Browsed by
Autor: Jerzy Dąbrowski

WYJĄTKOWE SZERSZENIE

WYJĄTKOWE SZERSZENIE

W dniu dzisiejszym, tj. 19.10.2020 r. pojechałem do lasu “Buczyna”, żeby przewiesić jedną z naszych budek lęgowych (nr 47), ponieważ drzewo na którym wisiała zostało oznakowane “do wycinki”. Zanim doszedłem na miejsce, zobaczyłem coś, czego nie widziałem jeszcze nigdy, mimo, że kontrolujemy od 5-7 lat do 500 budek lęgowych rocznie. Co roku część naszych budek jest latem zajmowana przez różne gatunki os, w tym te największe – szerszenie. Do tej pory gniazda były budowane wewnątrz budki, a o obecności owadów wnioskowaliśmy z ich obecności w otworze wlotowym, a czasem dopiero po otwarciu. To co dziś zobaczyłem na budce nr 49 zaparło wprost dech w piersiach, więc postanowiłem podzielić się tą niezwykłą obserwacją. Na powierzchni gniazda przebywały jeszcze trzy żywe szerszenie. Po pierwszych przymrozkach budka zostanie zdjęta i wyeksponowana w muzeum,  a ptaki otrzymają nową.

Budka została zawieszona w kwietniu 2015 roku. Do tej pory gniazdowały w niej bogatki i szpaki. Zimą spotykaliśmy w niej nocujące bogatki, kowaliki i dzięcioły duże. W tym roku, w maju był tam lęg bogatki, który został zniszczony. W dniu 14 lipca była już zajęta przez osy.

Jerzy Dąbrowski

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 28.09 – 12.10.2020 R.

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 28.09 – 12.10.2020 R.

Pierwszy jesienny odłów w trzcinowiskach porastających łąki i starorzecza w pobliżu ujścia Małej Wełny do Wełny. Sieci ustawiliśmy w trzcinowiskach i na ich obrzeżach porośniętych szpalerami krzewiastych i drzewiastych wierzb. Przy znajdującym się tutaj zarastającym stawie ustawiliśmy 70 m sieci na duże ptaki, z myślą o przebywających tam krzyżówkach. Odłowy prowadziliśmy przez siedem wieczorów, pięć całych dni i pięć ranków.  Złapały się 372 ptaki z 30 gatunków, w tym 24 retrapy. Skład gatunkowy bardzo podobny do tego z minionego roku w tym miejscu. Dominantem były makolągwy przylatujące tutaj na noclegowisko. W dwa wieczory przyleciały też szpaki. jak zwykle o tej porze roku liczniejsze były potrzosy, modraszki i rudziki. Przestały już dziwić pojawiające się w trzcinowiskach ptaki raczej z nimi nie kojarzone: mysikróliki, kopciuszki i kląskawki. Sieci o dużym oczku (60×60 mm) wzbogaciły odłów o 6 kaczorów krzyżówki, uszatkę i największą niespodziankę – świstuna (więcej o nim w newsie). Wśród odłowionych ptaków znalazły się dwa “niepełnosprawne”: szpak bez jednej nogi i trzcinniczek z jedną nogą trwale odgiętą w bok o 90o w stawie skokowym. Obydwa były w dobrej kondycji.

Pełna lista odłowu wygląda następująco:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Makolągwa Carduelis cannabina  98 + 7 retrapów
Modraszka Cyanistes caeruleus  50 + 12 retrapów
Szpak Sturnus vulgaris  46 + 1 retrap
Potrzos Emberiza schoeniclus  33 + 1 retrap
Bogatka Parus major  17 + 1 retrap
Rudzik Erithacus rubecula  25 + 1 retrap
Strzyżyk Troglodytes troglodytes  9
Potrzeszcz Miliaria calandra  9
Mysikrólik Regulus regulus  8
Trzcinniczek Acrpcephalus scirpaceus  7
Krzyżówka Anas platyrhynchos  6
Pokrzywnica Prunella modularis  6
Pierwiosnek Phylloscopus collybita  5 + 1 retrap
Śpiewak Turdus philomelos  4
Czyż Carduelis spinus  3
Kapturka Sylvia atricapilla  3
Kopciuszek Phoenicurus ochruros  3
Zięba Fringilla coelibs  2
Czarnogłówka Poecile montanus  2
Kląskawka Saxicola torquata  2
Zimorodek Alcedo atthis  1
Świstun Anas penelope  1
Uszatka Asio otus  1
Szczygieł  Carduelis carduelis  1
Dzwoniec Carduelis chloris  1
Mazurek Passer montanus  1
Sikora uboga Poecile palustris  1
Remiz Remiz pendulinus  1
Gajówka Sylvia borin  1
Kos Turdus merula  1

Większość retrsapów, to ptaki zaobrączkowane w Cieślach w tym roku. Siedem osobników nosiło nasze obrączki w minionych lat:

  • VII 2019 – 2 makolągwa,
  • XI 2019 – 1 modraszka,
  • IX 2018 – 1 szpak,
  • VIII 2018 – 3 modraszki,
  • VII 2018 – 1 pierwiosnek.

Najciekawszy z wymienionych wyżej był pierwiosnek i to nie z powodu długowieczności. Kształt zakończeń sterówek wskazywał na ptaka w pierwszym kalendarzowym roku życia. Jak z daty zaobrączkowania wynika, ze był przynajmniej w trzecim roku.

Największe emocje wzbudziły jednak dwie modraszki z zagranicznymi obrączkami: niemiecką z centrali HELGOLAND i estońską z centrali MATSALU. Ta druga wyglądała na dopiero co założoną i nosił ją ptak w pierwszym roku życia. Dane o okolicznościach zaobrączkowania tej modraszki już nadeszły. Oznakowano ją 26.09.2020 r. w miejscu opisanym jako “Pärnu maakond, Häädemeeste vald, Kabli küla (Kabli linnujaam)” – cokolwiek to znaczy; nad brzegiem Bałtyku w pobliżu granicy Łotwą.  Złapaliśmy ją po 14 dniach od daty zaobrączkowania, a odległość dzieląca Ciesle od miejsca zaobrączkowania, to 748 km w linii prostej. Na dane o ptaku z niemiecką obrączką będzie trzeba pewnie jak zwykle poczekać kilka miesięcy.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

CIEŚLE-WODOCIĄGI – 24-27.09.2020 R.

CIEŚLE-WODOCIĄGI – 24-27.09.2020 R.

Kolejne, po ponad dwumiesięcznej przerwie, łapanie w zakrzewionej części doliny Wełny. Złapało się 99 ptaków z 23 gatunków, w tym 18 retrapów.  Najliczniejszą grupą ptaków były sikory a zwłaszcza modraszka. Prawie całkowicie znikły Acrocephalusy, natomiast zwiększyła się liczebność potrzosa, rudzika i pokrzywnicy. Złapała się jedna dymówka – zapewne ostatnia w tym roku. W czasie odłowu zaobserwowaliśmy małe grupy przelatujących dymówek: 8 + 4 + 11.

No, i jak zwykle pełna lista odłowu:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Modraszka Cyanistes caeruleus  9 + 9 retrapów
Potrzos Emberiza schoeniclus  11 + 2 retrapy
Bogatka Parus major  6 + 5 retrapów
Rudzik Erithacus rubecula  10
Czarnogłówka Poecile montanus  5 + 1 retrap
Pierwiosnek Phylloscopus collybita  5
Pokrzywnica Prunella modularis  5
Kapturka Sylvia atricapilla   5
Zięba Fringilla coelebs  4
Zimorodek Alcedo atthis  2 + 1 retrap
Kos Turdus merula  3
Dzwoniec Carduelis chloris  2
Brzęczka Locustella luscinioides  2
Sikora uboga Poecile palustris  2
Szpak Sturnus vulgaris  2
Strzyżyk Troglodytes troglodytes  1 + 1 retrap
Trzciniak Acrocephalus arundinaceus  1
Trznadel Emberiza citrinella  1
Dymówka Hirundo rustica  1
Mazurek Passer montanus  1
Remiz Remiz pendulinus  1
Kowalik Sitta europaea  1
Śpiewak Turdus philomelos  1

 

Z osiemnastu retrapów warto napisać o dziewięciu; pozostałe to ptaki, które zaobrączkowaliśmy tutaj lub w najbliższym sąsiedztwie w bieżącym roku. Z tego roku pochodzą też pierwsze cztery retrapy o których chcemy napisać. Są to ptaki lęgowe w pobliskim lesie “Olszyna”.  Są to ptaki z naszych budek lęgowych: samica modraszki złapana przy pisklętach oraz trzy ptaki zaobrączkowane jako pisklęta – 2 modraszki i 1 bogatka. Pozostałe pięć, to ptaki zaobrączkowane w następujących okresach:

  • VII 2018 – 1 modraszka,
  • VIII-IX 2019 – 1 potrzos, 2 bogatki i 1 czarnogłówka.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 20 – 23.09.2020 R.

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 20 – 23.09.2020 R.

Szósty letni odłów w trzcinowiskach porastających łąki i starorzecza w pobliżu ujścia Małej Wełny do Wełny. Sieci, tak jak poprzednio, ustawiliśmy tylko w trzcinowiskach. Odłowy prowadziliśmy przez trzy wieczory i trzy ranki.  Złapały się 62 ptaki z 9 gatunków, w tym 2 retrapy. Od poprzedniego łapania minęły dwa tygodnie i liczba ptaków oraz różnorodność wyraźnie spadła. Zniknęły całkowicie dymówki i pliszki żółte a trzcinniczki bardzo mocno zmniejszyły liczebność. W tej sytuacji dominantem były makolągwy przylatujące tutaj na noclegowisko. Oznaki trwającego przelotu najlepiej było widać u dwóch złapanych trzciniaków. W pięciostopniowej skali otłuszczenia miały T3 i T5 i ważyły odpowiednio: 35,2 i 45,5 g. W lipcu masa trzciniaków zawiera się w przedziale 25-30 g.

Pełna lista odłowu wygląda następująco:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Makolągwa Carduelis cannabina  26
Szpak Sturnus vulgaris  11
Potrzos Emberiza schoeniclus  9
Trzcinniczek Acrpcephalus scirpaceus  7
Trzciniak Acrocephalus arundinaceus  2
Modraszka Cyanistes caeruleus  2 retrapy
Szczygieł Carduelis carduelis  2
Rudzik Erithacus rubecula  2
Dzwoniec Carduelis chloris  1

 

Obydwa retrapy, to modraszki zaobrączkowane tutaj 15.10.2019 oraz 17.08.2020.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

CIEŚLE-STAW 15-20.09.2020 R.

CIEŚLE-STAW 15-20.09.2020 R.

Po trudnym łapaniu nad Małą Wełną w Owczegłowach ustawiliśmy 100 m sieci do odłowu małych ptaków i 70 m sieci do odłowu dużych ptaków w okolicach stawu w dolinie Wełny w Cieślach. W sieci “wróblacze” łapaliśmy dwa pełne dni; sieci na duże ptaki zwane przez nas “kaczkówkami” stały przez cały czas odłowu. Złapało się 47 ptaków z 18 gatunków, w tym 7 retrapów. Jak widać liczba ptaków nie jest imponująca, za to różnorodność całkiem przyzwoita. Dominantem okazała się modraszka.Łapały się ostatnie już zapewne Acrocephalusy. Sporo było zimorodków. W nocy w “kaczkówki”, zgodnie z oczekiwaniem, łapały się krzyżówki, a w dzień krogulce. Zupełnie niezwykłym ptakiem w sieciach o oczku 60×60 mm był szczygieł. Ptak tej wielkości powinien swobodnie przelecieć przez sieć o tak wielkich oczkach, ale jak się ma pecha, to się jest autorem takich wyczynów. Po kilku godzinach ten szczygieł “naprawił błąd” i złapał się w prawidłową  sieć, to jest o oczku 16×16 mm.

Niewątpliwie najciekawszym ptakiem był młodociany bączek – pierwszy w tym roku i pewnie jedyny.

A to pełna lista odłowu:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Modraszka Cyanistes caeruleus  10
Potrzos Emberiza schoeniclus  7
Zimorodek Alcedo atthis  5 + 1 retrap
Krzyżówka Anas platyrhynchos  2 + 2 retrapy
Pierwiosnek  Phylloscopus collybita  3
Krogulec Accipiter nisus  2
Trzciniak Acrocephalus arundinaceus  2
Kulczyk Serinus serinus  2
Kapturka Sylvia atricapilla  2
Łozówka Acrocephalus palustris  1
Dzwoniec Carduelis chloris  1
Bączek Ixobrychus minutus  1
Bogatka Parus major  1
Mazurek Passer montanus  1
Rokitniczka Acrocephalus schoenobaenus  1 retrap
Trzcinniczek  Acrocephalus scirpaceus  1 retrap
Modraszka Cyanistes caeruleus  1 retrap
Trznadel Emberiza citrinella  1 retrap

 

Wszystkie retrapy, to ptaki zaobrączkowane w najbliższej okolicy, w tym 7 z bieżącego roku. Najstarszym był trznadel zaobrączkowany po drugiej stronie Wełny 19.07.2017 r. jako dorosła samica. Dwie krzyżówki, które posiadały już obrączki  zostały zaobrączkowane tutaj 3.10.20119 i 13.03.2020 r. Obie miały obrączki kolorowe, które były w bardzo dobrym stanie.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

PIERWSZY ŚWISTUN

PIERWSZY ŚWISTUN

W dniu 5 października ustawiliśmy przy zarośniętym stawie w dolinie Wełny w Cieślach 65 metrów sieci przeznaczonych do odłowu kaczek. Celem były oczywiście krzyżówki Anas platyrhynchos, które znakujemy kolorowymi obrączkami. W dwie kolejne noce złapało się siedem kaczorów tego gatunku. Rankiem 7 października grupa kaczek zerwała się ze stawu i po mistrzowsku ominęła nasze sieci – wpadła tylko jedna. Okazało się, że nie była to krzyżówka lecz świstun Anas penelope a dokładniej młodociana samica tego gatunku. Świstuny widuje się u nas w okresie przelotów. Uwagę przyciągają zwłaszcza pięknie ubarwione samce. Przez lata marzyłem o tym, żeby kiedyś złapać osobnika tego gatunku, no i stało się i to zupełnie niespodziewanie, bo jeszcze w tym roku nie widziałem u nas tych kaczek. Ptaki te obrączkowane są w Polsce niezwykle rzadko i nie jest wykluczone, że nasz ptak będzie jedyny zaobrączkowanym w tym roku w skali kraju. na liście gatunków ptaków zaobrączkowanych w ramach prac Zespołu Obrączkarskiego “ROGOŹNO” świstun został wpisany pod numerem “154”.

Pierwszy odłów osobnika nowego gatunku to oczywiście okazja do zapoznania się “na żywo” z jego cechami umożliwiającymi odróżnienie go od pokrewnych taksonów oraz oznaczenie jego płci i wieku.

Do tej pory w okolicach Rogoźna udało się zaobrączkować następujące gatunki kaczek: krzyżówka, cyranka i cyraneczka. Jaki będzie następny?

Jerzy Dąbrowski  

 

 

 

 

 

 

OSTATNIE JASKÓŁKI

OSTATNIE JASKÓŁKI

29.09.2020, Cieśle, Jerzy Dąbrowski

  • dymówka Hirundo rustica – 1.

26.09.2020, Cieśle, Bronisława Peplińska i Jerzy Dąbrowski

  • dymówka Hirundo rustica – 8 + 4 + 16.

25.09.2020, Cieśle, Jerzy Dąbrowski

  • dymówka Hirundo rustica – 1 (złapana).
JEZIORO ROGOZIŃSKIE-OWCZEGŁOWY 11-12.09.2020 R.

JEZIORO ROGOZIŃSKIE-OWCZEGŁOWY 11-12.09.2020 R.

Łapanie w trzcinowiskach przy wlocie Małej Wełny do Jeziora Rogozińskiego. To najtrudniejsze do odłowów miejsce, wymagające dużego wysiłku fizycznego. Najbliższe otwartej wody trzcinowiska porastają bardzo niestabilny grunt, pod którym znajduje się kilka metrów płynnego błota. W minionych latach bardzo licznie nocowały tutaj dymówki, pliszki żółte i potrzeszcze. Właśnie noclegowiska były głównym celem naszej wyprawy w to miejsce. Niestety zaliczyliśmy kolejne w tym roku rozczarowanie. Mimo optymalnej do odłowów pogody (brak opadów, bezwietrznie, ciepło) od piątkowego popołudnia do sobotniej nocy złapały się tylko 63 ptaki z 11 gatunków w tym 3 retrapy. Obydwa wieczory wabiliśmy dymówki głosem z magnetofonu  i złapaliśmy ich tylko 13. Trzcinowiska były jak wymarłe. Wyglądało to tak, jak gdyby przelot w tym środowisku już dobiegał końca.

A oto pełna lista tego wyjątkowo skromnego odłowu:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Modraszka Cyanistes caeruleus  13 + 2 retrapy
Trzcinniczek Acrocephalus scirpaceus  14
Dymówka Hirundo rustica  13
Pierwiosnek Phylloscopus collybita  8 + 1 retrap
Pliszka żółta Motacilla flava  3
Kapturka Sylvia atricapilla  3
Rokitniczka Acrocephalus schoenobaenus  2
Potrzos Emberiza schoeniclus  1
Rudzik Erithacus rubecula  1
Brzęczka Locustella luscinioides  1
Piecuszek Phylloscopus trochilus  1

 

Wszystkie retrapy, to ptaki zaobrączkowane tutaj w sierpniu 2019 roku.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska