Browsed by
Autor: Jerzy Dąbrowski

BUDKI DLA PUSZCZYKÓW

BUDKI DLA PUSZCZYKÓW

Dawno, dawno temu, tj. ok. 25 lat temu w ramach zajęć kółka przyrodniczego, jakie prowadziłem przy muzeum rozwiesiliśmy siedem specjalnych budek lęgowych przeznaczonych dla puszczyków. Cztery z nich przetrwały do dziś i dzięki bieżącym naprawom służą nadal ptakom.

Minionej zimy (14.01.2017) rozwiesiłem kolejne trzy budki “puszczykowe” – tym razem wykonane z wypróchniałego pnia olszy czarnej. Była jeszcze czwarta, ale tą powiesiliśmy na słupie stojącym na wysepce stawu w Cieślach z myślą o gągołach. Myśl jak się okazało była słuszna, bo od 2014 roku, kiedy ją zawiesiliśmy, gągoły w niej gniazdują.

W dniach 17 i 21 kwietnia 2018 skontrolowaliśmy wszystkie siedem budek “puszczykowych”. W dwóch z nich trwają lęgi puszczyków. W “OLSZYNIE” stwierdziliśmy samicę odmiany “rudej” przy 4 pisklętach, a w “BUCZYNIE” samicę odmiany “szarej” na 2 jajach. W budce “OWCZEGŁOWY” znajduje się puste – świeże gniazdo zbudowane z mchu i nielicznych gałązek. Wielkość czary gniazdowej wskazuje na ptaka wielkości gołębia – zobaczymy, co okaże się w kolejnej kontroli, za ok miesiąc. Pisklęta w “OLSZYNIE” były jeszcze zbyt małe do zaobrączkowania, więc dostaną znaczniki za kilkanaście dni.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

ROZLEWISKA WEŁNY W CIEŚLACH

ROZLEWISKA WEŁNY W CIEŚLACH

10.04.2018, CieśleJerzy Dąbrowski

  • samotnik Tringa ochropus – 2.

13.04.2018, CieśleJerzy Dąbrowski

  • samotnik Tringa ochropus – 3.

16.04.2018, CieśleJerzy Dąbrowski 

  • czapla biała Egretta alba – 3,
  • żuraw Grus grus – 2 samice na gniazdach.

17.04.2018, CieśleJerzy Dąbrowski 

  • czapla biała Egretta alba – 5,
  • płaskonos Anas clypeata – ≥8 samców i 2 samice,
  • świstun Anas penelope – 8,
  • cyranka Anas quequedula – 1 para,
  • śmieszka Larus ridibundus – 78 + kopulująca para.

22.04.2018, CieśleJerzy Dąbrowski 

  • batalion Philomachus pugnax – 3 samce.

23.04.2018, CieśleJerzy Dąbrowski 

  • łęczak Tringa glareola – 12.
KROGULEC Z FINLANDII

KROGULEC Z FINLANDII

W dniu 25 marca 2018 otrzymałem wiadomość, że w jednym z gospodarstw w Mikołajewie “spacerował” mały ptak drapieżny, którego złapano. Emocje podniosła informacja, że ma na nodze obrączkę. Pojechałem tam i zgodnie z oczekiwaniami stwierdziłem, że jest to młodociany krogulec Accipiter nisus, który ma na nodze obrączkę z napisem “MUSEUM ZOOLOG. FINLAND” i numerem porządkowym. Oględziny wskazywały jednoznacznie, że krogulec w pogoni za upatrzoną ofiarą (najprawdopodobniej wróblem, których w gospodarstwie jest sporo) zderzył się z jakąś przeszkodą i doznał jakichś urazów wewnętrznych, które uniemożliwiły mu latanie. Mięśnie piersiowe były już mocno zapadnięte, co oznaczało, że ptak od dość długiego czasu nie jadł. Po dokonaniu dokładnych oględzin i pomiarów ustaliłem, że jest to samiec w drugim kalendarzowym roku życia. Niestety nie chciał pobierać pokarmu i po kilku godzinach padł.

Informację przekazałem niezwłocznie do naszej centrali obrączkarskiej w Gdańsku i po kilku dniach otrzymałem dane z zaobrączkowania tego krogulca. Ptak został zaobrączkowany jako pisklę – samiec w dniu 21 czerwca 2017 koło miejscowości Naantali, VARSINAIS-SUOMI W Finlandii. Miejsce to odległe jest od Mikołajewa o 909 km w linii prostej.

Jerzy Dąbrowski 

Pliszka iberyjska w Cieślach

Pliszka iberyjska w Cieślach

Jak napisaliśmy w “Bieżących łapaniach”, w trzcinowiskach porastających starorzecza i łąki w dolinie Wełny w Cieślach, trwa przelot pliszek żółtych. Jak każdego roku ptaki tego gatunku zlatują się tutaj na noclegowiska. W czasie odłowów prowadzonych między 13 a 18 kwietnia złapaliśmy 35 pliszek żółtych Motacilla flava. Podobnie jak w minionych latach jako pierwsze lecą samce – wśród odłowionych osobników była tylko jedna samica. Aż osiem ptaków nosiło już nasze obrączki założone w tym miejscu w ubiegłych latach – najstarszy został zaobrączkowany 1 sierpnia 2010, jako ptak w 1 kalendarzowym roku życia. Tegoroczne odłowy pliszek żółtych obfitują w niespodzianki innego typu – łapią się nietypowo ubarwione osobniki. Wieczorem 15.04.2018 złapał się samiec o jednoznacznych cechach podgatunku Motacilla flava iberiae – to pierwsze stwierdzenie pliszki iberyjskiej na naszym terenie. Pliszki z tego podgatunku występują na Półwyspie Iberyjskim i w północno-zachodniej Afryce. Rankiem następnego dnia w sieciach wisiał kolejny osobnik z tego podgatunku.

Wieczorem 18.04.2018 złapały się dwa ptaki o ubarwieniu pośrednim między pospolicie u nas występującym podgatunkiem nominatywnym Motacilla flava flava i Motacilla flava iberiae.   Tego samego wieczora wisiał również osobnik z białą głową. W tym przypadku nie jest to jednak kolejny podgatunek, lecz nietypowo ubarwiony przedstawiciel podgatunku M. f. flava, o czym świadczy całkowicie żółty podbródek. Warto w tym miejscu przypomnieć, że w przeszłości dwukrotnie (9.05.2010 i 17.07.2016) złapaliśmy w Cieślach pliszki tundrowe Motacilla flava thunbergi. Ciekawe, czy kolejne wiosenne wieczory przyniosą jeszcze jakieś ciekawe obserwacje?

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

CIEŚLE – UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY – 13-16.04.2018

CIEŚLE – UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY – 13-16.04.2018

Po łapaniu w zakrzewionej części doliny Wełny na punkcie “WODOCIĄGI”, postanowiliśmy sprawdzić, czy da się wejść w trzcinowiska w innym naszym stałym miejscu. Okazało się, że  jest to możliwe, więc zorganizowaliśmy odłów. Łapaliśmy tylko w piątkowy wieczór i sobotni ranek oraz wieczór niedzielny i poniedziałkowy poranek. Pogoda prawdziwie wiosenna, łącznie z piątkową burzą, której towarzyszył niewielki deszcz. Stare źdźbła trzcin częściowo wyłamane. Krzewy dzikiego bzu czarnego, który wyrosły w trzcinowiskach w czasie kilku suchych lat obumarły z powodu długotrwałego podtopienia w minionym roku. tak więc łapanie odbyło się w czystym trzcinowisku. W ciągu dnia w trzcinowiskach jest jeszcze niewiele ptaków – słychać  głosy wodników, bąków; podśpiewują potrzosy oraz pierwsze rokitniczki i brzęczki. Wieczorem jednak przylatują tutaj stada szpaków, potrzeszczy i pliszek żółtych na noclegowisko. Złapało się  86 ptaków z 9 gatunków, w tym 5 retrapów. Dominantami okazały się trzy gatunki ptaków przylatujących tutaj na noclegowisko: szpak, pliszka żółta i potrzeszcz. Złapały się pierwsze tej wiosny rokitniczki i brzęczki. Ozdobą łapania były wąsatki i cytrynowożółte samce pliszki żółtej. To samce lecą jako pierwsze – na 21 złapanych pliszek żółtych była tylko jedna samica. Wśród odłowionych szpaków były dwa, które zwróciły naszą szczególną uwagę. jeden z nich miał zrośnięty po złamaniu skok prawej nogi, a drugi gołą skórę u nasady dzioba. Żartobliwie można by powiedzieć, że wyglądał jak krzyżówka szpaka i gawrona.

 

No, i jak zwykle pełna lista odłowu:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Szpak Sturnus vulgatis  27 + 1 retrap
Pliszka żółta Motacilla flava  19 + 2 retrapy
Potrzeszcz Miliaria calandra  15
Potrzos Emberiza schoeniclus  6 + 2 retrapy
Brzęczka Locustella luscinioides  7
Wąsatka Panurus biarmicus  3
Rokitniczka Acrocephalus schoenobaenus  2
Pliszka siwa Motacilla alba  1
Bogatka Parus major  1

Wszystkie retrapy, to ptaki, które zaobrączkowaliśmy tutaj w minionych latach.Wśród nich najstarsze były dwa ptaki zaobrączkowane w 2014 roku: szpak zaobrączkowany 22 kwietnia, jako samiec po 2 kalendarzowym roku życia (ma więc przynajmniej 6 lat) i pliszka żółta zaobrączkowana 3 września, jako samiec po 1 kalendarzowym roku życia (ma przynajmniej 5 lat). Kolejne dwa retrapy pochodzą z 2016 roku: pliszka żółta z 24 lipca i potrzos z 3 kwietnia. (lipiec i wrzesień), jako ptaki w 1 kalendarzowym roku życia. Ostatni z ptaków noszących już obrączki, to potrzos zaobrączkowany 12 lipca 2017 roku jako ptak w pierwszym roku życia.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

PIERWSZA TAKA MODRASZKA

PIERWSZA TAKA MODRASZKA

Modraszki Cyanistes caeruleus są jednymi z najliczniej obrączkowanych przez nas ptaków. Do końca 2017 roku zaobrączkowaliśmy ich 6.785, w tym 4.185 lotnych i 2.600 piskląt. Większość ponownych stwierdzeń dotyczyła ptaków stwierdzanych po raz kolejny przy tym samym karmniku, nocujących w tych samych budkach lęgowych lub gniazdujących w kolejnych sezonach w tej samej okolicy. Od czasu do czasu łapiemy modraszki z zagranicznymi obrączkami, ale daty obrączkowania i ponownego stwierdzenia wypadały zawsze w okresie migracji. Z tego powodu wszystko wskazywało na to, że nasze modraszki są osiadłe, a w okresie migracji przelatują przez nasz kraj ptaki z północy i wschodu na zimowiska  położone na zachodzie Europy. Niedawno nadeszła informacja o naszej modraszce, która zrobiła wyłom w tej teorii. Zaobrączkowaliśmy ją w dniu 10 maja 2016 r. na powierzchni “BUCZYNA” jako samicę w drugim kalendarzowym roku życia. Ptak został złapany w budce lęgowej, na gnieździe z 11 jajami, z których wykluło się później 10 piskląt. W dniu 11 listopada 2017 r. złapano ją w miejscowości Ursel w Belgii. Obydwa miejsca są odległe od siebie o 938 km w linii prostej. Ten przypadek pokazuje jednoznacznie, że część naszych modraszek również opuszcza swe tereny lęgowe i zimę spędza na zachodzie Europy.

 

Jerzy Dąbrowski

WODOCIĄGI – 7-8.04.2018

WODOCIĄGI – 7-8.04.2018

Po zimie spędzonej przy karmniku w Łoskoniu, postanowiliśmy sprawdzić, jakie ptaki przyleciały już w dolinę Wełny w Cieślach. Woda na łąkach już znacznie opadła, więc można było trochę się w nie zapuścić. Temperatura była od zera wczesnym rankiem, do ok. +200C po południu. Krzewy jeszcze bez liści, zeszłoroczne źdźbła trzcin wyłamane. Niestety wiał silny wiatr, co bardzo znacznie zmniejszyło “łowność” sieci. Przez dwa pełne dni złapały się tylko 64 ptaki z 14 gatunków, w tym 6 retrapów. Dominantem okazały się dwa gatunki świstunek: piecuszek i pierwiosnek. Złapała się pierwsza w tym roku kapturka. Niespodziewanym gościem w nadrzecznych łozach był zniczek. Poza odłowionymi ptakami słychać było nieśmiało jeszcze podśpiewujące słowiki, pokwikujące wodniki. Na wygniecionych łanach trzcin siedziała na gnieździe gęgawa i “udawała”, że jej nie ma. Kilkadziesiąt metrów dalej para łabędzi niemych budowała gniazdo (obydwa bez obrączek). Ptaków trzcinowych jeszcze nie ma, nie licząc potrzosów, które od wielu już lat w niewielkiej liczbie zimują na naszym terenie.

 

No, i pełna lista odłowu:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Piecuszek Phylloscopus trochilus  22 + 1 retrap
Pierwiosnek Phylloscopus collybita  11
Potrzos Emberiza schoeniclus  8 + 2 retrapy
Trznadel Emberiza citrinella  4 + 1 retrap
Rudzik Erithacus rubecula  3
Kos Turdus merula  2 + 1 retrap
Bogatka Parus major  1 + 1 retrap
Szczygieł Carduelis carduelis  1
Pokrzywnica Prunella modularis  1
Dzwoniec Carduelis chloris  1
Sójka Garrulus glandarius  1
Zniczek Regulis ignicapilla  1
Kapturka Sylvia atricapilla  1
Śpiewak Turdus philomelos  1

Wszystkie retrapy, to ptaki, które zaobrączkowaliśmy tutaj w minionych latach.Wśród nich najstarsze były dwa ptaki zaobrączkowane w 2014 roku: piecuszek z 26 lipca i bogatka z 25 października – była wówczas w 1 roku życia. To pierwszy kontakt z tym osobnikiem od dnia zaobrączkowania, choć w najbliższej okolicy łapiemy sikory regularnie przez cały rok. Obydwa potrzosy zostały zaobrączkowane w 2016 roku (lipiec i wrzesień), jako ptaki w 1 kalendarzowym roku życia. Dwa ostatnie retrapy, to kos i trznadel zaobrączkowane tutaj 10.06.2017 r. Obydwa były wówczas ptakami w 2 kalendarzowym roku życia, czyli był to ich pierwszy sezon lęgowy.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

WRACAJĄ BOCIANY

WRACAJĄ BOCIANY

No i doczekaliśmy się – bociany wracają po siedmiomiesięcznej nieobecności. Czekamy na nie z niepokojem, po kilku ostatnich niekorzystnych dla tych ptaków sezonach lęgowych. Większość gniazd jest jeszcze pustych. Ten na zdjęciu wrócił na gniazdo w Mikołajewie pod wieczór 25 marca; 20 minut przed moim przyjazdem. na tym gnieździe przez ostatnich kilka lat gnieździł się ptak z moją obrączką. Niestety nie udało się stwierdzić, czy to on. Dwa dni później widziałem boćka stojącego na gnieździe w Tarnowie. Tam również w ubiegłym roku był jeden ptak z obrączką i to nie był ten osobnik. Po dwóch godzinach gniazdo znów było puste. W dniu 29 marca widziałem jednego ptaka na gnieździe w Międzylesiu, a 4 kwietnia po jednym osobniku na dwóch gniazdach w Gościejewie. W Rogoźnie wszystkie trzy gniazda na ten dzień wciąż są puste. Myślę, że doczekamy się boćków na większość gniazd w okolicach Rogoźna, bo to dopiero początek powrotów z zimowisk.

Jerzy Dąbrowski

LEŚNICZÓWKA “BUCZYNA” – 27.03.2018

LEŚNICZÓWKA “BUCZYNA” – 27.03.2018

Czternaste w tym roku łapanie przy karmniku w tej leśniczówce i jak się okazało dwa dni później – ostatnie w tym sezonie zimowym. Zaplanowane na 29 marca łapanie nie mogło się odbyć z powodu załamania się pogody – silny wiatr i deszcz. W godzinach  7.00 do 14.00 złapało się 187 ptaków z 9 gatunków, w tym 54 retrapy.  Dominantem, jak zwykle była bogatka, ale jej udział spadł do 37%, głównie z powodu zwiększenia się liczebności czyży. Przeprowadzona analiza płci i wieku odłowionych bogatek wykazała, że 72% stanowiły ptaki młode, tzn. z ostatniego sezonu lęgowego. Pozostałe 28%, to ptaki dorosłe, które w minionym sezonie już wyprowadziły lęgi. Jeśli chodzi o płeć odławianych ptaków, udział samic wzrósł do 60,9%.

Teraz tradycyjnie pełna lista:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Bogatka Parus major  43 + 26 retrapów
Czyż Carduelis spinus  48 + 12 retrapów
Dzwoniec Carduelis chloris  23 + 6 retrapów
Modraszka Cyanistes caeruleus  12 + 9 retrapów
Zięba Fringilla coelebs  3
Jer Frinfilla montifringilla  1
Czeczotka Carduelis flammea  1
Pokrzywnica Prunella modularis  1
Sikora uboga Poecile palustris  0 + 1 retrap

Większość retrapów pochodziła z marcowych odłowów – 50 (24 bogatki,  12 czyży, 8 modraszek, 2 dzwońce). Kolejne trzy ptaki 2 bogatki i 1 modraszka) zostały tutaj oznakowane w styczniu br.  Jedna sikora uboga pochodziła z obrączkowania przy tym karmniku w styczniu 2017 r., ale łapała się już również tej zimy.

Jerzy Dąbrowski