Browsed by
Autor: Jerzy Dąbrowski

CIEŚLE, UL. KRAŃCOWA – 14-18.02.2021 R.

CIEŚLE, UL. KRAŃCOWA – 14-18.02.2021 R.

Dalszy ciąg odłowów przy karmniku w Cieślach (koło domu). Łapaliśmy w sieci i pułapki tunelowe, tzw. “wacki”. Złapały się 103 ptaki z 7 gatunków, w tym 15 retrapów. Pogoda wciąż zimowa. Dominantem nadal był jer. Skład gatunkowy dokładnie taki jak poprzednio, tylko dzwońce okazały się liczniejsze od trznadli.

A to pełna lista z odłowu:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Jer Fringilla montifringilla  55 + 3 retrapy
Dzwoniec Carduelis chloris  17 + 2 retrapy
Bogatka Parus major  2 + 6retrapów
Trznadel Emberiza citrinella  6 + 1 retrap
Modraszka Cyanistes caeruleus  2 + 3 retrapy
Zięba Fringilla coelebs  4
Mazurek Passer montanus  2

Jeśli chodzi o retrapy, to większość pochodziła z poprzednich dni w tym miejscu. Pozostałe zostały oznakowane:

  • 25 XI 2020 – samiec bogatki w 1 kalendarzowym roku życia – miejscowy,
  • 17 XI 2020 – samica bogatki w 1 kalendarzowym roku życia – miejscowa,
  • 26 IX 2020 – samiec trznadla w 1 kalendarzowym roku życia – miejscowy.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

CIEŚLE – ROZLEWISKA WEŁNY

CIEŚLE – ROZLEWISKA WEŁNY

24.03.2021, Cieśle, Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

  • gęś krótkodzioba Anser brachyrhynchus –  1 w stadzie gęsi zbożowych.

28.02.2021, Cieśle, Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

  • bernikla białolica Branta leucopsis –  3,
  • rożeniec Anas acuta –  4 pary,
  • świstun Anas penelope –  2 pary,
  • cyraneczka Anas crecca –  4 samce + 1 samica,
  • czapla biała Egretta alba –  3,
  • kormoran Phalacrocorax carbo – 8.
CIEŚLE, UL. KRAŃCOWA – 10-12.02.2021 R.

CIEŚLE, UL. KRAŃCOWA – 10-12.02.2021 R.

Odłowy przy karmniku w Cieślach (koło domu). Nowym elementem (poza sieciami) były odłowy w dwie pułapki tunelowe, tzw. “wacki”, które zwykle wykorzystujemy do łapania siewkowców. Ustawiliśmy je pod standardowym karmnikiem, a pokarmem był owies. W ciągu trzech dni złapało się 70 ptaków z 7 gatunków, w tym 14 retrapów. Pogoda była prawdziwie zimowa, tj. pokrywa śnieżna i kilkustopniowy mróz. Pierwszy raz przy naszym karmniku dominantem okazał się jer. Liczne były również trznadle – to wynik karmienia owsem.

A to pełna lista z odłowu:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Jer Fringilla montifringilla  25
Trznadel Emberiza citrinella  15
Bogatka Parus major  1 + 14 retrapów
Dzwoniec Carduelis chloris  8
Zięba Fringilla coelebs  4
Mazurek Passer montanus  2
Modraszka Cyanistes caeruleus  1

Jeśli chodzi o retrapy, to były to tylko bogatki w większości zaobrączkowane tutaj bieżącej zimy. Pozostałe zostały oznakowane:

  • 30 V 2020 – pisklę zaobrączkowane w budce lęgowej na naszej powierzchni “OLSZYNA”,
  • 1 XII 2019 – samica w 1 kalendarzowym roku życia na pobliskiej betoniarni,
  • 30 X 2019 – samiec w 1 kalendarzowym roku życia – miejscowy,
  • 31 XII 2018 – samiec w 1 kalendarzowym roku życia – miejscowy.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

ZIMOWE KORMORANY

ZIMOWE KORMORANY

Piotr Szczepanik śpiewał kiedyś “… już kormorany odleciały stąd poszukać ciepłych stron; powrócą z wiosną na jeziora …”. Tak kiedyś zachowywał się ten gatunek, ale jak widać na zamieszczonych zdjęciach coś się zmieniło. Ocieplenie klimatu sprawiło, że część kormoranów od lat zostaje u nas na zimę. Obecna zima zaskoczyła nie tylko drogowców i nas wszystkich. W dniu 12 lutego na drzewach przy ujściu małej Wełny do Wełny siedziało 10 kormoranów a na wodzie i brzegu rzeki znajdowało się kolejnych ok. 15 osobników.

Kilka dni później ptaki pojawiły się na skraju lodu przy spiętrzeniu Jeziora Rogozińskiego. W dniu 16 lutego 2021 znajdowało się ich tam piętnaście. Większość odpoczywała na lodzie, a pojedyncze nurkowały za rybami. Mrozy trwają już kilkanaście dni i większość zbiorników wodnych pokrywa lód. Kormorany jak widać są zdeterminowane, żeby przetrwać ten trudny dla nich czas w naszych “ciepłych stronach”.

To rzadka okazja oglądania tych ptaków z tak niewielkiej odległości. Jeśli przypatrzymy się im dokładniej, to zauważymy przynajmniej dwie kategorie osobników. Jedne są czarne ze srebrzystymi grzywami i białymi, okrągłymi plamami na “biodrach” – to ptaki dojrzałe. Druga kategoria, to osobniki brązowe z brudnobiałym spodem ciała – to zeszłoroczne młode.

Jerzy Dąbrowski

LEŚNICZÓWKA “BUCZYNA” – 6.02.2021

LEŚNICZÓWKA “BUCZYNA” – 6.02.2021

Drugie tej zimy, po 28-dniowej przerwie, łapanie przy karmniku w Łoskoniu. Jak widać na załączonym zdjęciu aura wciąż zimowa – temperatura  -4,50C. Od świtu do 13.00 złapało się 111 ptaków z 13 gatunków, w tym 46 retrapów.

Podobnie jak przed miesiącem dominowały bogatki – 45,0% wszystkich złapanych ptaków. Przeprowadziliśmy analizę płci i wieku odłowionych bogatek. Jeśli chodzi o wiek, to 52,0% stanowiły ptaki młode, tzn. z ostatniego sezonu lęgowego, a ptaki starsze to 48,8%.  Jeśli chodzi o płeć odławianych ptaków, to samców było aż 68,0%, samice stanowiły 32,0%. To proporcje charakterystyczne dla pełni zimy.

W obecnym łapaniu znaczący był udział kolejnych trzech gatunków: modraszki – 18,0%, dzwońca – 15,3% i mazurka 11,7%. Rzadkimi gośćmi przy ty, karmniku były: wróbel i strzyżyk.

A to pełna lista z odłowu:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Bogatka Parus major  19 + 31 retrapów
Modraszka Cyanistes caeruleus  7+ 13 retrapów
Dzwoniec Carduelis chloris  17
Mazurek Passer montanus  13
Czarnogłówka Poecile montanus  2
Kowalik Sitta europaea  1 + 1 retrap
Dzięcioł średni Dendrocopos medius  1 retrap
Sikora uboga Poecile palustris  1
Zięba Fringilla coelebs  1
Sójka Garrulus glandarius  1
Wróbel Passer domesticus  1
Strzyżyk Troglodytes troglodytes  1
Kos Turdus merula   1

Udział retrapów był bardzo duży – 41,4%. Jeszcze większy był wśród odłowionych sikor – 60,3%.Wszystkie zostały zaobrączkowane tutaj w następujących terminach:

  • 9 I 2021 – 33 w tym: 22 bogatki, 10 modraszek i 1 dzięcioł średni,
  • III 2020 – 2  w tym: 1 bogatka i 1 modraszka,
  • II 2020 – 2  w tym: 1 bogatka i 1 kowalik,
  • I 2020 – 1  bogatka,
  • III 2019 – 4  w tym: 2 bogatki i 2 modraszki,
  • XII 2018 – 3 bogatki,
  • I 2018 – 1 bogatka.

Ptaków z 9 I 2021 było w sumie 41, ponieważ 8 starszych retrapów (6 bogatek i 2 modraszki) stwierdziliśmy na obydwu odłowach.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

“KOLOROWE” ŚMIESZKI

“KOLOROWE” ŚMIESZKI

Tuż przy moście na obwodnicy Wągrowca, na Jeziorze Łęgowskim od wielu lat gniazdują setki par śmieszek Chroicocephalus ridibundus. W dniu 30.06.2020 r. zaobrączkowaliśmy tam 51 piskląt. Pięćdziesiąt z nich, poza obrączkami stalowymi otrzymało na drugą nogę plastikowe znaczniki, które znacznie ułatwiają identyfikację ptaka. Pierwszych kilka odczytów obrączek dokonano na miejscu obrączkowania ok. połowy lipca, zanim ptaki uzyskały zdolność do lotu.

W listopadzie nadeszła pierwsza „prawdziwa” informacja powrotna. Jedną z oznakowanych na Jeziorze Łęgowskim śmieszek znaleziono 6.11.2020 r., niestety martwą,  w Hiszpanii, w miejscowości Santander nad Zatoką Baskijską. Miejsce to odległe jest od Jeziora Łęgowskiego o 1.862 km w linii prostej.

Kilka dni później otrzymaliśmy wiadomości o innym ptaku z tej samej kolonii. W dniu 30.11.2020 r. dwukrotnie zidentyfikowano go na Jeziorze Maltańskim w Poznaniu. W tym przypadku odległość wynosi tylko 46 km. Kolejne odczyty tego osobnika pochodzą z 17 i 21.12.2020 r. również z Jeziora Maltańskiego.

W styczniu nadeszła kolejna informacja powrotna o innym ptaku. W dniu 9.01.2021 r. zaobserwowano go i sfotografowano w stolicy Francji – Paryżu. Odległość w linii prostej od miejsca zaobrączkowania wynosi 1.123 km. Ptak ten był w lipcu dwukrotnie zaobserwowany w kolonii lęgowej na Jeziorze Łęgowskim, gdzie również został sfotografowany.

Czekamy na kolejne powiadomienia o spotkaniach naszych “kolorowych” śmieszek.

Jerzy Dąbrowski, Damian Leligdowicz, Bronisława Peplińska

NOCNA KONTROLA BUDEK LĘGOWYCH – XII 2020 R.

NOCNA KONTROLA BUDEK LĘGOWYCH – XII 2020 R.

Właśnie skończyliśmy pierwszą tej zimy nocną kontrolę naszych budek lęgowych, więc czas na krótką relację. W grudniu 2020 r. skontrolowaliśmy budki lęgowe na jedenastu powierzchniach w okolicach Rogoźna, Budzynia, Chodzieży, Kaczor i Wągrowca. To kolejna zima, kiedy grudniowe kontrole odbywały się w warunkach raczej jesiennych i temperaturą około zera. Niestety panująca pandemia COVID-19 wykluczyła z udziału w kontrolach młodzież. Skontrolowaliśmy w sumie 619 budek lęgowych. W 432 stwierdziliśmy 437 nocujących ptaków, co daje zasiedlenie 69,8%. Jest to wynik zbliżony do grudnia 2017 i 2018.  Na poszczególnych powierzchniach zasiedlenie było w granicach 44,2 – 85,2%. Dominantem jak zwykle była bogatka – 61,3% zasiedlonych budek. Duży udział miał też kowalik – 25,2%. Trzecia co do liczebności była modraszka – 9,3% . Stwierdziliśmy również nocowanie dzięciołów dużych i średnich i mazurków. Po raz pierwszy spotkaliśmy nocujące strzyżyki.

Normą jest nocowanie w budkach pojedynczych osobników. Wyjątek od tej reguły stanowią mazurki i strzyżyki. W grudniu 2020 r. stwierdziliśmy podwójne nocowanie mazurków – 4 razy i strzyżyków – 1 raz.  Z 437 skontrolowanych ptaków, 140 nosiło już nasze obrączki, a pozostałe 297 zostało oznakowane po raz pierwszy. Tak wyglądało to dla poszczególnych gatunków.

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Bogatka Parus major  158 + 107 retrapów
Kowalik Sitta europaea  92 + 17 retrapów
Modraszka Cyanistes caeruleus  28 + 12 retrapów
Mazurek Passer montanus  10 + 1 retrap
Dzięcioł duży Dendrocopos major  5 + 3 retrapy
Dzięcioł średni Dendrocopos medius  2 + 0 retrapów
Strzyżyk Troglodytes troglodytes  2 + 0 retrapów

 

Jak widać z powyższego zestawienia, najbardziej przywiązane do terenu są bogatki – aż 40,4% odłowionych osobników zostało zaobrączkowanych w miejscu ich stwierdzenia. Ten sam udział dla modraszki wyniósł 30,0%, a w przypadku kowalika tylko 15,6%. Wszystko wskazuje na to, że znaczna część kowalików, to ptaki przylatujące do naszych budek po sezonie lęgowym. Pytanie tylko skąd?

Nowym aspektem pracy tej zimy było znakowanie samców bogatek dodatkowymi kolorowymi obrączkami. Tak oznakowanych zostało w grudniu 151 osobników. “Kolory otrzymały zarówno ptaki noszące już metalowe obrączki, jak i te obrączkowane po raz pierwszy. Po co? W okresie lęgowym łapiemy dużo samic bogatek w czasie wysiadywania jaj lub karmienia piskląt. Samców udało się w tym czasie (przez wszystkie lata badań) złapać <5. W czasie obrączkowania piskląt widzimy często zaobrączkowane samce niepokojące się w pobliżu budki. Obrączki metalowej nie da się niestety w takich okolicznościach odczytać. Mamy nadzieję, że obrączki kolorowe z uwagi na krótki kod zawierający dwie cyfry i jedną literę uda się  bez większych problemów odczytać. Powinno to dać możliwość porównania zimowego i lęgowego zgrupowania samców tego gatunku.

Pierwszy raz w czasie zimowej, nocnej kontroli natrafiliśmy na ptaka z żywym kleszczem, i to jakim dorodnym. To kolejny dowód na ocieplanie się klimatu. Kleszcz został usunięty i unicestwiony.

W sześciu budkach spotkaliśmy ssaki: w pięciu myszy, a w jednej wiewiórkę. Poza tym 17 budek nie nadawało się na noclegowisko ptaków, ponieważ znajdowały się w nich gniazda owadów (całkowicie zabudowane wnętrze), w tym 14 szerszeni i 3 innych os. Wszystkie zostały wyczyszczone, co umożliwi ptakom ich wykorzystanie.

Tej zimy planujemy wykonać jeszcze dwie kontrole, tj. w styczniu i lutym.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

 

 

OWCZEGŁOWY – POLA 16-17.01.2021 R.

OWCZEGŁOWY – POLA 16-17.01.2021 R.

Dwudniowy odłów ptaków żerujących na otwartych polach między Rogoźnem i Owczegłowami. Jedno pole to ściernisko po kukurydzy a drugie to coś w rodzaju ugoru lub porzuconej uprawy łubinu. Jak widać pola pokryte sporą warstwą śniegu. To były chyba dwa najzimniejsze dni stycznia. Drugi (niedzielny) odłów zaczynaliśmy przy temperaturze  -14,5oC, a kończyliśmy przy  -13,5oC. Sieci ustawiliśmy Wzdłuż rowu melioracyjnego przecinającego pola, porośniętego drzewami i krzewami.

Od czasu do czasu ptaki zrywały się z pól i przelatywały na ten zadrzewiony pas.   Złapało się 305 ptaków z 4 gatunków, w tym 1 retrap. Dominantem były zięby Fringilla coelebs – 63,6%. Struktura wiekowa odłowionych zięb wyglądała następująco: ptaki w drugim kalendarzowym roku życia czyli z lęgów 2020 roku – 81,4%; ptaki starsze – 18,6%. Jeśli chodzi o płeć odłowionych osobników, to samce stanowiły 84,5% a samice tylko 15,5%. Reasumując wśród odłowionych zięb dominowały młodociane samce – 68,0%. Drugi pod względem liczebności gatunek, to jer Fringilla montifringilla. Jery pojawiają się u nas tylko w okresie przelotów i zimą. W czasie opisywanego łapania stanowiły 23,6%. Przeanalizowaliśmy je podobnie jak zięby ze względu na wiek i płeć. Struktura wiekowa: ptaki w drugim kalendarzowym roku życia – 91,7%, ptaki starsze – 8,3%. Jak widać udział młodocianych osobników jeszcze większy niż u zięby. Zdecydowanie inaczej wyglądała struktura płciowa: samce – 51,4%, samice 48,6%; czyli prawie równy udział obu płci, z lekka tylko przewagą samców. Trzecim licznym gatunkiem były mazurki Passer montanus – 12,1% odłowu. Co ciekawe, w żerujących stadach nie było żadnych łuszczaków, czyli ptaków z rodzaju Carduelis.

Przemieszczające się po polach stada “drobiazgu” przyciągnęły natomiast ptaki drapieżne. Zaobserwowaliśmy: myszołowa, drzemlika, błotniaka zbożowego i srokosze. Te ostatnie okazały się czwartym gatunkiem w naszych sieciach. Widoczna na zdjęciach rana na moim kciuku to właśnie robota jednego z nich.

Kilka zięb miało na nogach “kurzajkowate” narośla. Takie osobniki spotykamy prawie zawsze, gdy łapiemy nieco więcej przedstawicieli tego gatunku.

Pełna lista odłowu wygląda następująco:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Zięba Fringilla coelebs  194
Jer Fringilla montifringilla  72
Mazurek Passer montanus  36 + 1 retrap
Srokosz Lanius excubitor  2

Tylko jeden mazurek nosił wcześnie założoną przez nas obrączkę. Zaobrączkowaliśmy go 18.11.2020 r. w Cieślach, czyli 2 km na północ od miejsca ponownego stwierdzenia.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

LEŚNICZÓWKA “BUCZYNA” – 9.01.2021

LEŚNICZÓWKA “BUCZYNA” – 9.01.2021

Pierwsze tej zimy łapanie przy karmniku w Łoskoniu. Jak widać na załączonym zdjęciu aura zimowa. Od świtu do 13.00 złapało się 97 ptaków z 7 gatunków, w tym 27 retrapów.

Jak zwykle o tej porze roku dominowały bogatki – 66,0% wszystkich złapanych ptaków. Przeprowadziliśmy analizę płci i wieku odłowionych bogatek. Jeśli chodzi o wiek, to 56,3% stanowiły ptaki młode, tzn. z ostatniego sezonu lęgowego, a ptaki starsze to 43,7%.  Jeśli chodzi o płeć odławianych ptaków, to samców było aż 70,3%, samice stanowiły 26,6%. W dwóch przypadkach z uwagi na cechy pośrednie zrezygnowaliśmy z określenia płci.

Znaczna przewaga samców i duży udział osobników starszych niż z ostatniego sezonu lęgowego, to sytuacja typowa dla środka zimy. Nietypowe dla styczniowych odłowów przy tym karmniku były trzy złapane rudziki.

A to pełna lista z odłowu:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Bogatka Parus major  47 + 17 retrapów
Modraszka Cyanistes caeruleus  17+ 7 retrapów
Rudzik Erithacus rubecula  3
Dzwoniec Carduelis chloris  1 + 1 retrap
Sikora uboga Poecile palustris  2 retrapy
Dzięcioł średni Dendrocopos medius  1
Mazurek Passer montanus  1

 

Udział retrapów był duży – 27,8%. Wszystkie zostały zaobrączkowane tutaj w następujących terminach:

  • III 2020 – 6 w tym: 2 bogatki, 3 modraszki i 1 sikora uboga
  • II 2020 – 5  w tym: 2 bogatki, 1 modraszka, 1 sikora uboga i 1 dzwoniec,
  • III 2019 – 8 w tym: 5 bogatek, i 3 modraszki,
  • II 2019 – 1 bogatka,
  • I 2019 – 3 bogatki,
  • XII 2018 – 3 bogatki,
  • II 2018 – 1 bogatka.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska