Browsed by
Autor: Jerzy Dąbrowski

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 20 – 23.09.2020 R.

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 20 – 23.09.2020 R.

Szósty letni odłów w trzcinowiskach porastających łąki i starorzecza w pobliżu ujścia Małej Wełny do Wełny. Sieci, tak jak poprzednio, ustawiliśmy tylko w trzcinowiskach. Odłowy prowadziliśmy przez trzy wieczory i trzy ranki.  Złapały się 62 ptaki z 9 gatunków, w tym 2 retrapy. Od poprzedniego łapania minęły dwa tygodnie i liczba ptaków oraz różnorodność wyraźnie spadła. Zniknęły całkowicie dymówki i pliszki żółte a trzcinniczki bardzo mocno zmniejszyły liczebność. W tej sytuacji dominantem były makolągwy przylatujące tutaj na noclegowisko. Oznaki trwającego przelotu najlepiej było widać u dwóch złapanych trzciniaków. W pięciostopniowej skali otłuszczenia miały T3 i T5 i ważyły odpowiednio: 35,2 i 45,5 g. W lipcu masa trzciniaków zawiera się w przedziale 25-30 g.

Pełna lista odłowu wygląda następująco:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Makolągwa Carduelis cannabina  26
Szpak Sturnus vulgaris  11
Potrzos Emberiza schoeniclus  9
Trzcinniczek Acrpcephalus scirpaceus  7
Trzciniak Acrocephalus arundinaceus  2
Modraszka Cyanistes caeruleus  2 retrapy
Szczygieł Carduelis carduelis  2
Rudzik Erithacus rubecula  2
Dzwoniec Carduelis chloris  1

 

Obydwa retrapy, to modraszki zaobrączkowane tutaj 15.10.2019 oraz 17.08.2020.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

CIEŚLE-STAW 15-20.09.2020 R.

CIEŚLE-STAW 15-20.09.2020 R.

Po trudnym łapaniu nad Małą Wełną w Owczegłowach ustawiliśmy 100 m sieci do odłowu małych ptaków i 70 m sieci do odłowu dużych ptaków w okolicach stawu w dolinie Wełny w Cieślach. W sieci “wróblacze” łapaliśmy dwa pełne dni; sieci na duże ptaki zwane przez nas “kaczkówkami” stały przez cały czas odłowu. Złapało się 47 ptaków z 18 gatunków, w tym 7 retrapów. Jak widać liczba ptaków nie jest imponująca, za to różnorodność całkiem przyzwoita. Dominantem okazała się modraszka.Łapały się ostatnie już zapewne Acrocephalusy. Sporo było zimorodków. W nocy w “kaczkówki”, zgodnie z oczekiwaniem, łapały się krzyżówki, a w dzień krogulce. Zupełnie niezwykłym ptakiem w sieciach o oczku 60×60 mm był szczygieł. Ptak tej wielkości powinien swobodnie przelecieć przez sieć o tak wielkich oczkach, ale jak się ma pecha, to się jest autorem takich wyczynów. Po kilku godzinach ten szczygieł “naprawił błąd” i złapał się w prawidłową  sieć, to jest o oczku 16×16 mm.

Niewątpliwie najciekawszym ptakiem był młodociany bączek – pierwszy w tym roku i pewnie jedyny.

A to pełna lista odłowu:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Modraszka Cyanistes caeruleus  10
Potrzos Emberiza schoeniclus  7
Zimorodek Alcedo atthis  5 + 1 retrap
Krzyżówka Anas platyrhynchos  2 + 2 retrapy
Pierwiosnek  Phylloscopus collybita  3
Krogulec Accipiter nisus  2
Trzciniak Acrocephalus arundinaceus  2
Kulczyk Serinus serinus  2
Kapturka Sylvia atricapilla  2
Łozówka Acrocephalus palustris  1
Dzwoniec Carduelis chloris  1
Bączek Ixobrychus minutus  1
Bogatka Parus major  1
Mazurek Passer montanus  1
Rokitniczka Acrocephalus schoenobaenus  1 retrap
Trzcinniczek  Acrocephalus scirpaceus  1 retrap
Modraszka Cyanistes caeruleus  1 retrap
Trznadel Emberiza citrinella  1 retrap

 

Wszystkie retrapy, to ptaki zaobrączkowane w najbliższej okolicy, w tym 7 z bieżącego roku. Najstarszym był trznadel zaobrączkowany po drugiej stronie Wełny 19.07.2017 r. jako dorosła samica. Dwie krzyżówki, które posiadały już obrączki  zostały zaobrączkowane tutaj 3.10.20119 i 13.03.2020 r. Obie miały obrączki kolorowe, które były w bardzo dobrym stanie.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

PIERWSZY ŚWISTUN

PIERWSZY ŚWISTUN

W dniu 5 października ustawiliśmy przy zarośniętym stawie w dolinie Wełny w Cieślach 65 metrów sieci przeznaczonych do odłowu kaczek. Celem były oczywiście krzyżówki Anas platyrhynchos, które znakujemy kolorowymi obrączkami. W dwie kolejne noce złapało się siedem kaczorów tego gatunku. Rankiem 7 października grupa kaczek zerwała się ze stawu i po mistrzowsku ominęła nasze sieci – wpadła tylko jedna. Okazało się, że nie była to krzyżówka lecz świstun Anas penelope a dokładniej młodociana samica tego gatunku. Świstuny widuje się u nas w okresie przelotów. Uwagę przyciągają zwłaszcza pięknie ubarwione samce. Przez lata marzyłem o tym, żeby kiedyś złapać osobnika tego gatunku, no i stało się i to zupełnie niespodziewanie, bo jeszcze w tym roku nie widziałem u nas tych kaczek. Ptaki te obrączkowane są w Polsce niezwykle rzadko i nie jest wykluczone, że nasz ptak będzie jedyny zaobrączkowanym w tym roku w skali kraju. na liście gatunków ptaków zaobrączkowanych w ramach prac Zespołu Obrączkarskiego “ROGOŹNO” świstun został wpisany pod numerem “154”.

Pierwszy odłów osobnika nowego gatunku to oczywiście okazja do zapoznania się “na żywo” z jego cechami umożliwiającymi odróżnienie go od pokrewnych taksonów oraz oznaczenie jego płci i wieku.

Do tej pory w okolicach Rogoźna udało się zaobrączkować następujące gatunki kaczek: krzyżówka, cyranka i cyraneczka. Jaki będzie następny?

Jerzy Dąbrowski  

 

 

 

 

 

 

OSTATNIE JASKÓŁKI

OSTATNIE JASKÓŁKI

29.09.2020, Cieśle, Jerzy Dąbrowski

  • dymówka Hirundo rustica – 1.

26.09.2020, Cieśle, Bronisława Peplińska i Jerzy Dąbrowski

  • dymówka Hirundo rustica – 8 + 4 + 16.

25.09.2020, Cieśle, Jerzy Dąbrowski

  • dymówka Hirundo rustica – 1 (złapana).
JEZIORO ROGOZIŃSKIE-OWCZEGŁOWY 11-12.09.2020 R.

JEZIORO ROGOZIŃSKIE-OWCZEGŁOWY 11-12.09.2020 R.

Łapanie w trzcinowiskach przy wlocie Małej Wełny do Jeziora Rogozińskiego. To najtrudniejsze do odłowów miejsce, wymagające dużego wysiłku fizycznego. Najbliższe otwartej wody trzcinowiska porastają bardzo niestabilny grunt, pod którym znajduje się kilka metrów płynnego błota. W minionych latach bardzo licznie nocowały tutaj dymówki, pliszki żółte i potrzeszcze. Właśnie noclegowiska były głównym celem naszej wyprawy w to miejsce. Niestety zaliczyliśmy kolejne w tym roku rozczarowanie. Mimo optymalnej do odłowów pogody (brak opadów, bezwietrznie, ciepło) od piątkowego popołudnia do sobotniej nocy złapały się tylko 63 ptaki z 11 gatunków w tym 3 retrapy. Obydwa wieczory wabiliśmy dymówki głosem z magnetofonu  i złapaliśmy ich tylko 13. Trzcinowiska były jak wymarłe. Wyglądało to tak, jak gdyby przelot w tym środowisku już dobiegał końca.

A oto pełna lista tego wyjątkowo skromnego odłowu:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Modraszka Cyanistes caeruleus  13 + 2 retrapy
Trzcinniczek Acrocephalus scirpaceus  14
Dymówka Hirundo rustica  13
Pierwiosnek Phylloscopus collybita  8 + 1 retrap
Pliszka żółta Motacilla flava  3
Kapturka Sylvia atricapilla  3
Rokitniczka Acrocephalus schoenobaenus  2
Potrzos Emberiza schoeniclus  1
Rudzik Erithacus rubecula  1
Brzęczka Locustella luscinioides  1
Piecuszek Phylloscopus trochilus  1

 

Wszystkie retrapy, to ptaki zaobrączkowane tutaj w sierpniu 2019 roku.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 31.08 – 8.09.2020 R.

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 31.08 – 8.09.2020 R.

Piąty letni odłów w trzcinowiskach porastających łąki i starorzecza w pobliżu ujścia Małej Wełny do Wełny. Sieci, tak jak poprzednio, ustawiliśmy tylko w trzcinowiskach. Odłowy prowadziliśmy przez cztery wieczory i dwa ranków.  Złapało się 167 ptaków z 13 gatunków, w tym 10 retrapów. Dominantami były przylatujące tutaj na noclegowisko makolągwy i dymówki. Było ich już jednak zdecydowanie mniej niż na wcześniejszych odłowach. Odnieśliśmy wrażenie, że ptaków jest znacznie mniej niż w poprzednich latach o tej porze.

Pełna lista odłowu wygląda następująco:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Dymówka Hirundo rustica  59
Makolągwa Carduelis cannabina  42 + 4 retrapy
Trzcinniczek Acrpcephalus scirpaceus  32+ 2 retrapy
Potrzos Emberiza schoeniclus  6
Pliszka żółta Motacilla flava  5
Rokitniczka Acrocephalus schoenobaenus  5
Modraszka Cyanistes caeruleus  1 + 3 retrapy
Szczygieł Carduelis carduelis  2
Dzwoniec Carduelis chloris  2
Trzciniak Acrocephalus arundinaceus  1
Łozówka Acrocephalus palustris  1 retrap
Brzęczka Locustella luscinioides  1
Pierwiosnek Phylloscopus collybita  1

 

Wszystkie retrapy, z jednym wyjątkiem, to ptaki zaobrączkowane tutaj tego lata. Ten jeden wyjątek, to modraszka zaobrączkowana tutaj 17.09.2018 r.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

RZEKA NOTEĆ, ANTONINY (SZAMOCIN) 28-30.08.2020 R.

RZEKA NOTEĆ, ANTONINY (SZAMOCIN) 28-30.08.2020 R.

Po dwutygodniowej przerwie wróciliśmy nad Noteć w pobliżu mostu na drodze Szamocin – Białośliwie. Sieci ustawiliśmy w tych samych miejscach co poprzednio. Oczekiwaliśmy intensywnego przelotu przynajmniej  trzcinniczków i rokitniczek, no i jakichś miłych niespodzianek czyli “rzadkości”. Wynik pełnych trzech dni odłowów nie spełnił naszych oczekiwań. Złapało się wprawdzie 519 ptaków z 26 gatunków, w tym 8 retrapów, ale podobnie jak poprzedni aż 366 z nich to dymówki zwabione na noclegowisko. Porównując zestawienia z obu odłowów można powiedzieć, że w zasadzie nic się nie zmieniło. Widoczny jest jednak spadek liczebności ptaków z rodzaju Acrocephalus. Ponownie w sieciach znalazło się pięć gajówek. Miły był jak zawsze widok wąsatek i samca podróżniczka. Z innych rzadkości złapał się samiec dzięciołka. O trwającej wędrówce świadczy najlepiej wynik ważenia trzciniaków. Wiosną i latem większość osobników waży ok. 30,0 g. W czasie tego odłowu trzciniaki ważyły od 26,3 g do 49,5 g. Na zdjęciu poniżej ten najcięższy, wprost “ociekający” tłuszczem zgromadzonym pod skórą stanowiącym paliwo na czas wędrówki.

Przeanalizowaliśmy zgrupowanie dymówek, które złapały się na noclegowisku pod względem wieku i płci. Zdecydowaną większość stanowiły tegoroczne młode – 87,7%. Ptaki dorosłe stanowiły tylko 12,3%. Płeć dorosłych to: 20 samców, 18 samic i 7 osobniki bez oznaczenia płci. Gdyby przeliczyć liczbę młodych na dwa dorosłe (potencjalna para lęgowa), na parę dorosłych przypadałyby 14,2 młodego. To zdecydowanie mniej niż na poprzednim odłowie, ale i tak, taki wynik lęgów jest oczywiście niemożliwy. Wszystkie odłowione dymówki miały mierzoną długość skrzydła złożonego i masę ciała a ptaki dorosłe długość “widełek”, czyli odległość od wierzchołka skrajnej sterówki do środkowej. O tej porze roku to jedyne kryterium pozwalające na określenie płci. To może kilka słów na temat masy. Łączna masa odłowionych dymówek wyniosła 6.036,2 g. Masa pojedynczego ptaka wahała się w zakresie 14,2 – 19,2 g; średnio 16,49 g. W porównaniu w poprzednim odłowem były więc lżejsze średnio o 1,74 g, tj. o 9,5%. W kategorii “najdłuższe widełki”  (dla obydwu odłowów) zwyciężył samiec z wynikiem >84,0 mm (końcówki skrajnych sterówek uszkodzone).

Pełna lista odłowu wygląda następująco:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Dymówka Hirundo rustica  366
Trzcinniczek Acrpcephalus scirpaceus  46 + 3 retrapy
Trzciniak Acrocephalus arundinaceus  11
Remiz Remiz pendulinus  9
Brzegówka Riparia riparia  8 + 1 retrap
Kapturka Sylvia atricapilla  8
Rokitniczka Acrocephalus schoenobaenus  7 + 1 retrap
Potrzos Emberiza schoeniclus  7
Modraszka Cyanistes caeruleus  5 + 2 retrapy
Bogatka Parus major  6
Wąsatka Panurus biarmicus  5
Gajówka Sylvia borin  5
Łozówka Acrocephalus palustris  4
Rudzik Erithacus rubecula  4
Zimorodek Alcedo atthis  3
Czarnogłówka Poecile palustris  2 + 1 retrap
Muchołówka żałobna Ficedula hypoleuca  2
Brzęczka  Locustella luscinioides  2
Pierwiosnek Phylloscopus collybita  2
Piecuszek Phylloscopus trochilus  2
Cierniówka Sylvia communis  2
Dzięciołek Dendrocopos minor  1
Gąsiorek Lanius collurio  1
Podróżniczek Luscinia svecica cyanecula  1
Mazurek  Passer montanus  1
Pokrzywnica Prunella modularis  1

 

Wszystkie retrapy, z jednym wyjątkiem, to ptaki zaobrączkowane tutaj dwa tygodnie wcześniej. Ten jeden wyjątek, to nocująca z dymówkami brzegówka. Ptaka tego zaobrączkowaliśmy w kolonii lęgowej na terenie żwirowni w Cieślach 5.07.2020 r. jako osobnika w 1 kalendarzowym roku życia. Odległość dzieląca te dwa miejsca, to 33,5 km w linii prostej. Dziwić może tylko fakt, że ptak poleciał w kierunku północnym.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

PÓŹNE DYMÓWKI

PÓŹNE DYMÓWKI

Przelot dymówek Hirundo rustica już w pełni. W sierpniu zaobrączkowaliśmy 1910 osobników ze stad zbierających się w trzcinowiskach na zbiorowe noclegowiska. Ten zwyczaj dymówek jest znany niewielu osobom. Doskonale znany jest natomiast zwyczaj obsiadania przez jaskółki linii energetycznych – to widoczna oznaka trwającego przelotu. W dniu 8 września br. otrzymaliśmy zgłoszenie od osoby zaniepokojonej faktem, że w stajni znajdują się jeszcze pisklęta, a przecież jaskółki odlatują. Następnego dnia skontrolowaliśmy gniazdo i rzeczywiście znajdowały się w nim 4 pisklęta.

Ptaki zostały zaobrączkowane. Stopień rozwoju piskląt wskazywał na to, że za kilka dni będą zdolne do opuszczenia gniazda. Stwierdziliśmy też, że rodzice karmią potomstwo. Prognozy pogody na najbliższe dni są bardzo optymistyczne, więc wszystko wskazuje na to, że im się uda. Pamiętałem (JD) że miałem w przeszłości wrześniowe lęgi dymówek, więc postanowiłem sprawdzić daty i miejsca obrączkowania. Były one następujące:

  • Pruśce: 2 IX 2000 – 4 pisklęta i 3 pisklęta;  3 IX 2000 – 2 pisklęta; 9 IX 2000 – 3 pisklęta.
  • Pruśce: 4 IX 2001 – 3 pisklęta i 2 pisklęta.
  • Rościnno: 8 IX 2002 – 3 pisklęta.
  • Grzybowo: 8 IX 2002 – 1 pisklę.

Jak więc widać z powyższego zestawienia tak późne lęgi były już. Najpóźniejsza data obrączkowania to 9 września w latach 2000 i 2020.

Poza wymienionym wyżej były również takie lęgi, w których pisklęta zostały porzucone przez rodziców po gwałtownym załamaniu się pogody. Takie porzucone pisklęta są skazane na szybką śmierć.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska