Browsed by
Autor: Jerzy Dąbrowski

JASKÓŁKOWA SOBOTA

JASKÓŁKOWA SOBOTA

W sobotę 22 czerwca postanowiliśmy zrobić objazd kilku miejsc w których dość regularnie obrączkujemy dymówki Hirundo rustica. Było to po jednym gospodarstwie w Pruścach, Mikołajewie, Budziszewku oraz leśniczówce “Buczyna” w Łoskoniu. Praca polegała na zaobrączkowaniu piskląt oraz odłowie dorosłych ptaków przy wlotach do pomieszczeń z gniazdami. Zaobrączkowaliśmy 125 piskląt z 27 lęgów i odłowiliśmy 55 dorosłych z których 9 miało już nasze obrączki założone w minionych latach. W poszczególnych gniazdach znajdowało się 2-7 piskląt, a dokładniej wyglądało to tak:

  • gniazda z 2 pisklętami – 2
  • gniazda z 4 pisklętami – 10
  • gniazda z 5 pisklętami – 10
  • gniazda z 6 pisklętami – 4
  • gniazda z 7 pisklętami – 1.

Jak widać z powyższego zestawienia większość lęgów składała się z 4-5 piskląt. Średnia wielkość lęgu dla całej próby wyniosła 4,63 młodego na gniazdo. Zwykle pierwszy lęg dymówki składa się z 5-6 piskląt. Wygląda na to, że bieżący rok nie jest korzystny dla dymówek. Prawdopodobnie wynika to z mniejszej dostępności pokarmu spowodowanej suszą. Największe lęgi były w Pruścach (średnio 4,83 młodego na gniazdo) i tu właśnie stwierdzono rekordowy lęg składający się z 7 piskląt. To pierwszy taki przypadek na 6.429 zaobrączkowanych do tej pory piskląt tego gatunku.

Odnotowane retrapy, to z wyjątkiem jednego ptaki zaobrączkowane w tym samym miejscu:

  • VI-VII 2018 – 6 jako dorosłe i 1 jako pisklę,
  • VII 2017 – 1 jako dorosły.

Ten jeden inny, to ptak zaobrączkowany 22.08.2018 na noclegowisku nad Jeziorem Rogozińskim w Rogoźnie jako osobnik w pierwszym kalendarzowym roku życia a obecnie przebywający w Pruścach.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

CIEŚLE-STAW 7-9.06.2019

CIEŚLE-STAW 7-9.06.2019

Dwudniowe łapanie wokół stawu w dolinie Wełny  oraz na przyległych ugorach. W trzcinowiskach i zakrzewieniach ustawiliśmy 120 m sieci pięciopółkowych a na ugorach 110 m sieci 2 i 3-półkowych. Złapały się 103 ptaki z 22 gatunków, w tym 13 retrapów. Ponad połowa odłowionych ptaków to mieszkańcy trzcinowisk z rodzaju Acrocephalus. Na ugorach złapały się kolejne 3 białożytki; 2 samce i jedna samica. Cieszy odłów 2 remizów, które w ostatnich latach są dość rzadkie. Ozdobę łapania były niewątpliwie zimorodki. Mniej miłych doznań dostarczył kos oszpecony jakąś dawną kontuzją głowy.

A teraz tradycyjnie pełna lista odłowu:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Trzcinniczek Acrocephalus scirpaceus  22 + 4 retrapy
Łozówka Acrocephalus palustris  13 + 1 retrap
Rokitniczka Acrocephalus schoenobaenus  12 + 1 retrap
Makolągwa Carduelis cannabina  8 + 1 retrap
Modraszka Cyanistes caeruleus  5 + 1 retrap
Cierniówka Sylvia communis  4
Skowronek Alauda arvensis  2 + 1 retrap
Białożytka Oenanthe oenanthe  3
Wróbel Passer domesticus  3
Piecuszek Phyloscopus trochilus  2 + 1 retrap
Piegża  Sylvia curruca  2 + 1 retrap
Kos Turdus merula  1 + 2 retrapy
Zimorodek Alcedo atthis  2
Potrzos Emberiza schoeniclus  2
Remiz Remiz pendulinus  2
Dzięciołek Dendrocopos minor  1
Trznadel Emberiza citrinella  1
Potrzeszcz Miliaria calandra  1
Pliszka siwa Motacilla alba  1
Pierwiosnek Phylloscopus collybita  1
Kląskawka Saxicola torquata  1
Szpak Sturnus vulgaris  1

Z wyjątkiem jednego ptaka, wszystkie retrapy pochodziły z doliny Wełny w Cieślach, z miejsc odległych maksymalnie o 600 m. Ten jeden inny, to trzcinniczek zaobrączkowany 22.08.2018 na Jeziorze Rogozińskim w odległości 2 km. Większość pozostałych retrapów to ptaki zaobrączkowane w latach 2016-2019. Wyjątkiem okazał się skowronek polny oznakowany tutaj 20.07.2013 r. jako osobnik w pierwszym kalendarzowym roku życia.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

REKORDOWY LĘG DYMÓWEK

REKORDOWY LĘG DYMÓWEK

Dymówka Hirundo rustica jest najliczniej obrączkowanym przeze mnie ptakiem. Do końca 2018 roku zaobrączkowałem 6.429 piskląt. Najwięcej, bo po ponad tysiąc rocznie, w latach 2000-2003 w czasie badań prowadzonych w Pruścach w ramach programu “EURING-SWOLLOW”. Maksymalna i zarazem najczęstsza wielkość pierwszego lęgu wynosiła 6. Drugie lęgi były zwykle mniejsze, tj. 4-5. W minioną sobotę, 22 czerwca br. postanowiliśmy zaobrączkować trochę dymówek w trzech gospodarstwach. Generalnie rzecz biorąc lęgi były mniejsze niż zwykle, tylko w kilku gniazdach było po 6 piskląt. Jakież było zaskoczenie, gdy w jednym z gniazd w Pruścach wyjąłem 7 małych piskląt. Były jeszcze zbyt małe do oznakowania, muszą poczekać tydzień. Jak widać na zdjęciu, jedno pisklę jest wyraźnie mniejsze. Najwidoczniej samica siadła na jajach po zniesieniu kompletu 6 jaj, a potem zniosła jeszcze jedno. Za tydzień okaże się, czy cała siódemka pomyślnie się rozwija.

Po 10 dniach pojechałem do Prusiec, żeby sprawdzić co się dzieje  w gnieździe z rekordowym lęgiem. Okazało się, że cała siódemka rozwija się prawidłowo. Pisklęta otrzymały obrączki i wróciły do gniazda. Za kolejnych 10 dni opuszczą je i będą musiały zacząć samodzielne życie. Ich rodzice początkowo będą je dokarmiać poza gniazdem, ale wkrótce z pewnością przystąpią do drugiego lęgu i pozostawią maluchy samym sobie.

Jerzy Dąbrowski

CIEŚLE-ŻWIROWNIA 3-6.06.2019 R.

CIEŚLE-ŻWIROWNIA 3-6.06.2019 R.

Bardzo skromne łapanie na terenie żwirowni w Cieślach. Można powiedzieć, że obejmowało cztery tematy: odłów w kolonii brzegówek, nocny odłów kaczek, odłów w trzcinach i łapane w “wacki”. Czas tego łapania, to dwa popołudnia i dwie noce. Złapało się 58 ptaków z 14 gatunków, w tym 4 retrapy. Ilościowo wynik nie był rewelacyjny, ale w sumie łapanie bardzo udane. Złapał się pierwszy w tym roku dudek – jest ich w tym roku w okolicach Rogoźna sporo. Największą niespodzianką był siniak, o czym pisaliśmy w newsie. Najwięcej złapaliśmy brzegówek. W kolonii liczącej 30 norek złapało się 25 dorosłych jaskółek. Po tym krótkim łapaniu stwierdziliśmy, że warto tutaj przeprowadzić “pełnowymiarowy” odłów.

A teraz tradycyjnie pełna lista odłowu:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Brzegówka Riparia riparia  22 + 3 retrapy
Trzcinniczek Acrocephalus scirpaceus  11 + 1 retrap
Krzyżówka Anas platyrhynchos  6
Trzciniak Acrocephalus arundinaceus  5
Rokitniczka Acrocephalus schoenobaenus  1
Sieweczka rzeczna Charadrius dubius  1
Siniak Columba oenas  1
Trznadel Emberiza citrinella  1
Rudzik Erithacus rubecula  1
Mazurek Passer montanus  1
Pliszka żółta Motacilla flava  1
Piecuszek Phyloscopus trochilus  1
Kos  Turdus merula  1
Dudek Upupa epops  1

Wśród odłowionych brzegówek były trzy ptaki z obrączkami. Najstarszy był samiec zaobrączkowany jako dorosły 30.05.2013 r. w Budzyniu, w nieistniejącej już kolonii przy ul. Rogozińskiej. Kolejne dwa ptaki pochodziły z miejscowej kolonii: samiec zaobrączkowany 21.06.2015 r. jako dorosły i samica oznakowana 30.05.2016 r. jako dorosła. Ostatni retrap, to trzcinniczek zaobrączkowany 17.08.2018 r. na stawie w Cieślach jako ptak w 1 kalendarzowym roku życia.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

KOLOROWE KRZYŻÓWKI

KOLOROWE KRZYŻÓWKI

W całej dotychczasowej działalności obrączkarskiej oznakowałem 64 krzyżówki Anas platyrhynchos, w tym 23 pisklęta i 41 lotnych. Poza jednym ptakiem zabitym przez samochód w pobliżu miejsca zaobrączkowania, nie otrzymałem żadnych informacji powrotnych. Wielokrotnie widziałem ptaki z obrączkami, jednak odczytanie przez lornetkę lub lunetę standardowej stalowej obrączki jest praktycznie niemożliwe. W związku z tym kupiłem w tym roku 50 plastikowych  numerowanych obrączek, które zakłada się dodatkowo na drugą nogę. Obrączki te, jak widać na zdjęciach, są łatwe do odczytu u ptaka stojącego na brzegu lub zimą na lodzie. W nocy z 3 na 4 czerwca złapałem na żwirowni w Cieślach sześć osobników ( 4 samce i 2 samice) tej najpospolitszej u nas kaczki. Wszystkie dostały po obrączce stalowej i plastikowej i wróciły na wolność. Teraz pozostaje czekać na informacje powrotne o tych ptakach. Mam nadzieję, że sukcesywnie kolejne osobniki tego gatunku zostaną tak samo oznakowane.

Jerzy Dąbrowski

KOLEJNY “PIERWSZY RAZ”

KOLEJNY “PIERWSZY RAZ”

W dniu 5 czerwca br. w sieci ustawione na terenie żwirowni w Cieślach złapał się pierwszoroczny (tj. pochodzący z lęgu 2019 roku) gołąb siniak Columba oenas. To pierwszy zaobrączkowany przeze mnie osobnik tego gatunku. Ptak ten do niedawna występował w okolicach Rogoźna tylko na terenach lasów bukowych lub takich, w których rosły przynajmniej okazałe drzewa tego gatunku. Jest to jedyny europejski gatunek gołębia gniazdujący w dziuplach. Od kilku lat zauważalny jest wzrost liczebności tego ptaka. Najbardziej widoczne to jest zimą, kiedy na ścierniskach po kukurydzy obserwuje się nawet po kilkadziesiąt osobników. Po raz pierwszy jednak zaobserwowałem liczące ok. 100 ptaków stado w sezonie lęgowym. Ptaki przelatywały z pola na pole ponad żwirownią, na której rozstawiliśmy 60 m sieci przeznaczonych do odłowu kaczek. Oczywiście w głowie zrodziła się myśl, ze było by miło, gdyby jakiś siniak obniżył lot – no i marzenie się spełniło. Tak więc siniak jest 149 gatunkiem zaobrączkowanym przeze mnie. Ciekawe jaki będzie 150-ty, i kiedy to się stanie; może jeszcze w tym jubileuszowym roku?

Jerzy Dąbrowski

MAMY 100.000 ZAOBRĄCZKOWANYCH PTAKÓW

MAMY 100.000 ZAOBRĄCZKOWANYCH PTAKÓW

Jak świętować, to świętować. W dniu 27 maja br. zaobrączkowaliśmy stutysięcznego ptaka.  Okazało się nim ósme spośród dziewięciu piskląt bogatki Parus major zaobrączkowane w budce nr 44 na powierzchni BUCZYNA. Była to ostatnia tego dnia budka w której obrączkowaliśmy pisklęta. Na liczbę tę złożyły się ptaki zaobrączkowane przeze mnie indywidualnie i w ramach Zespołu Obrączkarskiego ROGOŹNO oraz ok. 2,5 tys. ptaków zaobrączkowanych przez Damiana Leligdowicza w ramach ZO ROGOŹNO. Dziękuję i gratuluję wszystkim, którzy uczestniczyli w akcjach obrączkarskich, bo to nasze wspólne osiągnięcie. W sposób szczególny dziękuję mojej żonie, Bronisławie Peplińskiej.

No, a teraz do pracy…

Jerzy Dąbrowski

40 LAT OBRĄCZKOWANIA PTAKÓW W ROGOŹNIE

40 LAT OBRĄCZKOWANIA PTAKÓW W ROGOŹNIE

Dziś mija dokładnie 40 lat od zaobrączkowania przeze mnie pierwszego ptaka. W dniu 12 maja 1979  roku oznakowałem pisklę gawrona Corvus frugilegus w kolonii lęgowej znajdującej się wówczas w obecnym “Parku Wolności” w Rogoźnie, na który mówiło się wówczas “park koło rzeźni” albo “park koło gazowni”. Zaobrączkowałem tego dnia 24 pisklęta gawrona wspinając się po drzewach. Gawron był wówczas w naszym mieście gatunkiem licznie gniazdującym – kilkaset par w kilku koloniach lęgowych. Od ponad 20 lat już go w Rogoźnie nie ma. W bazie danych Centrali Obrączkowania w Gdańsku brak danych o obrączkowaniu ptaków w Rogoźnie przed tą datą, więc jest to nie tylko mój pierwszy zaobrączkawany ptak, ale również pierwszy dla Rogoźna. Dwa tygodnie później zaobrączkowałem w lesie “Olszyna” pisklęta drozda śpiewaka Turdus philomelos z dwóch gniazd. O jednym z tych drozdów dostałem pierwszą moją zagraniczną informację powrotną – 1.11.1980 zastrzelono go w Hiszpanii. W tym pierwszym roku sieci do odłowu ptaków były dla mnie pięknym ale nierealnym marzeniem. Pierwszy rok obrączkowania zamknął się wynikiem 206 ptaków z 23 gatunków i były to głównie pisklęta. Było wśród nich pisklę rycyka Limosa limosa – jak do tej pory jedyny zaobrączkowany przeze mnie osobnik tego gatunku.

Sezon obrączkarski 2018 to 11.271 ptaków z 87 gatunków. Do dnia dzisiejszego baza komputerowa Zespołu Obrączkarskiego ROGOŹNO zawiera dane o zaobrączkowaniu ponad 98.000 ptaków ze 148 gatunków. Na jesień br. planowana jest w Muzeum Regionalnym w Rogoźnie wystawa poświęcona 40-leciu obrączkowania ptaków w okolicach Rogoźna, na której można będzie zobaczyć zdjęcia, zbiorcze zestawienia akcji obrączkarskich, obrączki i sprzęt wykorzystywany w tej pracy. Na wystawę tę zapraszam już dziś wszystkich zainteresowanych tematem a zwłaszcza tych, którzy na przestrzeni tych 40 lat uczestniczyli w obrączkowaniu. Im właśnie pragnę na zakończenie podziękować za współpracę i wyrazić nadzieję, że chwile spędzone z ptakami mile zapisały się w ich pamięci.

Jerzy Dąbrowski

CIEŚLE-WODOCIĄGI 27-28.04.2019 R.

CIEŚLE-WODOCIĄGI 27-28.04.2019 R.

Drugie w tym roku łapanie w Dolinie Wełny na punkcie “WODOCIĄGI”. Celem łapania było przede wszystkim sprawdzenie, czy pojawiły się już pierwsze trzcinniczki.  Sieci ustawiliśmy głównie  w pobliżu krzaczastych wierzb i porastających łąki trzcinowisk. Dodatkowy płot postawiliśmy na grobli oddzielającej zarastający staw od trzcinowiska. Pogoda z momentami dość silnym wiatrem i całkowitym zachmurzeniem. Przez półtora dnia złapało się 115 ptaków z 25 gatunków, w tym 30 retrapów. W porównaniu z poprzednim odłowem wzrosła liczba gatunków. Złapał się pierwszy trzcinniczek, ale tylko jeden. Dominantem okazały się pliszki żółte, które przylatywały na noclegowisko na zarastającym stawie. Poza złapanymi ptakami warto odnotować obecność śpiewających słowików rdzawych, odzywającego się dudka i dzięcioła zielonego. Pierwszy raz w tym roku widzieliśmy również latające nad łąkami oknówki. Czas między obchodami sieci poświęciliśmy na usuwanie siewek kolczurki klapowanej – rośliny inwazyjnej kolonizującej min. doliny rzeczne.

A teraz tradycyjnie pełna lista odłowu:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Pliszka żółta Motacilla flava  19 + 2 retrapy
Kapturka Sylvia atricapilla  18
Piecuszek Phylloscopus trochilus  7 + 5 retrapów
Trznadel Emberiza citrinella  5 + 1 retrap
Modraszka Cyanistes caeruleus  6 retrapów
Piegża Sylvia curruca  5
Cierniówka Sylvia communis  5
Dzwoniec Carduelis chloris  4
Śpiewak Turdus philomelos  3 + 1 retrap
Kos Turdus merula  2 + 2 retrapy
Potrzos Emberiza schoeniclus  1 + 3 retrapy
Rokitniczka Acrocephalus schoenobaenus  3
Dzięcioł duży Dendrocopos major  3
Bogatka Parus major  1 + 2 retrapy
Kulczyk Serinus serinus  2 + 1 retrap
Raniuszek Aegithalos caudatus  2 retrapy
Czarnogłówka  Poecile montanus  2 retrapy
Rudzik Erithacus rubecula  2
Mazurek Passer montanus  2 retrapy
Trzcinniczek Acrocephalus scirpaceus  1
Dymówka Hirundo rustica  1
Pleszka  Phoenicurus phoenicurus  1
Pierwiosnek Phylloscopus collybita  1 retrap
Szpak Sturnus vulgaris  1
Kwiczoł Turdus pilaris  1

Retrapów było proporcjonalnie więcej niż poprzednio. Najdobitniej widoczne to było u modraszek, kiedy w czasie jednego obchodu wyjęliśmy 6 ptaków z tego gatunku – wszystkie nosiły już obrączki. Wszystkie retrapy pochodzą z obrączkowań w najbliższej okolicy i poza dwoma z lat 2017 i 2018. Znakomita większość dokładnie z tego miejsca. Najstarszy ptak, to pliszka żółta oznakowana 14.07.2013 r. na noclegowisku jako ptak w 1 kalendarzowym roku życia – ma więc obecnie 6 lat. Drugim nieco starszym ptakiem był piecuszek zaobrączkowany 15.08.2016 r. jako osobnik w 1 kalendarzowym roku życia. Złapaliśmy też dwie bogatki zaobrączkowane jako pisklęta na pobliskiej powierzchni “OLSZYNA”: jedna z 2017 a druga z 2018 roku.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska