Ptaki Okolic Rogoźna

Nocne kontrole budek lęgowych podczas bieżącej zimy (2025/2026) za nami. W ciągu grudnia i stycznia skontrolowaliśmy budki na 16 naszych powierzchniach. Wszystkich kontrolowanych budek, które w chwili kontroli nadawały się do wykorzystania przez ptaki, było 779. Nocujące ptaki stwierdzono w 533 budkach, co daje frekwencję 68,42%. Na poszczególnych powierzchniach frekwencja wynosiła 28,57 – 88,54%. Stwierdziliśmy nocowanie ptaków z sześciu gatunków. Zestawienie poniżej:

Teraz dla porównania poprzednia zima, tj. 2024/2025, kiedy jedyną kontrolę przeprowadziliśmy w styczniu. Na 16 powierzchniach skontrolowaliśmy 736 budek. Nocujące ptaki stwierdziliśmy w 471 budkach, co dało frekwencję 63,99%. Na poszczególnych powierzchniach frekwencja wynosiła 50,00 – 80,39%. Stwierdziliśmy nocowanie ptaków z czterech gatunków. Zestawienie poniżej:

Jak widać, z powyższych zestawień, wykorzystanie budek podczas bieżącej zimy było większe o 4,43% w porównaniu z poprzednią zimą. Poniżej tabela pokazująca, jak to wyglądało u trzech najliczniejszych gatunków. Podane w tabeli wartości, to % budek zajętych przez poszczególne gatunki.

Jak widać, nastąpił lekki wzrost u bogatki, niewielki spadek u modraszki i istotny wzrost u kowalika.

To tyle jeśli chodzi o zasiedlenie. A teraz dane o obrączkowaniu i wyniki analizy uzyskanych informacji o wcześniej zaobrączkowanych ptakach. Podczas kontroli nocnych odłowiliśmy 528 osobników. Szczegóły, z podziałem na osobniki zaobrączkowane i retrapy pokazujemy w poniższej tabeli. Różnica 5 osobników w porównaniu z zasiedleniem wynika z tego, że  tym kilku ptakom udało się uciec.

Należy wziąć pod uwagę, że tylko część dorosłych ptaków gniazdujących w naszych budkach została odłowiona w trakcie sezonu lęgowego, że było trochę piskląt z późnych lęgów, które nie zostały oznakowane oraz to, że nocujące ptaki mogły pochodzić z lęgów odbytych na badanych terenach w naturalnych dziuplach. Zważywszy te dodatkowe okoliczności, należy stwierdzić, że większość ptaków nocujących w budkach w okresie zimowym, to miejscowe ptaki lęgowe.

Popatrzmy teraz na zimowanie w budkach przez pryzmat poprzedzającego tę zimę okresu lęgowego. W naszych budkach objętych zimową kontrolą gniazdowało 868 ptaków z których odłowiliśmy 281, czyli 32,4%. Oznakowaliśmy również 3.372 pisklęta. Wynika z tego, że w okresie lęgowym przebywało w naszych budkach ponad 4.240 ptaków z gatunków, które stwierdzaliśmy w okresie zimowym, w tym 3.653 zaobrączkowanych. Jeśli tę liczbę porównamy z 528 osobnikami stwierdzonymi w budkach w czasie nocnej kontroli, to dochodzimy do przekonania, że większość osobników z okresu lęgowego nocowała poza naszymi budkami. Oczywiste jest, że znaczna część, zwłaszcza pierwszorocznych ptaków, zginęła. Nie licząc kilku stwierdzeń osobników zaobrączkowanych w odległości poniżej 2 km od budki, w której nocowały, były dwa ptaki pochodzące z nieco większej odległości:

• modraszka zaobrączkowana jako pisklę na jednej powierzchni budkowej w V 2023 r., a nocująca w XII 2025 r. na innej – odległość ~5 km,
• bogatka zaobrączkowana jako lotna w 1 roku życia w X 2023 r. w miejscu odległym o ~6 km od budki w której nocowała w XII 2025 r.

Nadeszły też (jak dotąd) trzy informacje dalekodystansowe o ptakach lęgowych w naszych budkach w minionym sezonie lęgowym:

• bogatka zaobr. 21.05.2025, jako pisklę na pow. TARNOWO, zaobserwowana 6.12.2025 r. przy karmniku we Wrocławiu – odległość 189 km,
• bogatka zaobr. 4.05.2025, jako samica na jajach na pow. MIKOŁAJEWO, zabita przez kota 17.10.2025 r. w Neuville-aux-Bois (FRANCJA) – odległość 1.182 km,
• modraszka zaobr. 11.05.2025, jako pisklę na pow. JEZ. CZARNE, złapana12.10.2025 r. w Col de Bretolet (SZWAJCARIA) – odległość 1.041 km.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Kolejny rok za nami, również wszystko co w nim udało się zrobić w dziedzinie znakowania ptaków, więc czas na podsumowanie. Zaobrączkowaliśmy 12.773 ptaki należące do 112 gatunków. Na liczbę tą składa się 4466 piskląt i 8307 ptaków lotnych. To piąty wynik jeśli chodzi o liczbę zaobrączkowanych ptaków (najwyższy był 2023 r. – 15.616) i najlepszy jeśli chodzi o liczbę gatunków (poprzedni był w 2012 r. – 106). Najliczniej obrączkowaliśmy: bogatki – 4247, modraszki – 2302 i dymówki – 1657 osobników. Żaden inny gatunek nie przekroczył progu 1 tysiąca. Do tej pory ten próg przekroczyły jeszcze dwa gatunki: pliszka żółta w 2011 r. i makolągwa w 2022 r.

Do listy gatunków zaobrączkowanych w ramach prac Zespołu doszedł jeden gatunek – myszołów włochaty Buteo lagopus. Liczba ta, to obecnie 157 gatunków.

W przypadku 22 gatunków liczby zaobrączkowanych osobników były najwyższe na przestrzeni naszej działalności obrączkarskiej – zestawienie poniżej.

Jeśli chodzi o dynamikę obrączkowania w poszczególnych miesiącach, to przedstawiała się następująco (wyróżniono miesiące z najlepszym wynikiem na przestrzeni lat):

Najważniejszym elementem naszej pracy są budki lęgowe, których mamy aktualnie ok. 1000. Są to przede wszystkim budki dla sikor rozmieszczone na 18 trasach obejmujących 45 – 100 budek. Pracujemy z ptakami gniazdującymi w nich, jak i nocującymi w okresie zimowym. W okresie zimowym prowadziliśmy odłowy przy karmnikach, głównie w leśniczówce “Buczyna”. W czasie przelotów szczególny nacisk kładliśmy na odłowy na zbiorowych noclegowiskach, choć w tym roku był z tym spory problem. Dobre wyniki udało się osiągnąć w akcjach obrączkowania bocianów białych, śmieszek i żurawi. Udało się odłowić  32 lotne myszołowy zwyczajne i 10 błotniaków stawowych. Będziemy te odłowy kontynuować w kolejnym roku i mamy nadzieję, że przyniosą sporo informacji powrotnych o zaobrączkowanych wcześniej osobnikach. Największym dla nas zaskoczeniem tego roku było odłowienie 25 wodników. Udało się to dzięki zastosowaniu pułapek, które zamykają się po wejściu ptaka. Łapanie w “wacki|” daje słabe wyniki, ponieważ wodniki z nich wychodzą. Mamy nadzieję, że w kolejnym roku uda się ich odłowić jeszcze więcej, zwłaszcza, że tegoroczne, poza jednym, złapały się w jednym miejscu.

Na koniec pragnę podziękować wszystkim, którzy uczestniczyli w pracach terenowych:

• obrączkarze: Jerzy Dąbrowski, Damian Leligdowicz, Bartosz Ziała,
• osoby towarzyszące: Bronisława Peplińska, Dariusz Sałata, Krzysztof Sałata, Michał Gapiński, Remigiusz Ziała, Tomasz Ziała,
• osoby odczytujące obrączki: Bogdan Jeran, Janina Derda.

Jerzy Dąbrowski