też remizów i potrzosów. Pierwszy raz w tym roku zaobrączkowaliśmy: słowika szarego, pokląskwę, świerszczaka i dziwonię.

Pełny przegląd płci i wieku zaprezentowały wąsatki.

Udało się odłowić cztery dorosłe błotniaki stawowe, które dość licznie penetrują stawy rybne.

Pełna lista odłowu wygląda następująco:

Nazwa polska	Nazwa łacińska	Liczba
Dymówka	Hirundo rustica	813 + 2 retrapy
Trzcinniczek	Acrpcephalus scirpaceus	105
Rokitniczka	Acrocephalus schoenobaenus	86
Brzegówka	Riparia riparia	57
Remiz	Remiz pendulinus	35
Potrzos	Emberiza schoeniclus	25 + 1 retrap
Wąsatka	Panurus biarmicus	9
Trzciniak	Acrocephalus arundinaceus	8
Łozówka	Acrocephalus palustris	7
Cierniówka	Sylvia communis	6
Piecuszek	Phylloscopus trochilus	5
Pierwiosnek	Phylloscopus collybita	4
Błotniak stawowy	Circus aeruginosus	4
Brzęczka	Locustella luscinioides	3
Kapturka	Sylvia atricapilla	3
Modraszka	Cyanistes caeruleus	3
Podróżniczek	Luscinia svecica	3
Gąsiorek	Lanius collurio	2
Słowik szary	Luscinia luscinia	2
Zimorodek	Alcedo atthis	1
Rudzik	Erithacus rubecula	1
Dziwonia	Erythrina erythrina	1
Świerszczak	Locustella naevia	1
Pokląskwa	Saxicola rubetra	1

 

Dwa z trzech retrapów, to ptaki zaobrączkowane tutaj w minionym roku:

• 17 VIII 2024 – dymówka w 1 kal. roku życia; obecnie samiec,
• 15 VIII 2024 – potrzos, samiec po 1 kal. roku życia.

Trzeci retrap jest sporym zaskoczeniem, ponieważ jest to dymówka w 1 kal. roku życia, zaobrączkowana 12 dni wcześniej (6 VIII 2025) na noclegowisku w Cieślach, tj. 34 km na południe. Jak widać po kierunku przemieszczenia, to jeszcze nie przelot.