W dniu 2 czerwca br. Bogdan Jeran zaobserwował w Cieślach trzmielojada Pernis apivorus. Obserwacja potwierdzona jest zamieszczonymi niżej zdjęciami. Trzmielojad występuje u nas rzadko. Kiedy w latach 80-tych XX wieku prowadziłem badania nad ptakami drapieżnymi w okolicach Rogoźna, to na powierzchni 130 km2 znalazłem 2 pary tego gatunku. Dla porównania myszołowów było ponad 80 par. Wyglądem trzmielojad jest podobny do myszołowa. Na szczęście dziś większość obserwacji poparta jest doskonałymi zdjęciami, co pozwala na spokojnie , w warunkach domowych analizować cechy charakterystyczne dla gatunku.
Pierwsze tej wiosny łapanie w zakrzewionej części doliny Wełny. Odłowy trwały trzy pełne dni i jeden wieczór. Złapało się 207 ptaków z 37 gatunków, w tym 40 retrapów. Sieci ustawiliśmy we wszystkich możliwych na tym terenie typach środowiska. W trzcinowiska przylatywały na noclegowisko pliszki żółte. Przy pomocny głosu z magnetofonu udało się też zwabić dymówki; niestety tylko dwie. Jak widać na zamieszczonej poniżej liście, różnorodność była bardzo duża, choć liczebność większości gatunków niewielka. Niewątpliwymi rarytasami tego odłowy były: błotniak stawowy (pierwszy odłów dorosłego osobnika), kukułka i krętogłów.
Błotniak stawowy – samiec.
Kukułka – samiec.
Krętogłów.
Łapały się też dwa gatunki słowików, co niezbyt często się zdarza. Jeden z osobników był najprawdopodobniej mieszańcem międzygatunkowym, ponieważ miał wszystkie cechy charakterystyczne dla słowika szarego, a ubarwienie rdzawego.
Słowik szary.
Słowiki: szary i rdzawy.
Słowik rdzawy.
No i jeszcze jedna para blisko spokrewnionych i bardzo podobnych gatunków (zwłaszcza jeśli mamy do czynienia z młodymi lub samicami): pleszka i kopciuszek.
Pleszka – samiec.
Kopciuszek.
Nazwa polska
Nazwa łacińska
Liczba
Pliszka żółta
Motacilla flava
33 + 3 retrapy
Kapturka
Sylvia atricapilla
29 + 3 retrapy
Rokitniczka
Acrocephalus schoenobaenus
21 + 1 retrap
Piecuszek
Phylloscopus trochilus
10 + 8 retrapów
Piegża
Sylvia curruca
10 + 1 retrap
Cierniówka
Sylvia communis
9 + 1 retrap
Kos
Turdus merula
4 + 4 retrapy
Zięba
Fringilla coelebs
6
Rudzik
Erithacus rubecula
5 + 1 retrap
Potrzos
Emberiza schoeniclus
4 + 2 retrapy
Trzcinniczek
Acrocephalus scirpaceus
4 + 1 retrap
Słowik rdzawy
Luscinia megarhynchos
2 + 2 retrapy
Bogatka
Parus major
1 + 3 retrapy
Makolągwa
Carduelis cannabina
3
Grubodziób
Cocco. coccothraustes
3
Potrzeszcz
Miliaria calandra
3
Czarnogłówka
Poecile montanus
1 + 2 retrapy
Śpiewak
Turdus philomelos
2 + 1 retrap
Dzwoniec
Carduelis chloris
2
Dymówka
Hirundo rustica
2
Słowik szary
Luscinia luscinia
1 + 1 retrap
Mazurek
Passer montanus
2 retrapy
Pleszka
Phoenicurus phoenicurus
2
Trzciniak
Acrocephalus arundinaceus
1 retrap
Świergotek drzewny
Anthus trivialis
1
Szczygieł
Carduelis carduelis
1
Pełzacz leśny
Certhia familiaris
1
Błotniak stawowy
Circus aeruginosus
1
Kukułka
Cuculus canorus
1
Dzięcioł duży
Dendrocopos major
1 retrap
Trznadel
Emberiza citrinella
1
Krętogłów
Jynx torquilla
1
Brzęczka
Locustella luscinioides
1
Kopciuszek
Phoenicurus ochruros
1
Kulczyk
Serinus serinus
1
Gajówka
Sylvia borin
1
Strzyżyk
Troglodytes troglodytes
1
Jeśli chodzi o retrapy, to większość (poza jednym) została zaobrączkowana tutaj lub w innych miejscach doliny Wełny w Cieślach w następujących terminach:
III-IV 2021 – 6 w tym: 2 piecuszki, 1 dzięcioł duży, 1 rudzik, 1 pliszka żółta i 1 śpiewak,
IX 2020 – 2 w tym: 1 sikora uboga i 1 rokitniczka,
VII 2020 – 3 w tym: 1 słowik rdzawy, 1 kapturka i 1 piecuszek,
III 2020 – 2 w tym: 1 kos i 1 strzyżyk,
IV 2020 – 2 piecuszki,
X 2019 – 1 potrzos,
VII 2019 – 2 w tym: 1 trzcinniczek i 1 piecuszek,
IV 2019 – 2 w tym 1 kos i 1 kapturka,
VII 2018 – 3 w tym: 1 cierniówka i 2 piecuszki,
IX 2015 – 1 pliszka żółta.
Jedną bogatkę zaobrączkowaliśmy jako pisklę w naszej budce na pobliskiej powierzchni “Olszyna” w 30.05.2020 roku.
Najstarszym odłowionym ptakiem była pliszka żółta zaobrączkowana 4.o9.2015 r. na zbiorowym noclegowisku w pobliżu ujścia Małej Wełny do Wełny jako samiec w pierwszym kalendarzowym roku życia. Ptak ten ma już więc 7 lat. Innego osobnika pliszki żółtej w wieku 7 lat odłowiliśmy 15.04.2019 r. Tylko raz złapaliśmy tutaj starszego przedstawiciela tego gatunku, w wieku 8 lat. Miało to miejsce 18.04.2018 r.
Mamy i to od ok. 1,5 roku kolejny gatunek na liście ptaków Gminy Rogoźno. Podczas przeglądania wcześniej zrobionych zdjęć Bartek Ziała znalazł niezbyt efektowne zdjęcia mewy wykonane 15 listopada 2020 r. nad Jeziorem Czarnym. Na zdjęciach jest mewa trójpalczasta Rissa tridactyla– osobnik młodociany. Gatunek ten gniazduje na skalistych wybrzeżach półkuli północnej. W Polsce pojawia się rzadko, a już zwłaszcza w głębi lądu.
Po ujawnieniu tej obserwacji lista ptaków Gminy Rogoźno obejmuje 240 gatunków. Jeśli ktoś śledzi naszą stronę, to zauważy, że poprzedni nowy gatunek miał nr 238. Wynika to z tego powodu, że z gatunku gęś zbożowa Anser fabalis wydzielono gęś tundrową Anser serrirosris i w ten sposób zwiększyła się liczba taksonów. Oba gatunki występują i nasz zimą i w czasie przelotów w mieszanych stadach.
Wczoraj otrzymałem na maila zdjęcia wykonane przez Bartka Ziałę w Słomowie. Był na nich ptak drapieżny. Ptak latał bardzo wysoko i pogoda raczej nie na zdjęcia. Deskowate skrzydła na pierwszy rzut oka wskazywały na bielika, który gniazduje ok. 1 km dalej. Po wnikliwszym przyjrzeniu się okazało się, że ptak ma wachlarzowaty, a nie klinowaty jak u bielika, ogon. Doszedłem do przekonania, że mamy kolejną obserwację orlika krzykliwegoAquillapomarina w okolicach Rogoźna. To bardzo optymistyczna wiadomość. Kilka wcześniejszych obserwacji, w tym z pełni okresu lęgowego, pochodzi z tego właśnie terenu, czyli z lasu “Buczyna” i lasu “Moksz”. Niestety nigdy nie udało się zlokalizować gniazda tego orła na naszym terenie.
Łapanie w okolicach żwirowni w Cieślach. Ustawiliśmy 350 m sieci o różnych wielkościach oczka (16, 19 i 60 mm) w zakrzewieniach śródpolnych, zadrzewieniu porastającym stare wyrobisko, drągowinie sosnowej i na obrzeżach starodrzewia. W godz. 800 – 1800, złapało się 25 ptaków z 8 gatunków, w tym 4 retrapy. Pogoda była zdecydowanie wiosenna i niestety dość wietrzna przez większość czasu. Wynik dramatycznie niski. Dla porównania weekendowy odłów 26-28.03.2021 (2 dni) na terenie podobnym (Cieśle – “WODOCIĄGI”) dał wynik: 180 ptaków z 27 gatunków w tym 25 retrapów. Były wśród nich typowe wiosenne ptaki: piecuszek, pierwiosnek i kapturka. Teraz nie było żadnego aspektu wiosennego. Przy tym ubóstwie ciekawostką był stary rudzik. Zwykle łapią się ptaki w 2 kalendarzowym roku życia (kremowe “perełki” na skrzydle i zaostrzone sterówki). Dorosły nie ma “perełek”, a końce sterówek są zaokrąglone.
Złapały się w tym samym czasie dwie bliźniaczo podobne sikory: czarnogłówka i sikora uboga. Zrobiliśmy więc trochę zdjęć poglądowych, gdzie obydwa ptaki są na tym samym zdjęciu, czyli nie ma różnic oświetleniu, ekspozycji, itp.
Uboga + czarnogłówka
Uboga + czarnogłówka
Uboga + czarnogłówka
To łapanie, podobnie jak odłowy przy karmniku, pokazuje że tegoroczna wiosna jest inna niż przez kilka ostatnich lat.
A to pełna lista odłowu:
Nazwa polska
Nazwa łacińska
Liczba
Modraszka
Cyanistes caeruleus
7
Bogatka
Parus major
4 + 2 retrapy
Raniuszek
Aegithalos caudatus
2 + 2 retrapy
Rudzik
Erithacus rubecula
3
Mazurek
Passer montanus
2
Zięba
Fringilla coelebs
1
Czarnogłówka
Poecile montanus
1
Sikora uboga
Poecile montanus
1
Jeśli chodzi o retrapy, to wszystkie zostały zaobrączkowane tutaj w następujących terminach:
13 XII 2021 – 1 bogatka – nocująca w budce,
19 XII 2020 – 1 bogatka – nocująca w budce,
4 IV 2020 – 2 raniuszki – dwa kolejne numery obrączek.