Browsed by
Autor: Jerzy Dąbrowski

ŁABĘDZIE KRZYKLIWE

ŁABĘDZIE KRZYKLIWE

24.02.2024, Cieśle, ROGOŹNO Jerzy Dąbrowski

  • łabędź krzykliwy Cygnus cygnus –  27 przelatujących.

23, 24.02.2024, Cieśle, ROGOŹNO Jerzy Dąbrowski i Bogdan Jeran

  • łabędź krzykliwy Cygnus cygnus –  para z 5 młodymi.

31.12.2023, Cieśle, ROGOŹNO Jerzy Dąbrowski

  • łabędź krzykliwy Cygnus cygnus –  13 przelatujących.

23.11.2023, Cieśle, ROGOŹNO Jerzy Dąbrowski

  • łabędź krzykliwy Cygnus cygnus –  10 przelatujących.

18.11.2023, Owczegłowy, ROGOŹNO Tomasz Ziała

  • łabędź krzykliwy Cygnus cygnus –  7 przelatujących.

18.11.2023, Cieśle, ROGOŹNO Jerzy Dąbrowski

  • łabędź krzykliwy Cygnus cygnus –  14 przelatujących.
UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 1 – 11.11.2023 R.

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 1 – 11.11.2023 R.

Dalszy ciąg łapania w trzcinowiskach porastających łąki i starorzecza w pobliżu ujścia Małej Wełny do Wełny. W tym okresie odłowy prowadziliśmy przez 4 całe dni i 2 popołudnia. Złapało się 211 ptaków z 23 gatunków, w tym 33 retrapy. Liczebność ptaków utrzymywała się na niskim poziomie, jak w poprzednim okresie. Nie było zdecydowanego dominanta; najliczniej łapały się: modraszki, makolągwy, czyże, bogatki, potrzosy i wąsatki. Ptakami tego łapania były pierwsze w tym roku czeczotki i srokosz.

Wśród odłowionych ptaków znów były dwa, które odniosły w przeszłości jakieś urazy. Jeden z nich, to szpak z od dawna martwą i uschniętą nogą, która odłamała się w sieci. Bez tej całkowicie już martwej i sztywnej nogi z pewnością będzie mu łatwiej funkcjonować. Ptak był w bardzo dobrej kondycji. Drugi, to potrzos z zagojonym złamaniem kości skokowej. W tym przypadku cała noga jest żywa, ale ponieważ kość się nie zrosła, powstało coś w rodzaju dodatkowego stawu. Kondycja tego osobnika nie odbiegała od standardowej u innych odławianych potrzosów.

Pełna lista odłowu przedstawia się następująco:

Jeśli chodzi o retrapy, to wszystkie poza dwoma zostały zaobrączkowane tutaj lub w najbliższym sąsiedztwie w następujących terminach:

  • X 2023 – 17 w tym: 7 modraszek, 5 wąsatek, 2 bogatki, 1 raniuszek, 1 strzyżyk i 1 potrzos,
  • IX 2023 – 8 w tym: 2 modraszki, 2 bogatki, 2 makolągwy, 1 potrzos i 1 czarnogłówka,
  • VIII 2023 – 1 modraszka,
  • VII 2023 – 1 modraszka,
  • V 2023 – 1 sierpówka,
  • X 2021 – 1 rudzik,
  • IX 2021 – 1 modraszka,
  • VII 2020 – 1 modraszka.

Złapały się też dwie wąsatki z polskimi, ale nie naszymi obrączkami. Zapewne zaobrączkowanie zostały niedawno, ponieważ miały numery późniejsze niż nasze i były to dwa kolejne numery. Ptaki zostały odłowione 1.11.2023 i wprowadzone do systemu, ale wciąż brak danych obrączkowania.

Dziś (19.12.2023) nadeszły informacje o tych wąsatkach. Zostały zaobrączkowane 26.09.2023 r. nad Jeziorem Rakutowskim na Kujawach odległym o 153 km na wschód od Rogoźna. Od zaobrączkowania do ponownego stwierdzenia minęło 36 dni.

Za najciekawszego retrapa uznajemy jednak rudzika. Zaobrączkowaliśmy go tutaj 7.10.2021 r. Kolejny raz, również tutaj, złapaliśmy go 19.01.2023 r., czyli w pełni zimy. Obecny odłów jest dowodem na to, że rudziki potrafią u nas przezimować.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

RZEPOŁUCH W ROGOŹNIE

RZEPOŁUCH W ROGOŹNIE

W dniu 18 listopada 2023 r. na trawniku przy budynku ul. Krańcowa 10 w Cieślach udało się uwiecznić rzadko u nas obserwowany gatunek – rzepołucha (=makolągwę żółtodziobą) Acanthis flaviriostris. To kolejny, obok czeczotki i jera zimowy gość naszych pól, i to zdecydowanie najrzadszy. Podczas gdy ja obrączkowałem ptaki, w tym czeczotkę, Bartek wyszukiwał czegoś ciekawego do sfotografowania. No i po pewnym czasie przyszedł i pokazał zamieszczone poniżej zdjęcia.

Ja jedyny raz widziałem ten gatunek na Helu 28.10.1988 r. Od lat przeglądam stada makolągw Acanthis cannabina, do których rzepołuch jest bardzo podobny, a tu okazuje się, że jeden spacerował sobie na moim trawniku i ja go nie widziałem. Mieliśmy nadzieję, a właściwie marzenie, żeby złapał się w rozstawione w pobliżu sieci, ale nie dane nam było zaobrączkować przedstawiciela tego gatunku. Makolągw zaobrączkowaliśmy dotąd ponad 4 tysiące, czeczotek ponad 200 i nawet 2 czeczotki północne, a rzepołucha ani jednego. Poniżej portret rzepołucha i dwóch podobnych do niego gatunków.

Na najbliższą sobotę planujemy odłowy na rozległych ugorach porośniętych chwastami, może tam uda się spotkać rzepołuchy, a może któryś wpadnie w nasze sieci?

Jerzy DąbrowskiBartosz Ziała

JEZIORO KALISZAŃSKIE – RZADKOŚCI

JEZIORO KALISZAŃSKIE – RZADKOŚCI

Jezioro Kaliszańskie leży w szerzej pojmowanych okolicach Rogoźna (gmina Wągrowiec). Znajduje się zaledwie 16 km na północ, więc jest miejscem w które często jeździmy popatrzeć na ptaki. To największe okolicy jezioro przyciąga ptaki i zawsze jest szansa na zobaczenie czegoś ciekawego. O tegorocznych odłowach pisaliśmy już, a teraz o obserwacjach ciekawych i rzadko spotykanych gatunków dokonanych przez Bartosza Ziałę. W dniu 29.10.2023 r. udało mu się zaobserwować i uwiecznić młodocianego myszołowa włochatego Buteo lagopus. Ptak ten gniazduje na północy Europu. U nas pojawia się w okresie przelotów i w zimie. Pojedyncze osobniki obserwowane są regularnie. W rogozińskim muzeum można obejrzeć dwa osobniki tego gatunku.

Dzień 11.11.2023 r. był dla tego samego autora jeszcze ciekawszy. Na tafli jeziora udało się zobaczyć nura czarnoszyjego Gavia arctica i  młodocianą berniklę obrożną Branta bernicla. Obydwa gatunki gniazdują na północy Europy, a u nas pojawiają się bardzo rzadko w czasie przelotów. Obydwa znajdują się na liście ptaków Gminy Rogoźno – pojedyncze obserwacje. W naszym muzeum można zobaczyć dorosłą berniklę obrożną.

Dzień 26.11.2023 r. przyniósł kolejną ciekawą obserwację. Tym razem była to bernikla kanadyjska Branta canadensis. To niezbyt licznie pojawiający się u nas gatunek gęsi, ale ponieważ pochodzi z introdukcji i na niektórych terenach nadmiernie się mnoży, znalazł się na liście organizmów inwazyjnych.

Ciąg dalszy nastąpi?

Tekst: Jerzy Dąbrowski, fot.: Bartosz Ziała

PRZYLECIAŁY CZECZOTKI

PRZYLECIAŁY CZECZOTKI

W dniu dzisiejszym (10.11.2023 r.) po raz pierwszy w tym roku złapały się czeczotki Acanthis flammea. Cztery ptaki złapały się w sieci ustawione w trzcinowiskach porastających łąki nad Wełną w Cieślach. Ptaki te gniazdują na północy Europy; u nas pojawiają się jesienią i zimą w zmiennej liczbie. W naszych odłowach jest to najczęściej od kilku do kilkunastu ptaków rocznie. Do tej pory zaobrączkowaliśmy 202 osobniki tego gatunku. W ubiegłym roku nie złapała się ani jedna. Zupełnie wyjątkowa była jesień 2017 roku wraz z zimą 2017/2018, kiedy zaobrączkowaliśmy 165 czeczotek. Czy te pierwsze cztery są zwiastunami większego nalotu tego gatunku? Przekonamy się wkrótce. Poniżej wszystkie cztery dzisiejsze czeczotki.

16.11.2023 r. Cieśle, ROGOŹNO – 1 zaobrączkowana,

17.11.2023 r. Cieśle, ROGOŹNO – 1 zaobrączkowana,

18.11.2023 r. Cieśle, ROGOŹNO – 2 zaobrączkowane,

19.11.2023 r. Cieśle, ROGOŹNO – 1 zaobrączkowana,

20.11.2023 r. Nienawiszcz, ROGOŹNO – ok. 20 zaobserwował Bogdan Jeran,

22.11.2023 r. Cieśle, ROGOŹNO – 12 zaobrączkowanych,

Jerzy Dąbrowski

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 21 – 31.10.2023 R.

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 21 – 31.10.2023 R.

Dalszy ciąg łapania w trzcinowiskach porastających łąki i starorzecza w pobliżu ujścia Małej Wełny do Wełny. W tym okresie odłowy prowadziliśmy przez 2 całe dni, 5 popołudni i 3 poranki. Złapało się 179 ptaków z 23 gatunków, w tym 23 retrapy. Wyraźnie zmniejszyła się liczba odławianych ptaków. Najliczniej łapały się: modraszki, bogatki, wąsatki i raniuszki. Za gatunek wyróżniający się w tym okresie należy uznać wąsatkę. Metaliczne odgłosy tych ptaków rozbrzmiewały właściwie przez cały czas.

Za atrakcje tego łapania należy uznać: krogulca, pełzacze ogrodowe i dzięciołka.

Pełna lista odłowu przedstawia się następująco:

Jeśli chodzi o retrapy, to prawie wszystkie zostały zaobrączkowane tutaj lub w najbliższym sąsiedztwie w następujących terminach:

  • X 2023 – 7 w tym: 4 raniuszki i 3 bogatki,
  • IX 2023 – 3 w tym: 2 modraszki, 1 czarnogłówka,
  • VIII 2023 – 2 modraszki,
  • VII 2023 – 1 modraszka,
  • VI 2023 – 1 bogatka,
  • I 2023 – 1 modraszka,
  • X 2022 – 3 w tym: 1 wąsatka i 2 modraszki,
  • IX-XI 2021 – 2 w tym: 1 modraszka i 1 rudzik,
  • X 2019 – 1 kos.

Złapały się też trzy ptaki zaobrączkowane poza tym terenem, zaobrączkowane przez nas jako pisklęta w naszych budkach lęgowych:

  • 24 V 2023 – modraszka z powierzchnia “RUDKA” –   2,0 km,
  • 26 V 2022 – modraszka z powierzchnia “OLSZYNA” –  2,5  km.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

MANDARYNKA W ROGOŹNIE

MANDARYNKA W ROGOŹNIE

W dniu 4 listopada 2023 r. na Jeziorze Rogozińskim pojawił się wyjątkowo atrakcyjny wizualnie ptak – mandarynka Aix galericulata. Zaobserwowany przez Bartosza Ziałę osobnik był samcem. Przebywał na brzegu jeziora w okolicach muzeum.

Ja spotkałem samca mandarynki w czasie inwentaryzacji ptaków na jeziorach Gminy Rogoźno przeprowadzonej  w dniu 14 listopada 2009 r. Tamten ptak przebywał w stadzie krzyżówek na Jeziorze Czarnym.

W rogozińskim muzeum znajduje się okaz pochodzący ze zlikwidowanej hodowli egzotycznych ptaków wodnych, która znajdowała się przy Urzędzie Wojewódzkim w Pile. Mandarynka jest gatunkiem obcym w naszej awifaunie. Pochodzi ze wschodniej Azji (Sachalin, Mandżuria, Japonia Chiny). Spotykane u nas osobniki są uciekinierami z niewoli lub potomkami takich uciekinierów. Od wielu lat w zachodniej Europie występują wyspowo populacje lęgowe tej kaczki. W Polsce pierwszy lęg odnotowano w 2001 roku w Parku Łazienkowskim w Warszawie, gdzie dwa lata wcześniej celowo wypuszczono mandarynki na wolność. Wszystko wskazuje na to, że gatunek ten zagości na stałe w naszym środowisku. No i tu pojawia się pytanie i temat sporny, czy wprowadzanie obcych gatunków do rodzimej przyrody jest jej wzbogacaniem, czy zaśmiecaniem. Wielokrotnie już niestety bardzo przykro ludzkość przekonała się, że jest to ryzykowny proceder. Na razie mandarynka nie znajduje się na liście gatunków inwazyjnych; czas pokaże jak sytuacja się rozwinie.

Jerzy Dąbrowski i Bartosz Ziała

 

 

 

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 1 – 19.10.2023 R.

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 1 – 19.10.2023 R.

Dalszy ciąg łapania w trzcinowiskach porastających łąki i starorzecza w pobliżu ujścia Małej Wełny do Wełny. Odłowy prowadziliśmy przez 13 całych dni, 3 popołudnia i 2 poranki. Złapało się 650 ptaków z 31 gatunków, w tym 39 retrapów. Podobnie jak we wrześniu, zdecydowanie dominowały 3 gatunki: modraszka, potrzos i makolągwa. Najliczniejszy, jednorazowy odłów modraszek miał miejsce rankiem 3 października, kiedy złapało się ich 41. Przeanalizowaliśmy odłowione modraszki pod kontem płci i wieku. Wśród 149 modraszek było 127 osobników w pierwszym kalendarzowym roku życia (85,2%) i 22 starsze (14,8%). Jeśli chodzi o płeć, to było 71 samców (47,7%), 78 samic (52,3%). W opisywanym okresie zwiększyła się liczba odłowionych rudzików, strzyżyków i potrzeszczy. Pojawiły się dość licznie czyże – głównie w zakrzewieniach wierzbowych porastających starorzecze. Złapało się też kilka wąsatek, w co już zaczęliśmy wątpić, ponieważ bardzo mało jest tegorocznych kwiatostanów trzcin, na których te ptaki żerują. Niewątpliwymi atrakcjami w tym łapaniu były: grubodziób i dzięcioł zielony.

Złapały się też dwa ptaki, które zwróciły uwagę swymi nietypowymi cechami. Złapała się kolejna sroka-inwalidka. O ile poprzednia nie miała jednej nogi, to ta miała obydwie, ale obydwie martwe. Nie było na co założyć obrączki, więc poleciała “goła”. Po wypuszczeniu siadła kilkanaście metrów dalej, lądując na brzuchu. Po dwóch dniach spotkaliśmy ją znowu, siedzącą na ziemi, kilkaset metrów dalej. Gdy podchodziliśmy, zupełnie sprawnie wzbiła się i odleciała. Drugi ptak, to potrzos z nietypową jedną sterówką wystającą sporo poza kraniec ogona.

Pełna lista odłowu przedstawia się następująco:

Jeśli chodzi o retrapy, to prawie wszystkie zostały zaobrączkowane tutaj lub w najbliższym sąsiedztwie w następujących terminach:

  • IX 2023 – 13 w tym: 6 modraszek, 4 czarnogłówki, 2 potrzosy i 1 bogatka,
  • VIII 2023 – 3 modraszki,
  • VII 2023 – 1 potrzos,
  • I 2023 – 3 w tym: 2 modraszki i 1 bogatka,
  • IX-X 2022 – 5 w tym: 3 modraszki, 1 makolągwa i 1 bogatka,
  • VIII 2022 – 2 w tym: 1 modraszka i 1 makolągwa,
  • IX-XI 2021 – 4 w tym: 3 modraszki i 1 kos,
  • VII 2021 – 1 makolągwa,
  • IX 2020 – 1 bogatka.

Złapały się też trzy ptaki zaobrączkowane poza tym terenem, zaobrączkowane przez nas jako pisklęta w budkach lęgowych:

  • 24 V 2023 – modraszka z powierzchnia “RUDKA” –   2,0 km,
  • 29 V 2023 – bogatka z powierzchnia “OLSZYNA” –  2,5  km,
  • 30 V 2022 – bogatka z powierzchnia “RUDKA” –   2,0 km.

INFORMACJE POWROTNE

Potrzos – samiec w 1 kalendarzowym roku życia, zaobrączkowany 6.10.2023 r. został złapany w dniu 25.11.2023 r. w Grouville Marsh na wyspie Jersey. Odległość od miejsca zaobrączkowania to 1.385 km, a dystans czasowy, to 50 dni.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

 

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 14 – 30.09.2023 R.

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 14 – 30.09.2023 R.

Kolejne łapanie w trzcinowiskach porastających łąki i starorzecza w pobliżu ujścia Małej Wełny do Wełny. Trzciny w tym roku bardzo słabo rosły. Jak widać na załączonym zdjęciu dominują suche źdźbła z poprzednich lat. Nowych jest bardzo mało i nie wyrastają ponad stare. Sieciami przegrodziliśmy też starorzecze porośnięte krzaczastymi wierzbami.

Odłowy prowadziliśmy przez 12 całych dni, 4 popołudnia i 3 poranki. Złapały się 748 ptaków z 27 gatunków, w tym 35 retrapów. Zdecydowanie dominowały 3 gatunki: modraszka, makolągwa i potrzos. Najliczniej ptaki łapały się rano i wieczorem; środek dnia, to pojedyncze osobniki. Modraszki łapały się przez cały czas, lecz były dni, kiedy rankiem było ich zdecydowanie więcej. Rekordowy odłów miał miejsce  rankiem 22 września, kiedy złapało się jednorazowo 100 modraszek. Ewidentnie były to ptaki z przelotnego stada, o czym świadczy osobnik  z obcą – polską obrączką, która wyglądała na świeżo założoną. Przeanalizowaliśmy odłowione modraszki pod kontem płci i wieku. Wśród 225 modraszek było 210 osobników w pierwszym kalendarzowym roku życia (93,3%) i 15 starszych (6,7%). Jeśli chodzi o płeć, to były 102 samce (41,8%), 120 samic (56,9%) i 3 osobniki o niepewnej płci (1,3%). Potwierdza się sytuacja zaobserwowana w czasie wiosennego przelotu przy karmniku, że samice są bardziej skłonnego do migracji. Makolągwy łapały się wieczorem, gdy przylatywały tutaj na noclegowisko. Potrzosy najliczniej łapały się rankiem.

Zauważalnym gatunkiem, charakterystycznym dla tej pory roku w trzcinach były pokrzywnice. Łapały się też ostatnie osobniki letnich gatunków: dymówki, trzciniaki, trzcinniczki i rokitniczki. Z rzadko odławianych gatunków warto wymienić zimorodka (pierwszy w tym roku!) i podróżniczka.

Trudno nie wspomnieć o sroce z jedną nogą. Był to ptak w pierwszym kalendarzowym roku życia. W upierzeniu bardzo duże partie piór juvenalnych – wygląda na to, że to ptak z późnego lęgu lub pierzenie spóźnione w związku z kalectwem. Kondycja ptaka była dobra.

Pełna lista odłowu przedstawia się następująco:

Jeśli chodzi o retrapy, to prawie wszystkie zostały zaobrączkowane tutaj lub w najbliższym sąsiedztwie w następujących terminach:

  • VIII 2023 – 4 w tym: 3 makolągwy i 1 modraszka,
  • VII 2023 – 13 w tym: 5 makolągw, 3 modraszki, 3 potrzosy, 1 sroka i 1 krzyżówka,
  • V 2023 – 2 w tym: 1 kapturka i 1 kos,
  • IV 2021 – 1 potrzos,
  • IX-X 2022 – 4 w tym: 2 modraszki, 1 makolągwa, i 1 potrzos,
  • VII-VIII 2022 – 4 w tym: 3 makolągwy i 1 sójka,
  • X-XI 2021 – 2 w tym: 1 potrzos i 1 modraszka,
  • X 2019 – 1 potrzos,
  • VII 2019 – 1 makolągwa.

Złapały się też trzy ptaki zaobrączkowane poza tym terenem. Dwa z nich to modraszki zaobrączkowane przez nas jako pisklęta w budkach lęgowych:

  • 24 V 2023 – powierzchnia “RUDKA” –   2,0 km,
  • 16 V 2023 – powierzchnia “OLSZYNA” –   2,5 km.

Ostatni retrap, to modraszka (dorosły samiec) z obcą obrączką złapana 22.09.2023 r. – do dziś nie otrzymaliśmy danych zaobrączkowania tego ptaka. Dziś, tj. 31.10.2023 r. udało się zdobyć telefoniczną informację o okolicznościach zaobrączkowania tej modraszki. Została oznakowana poprzedniego dnia o godz. 11.00 nad Jeziorem Rgielskim koło Wągrowca. W linii prostej jest to odległość 18,6 km. My złapaliśmy ją wczesnym rankiem i wypuściliśmy o godz. 9.00.

Dwanaście ptaków zaobrączkowanych w czasie tego łapania złapało się ponownie: 3 makolągwy, 2 modraszki, 2 trzciniaki, 2 trzcinniczki, 1 potrzos, 1 pierwiosnek, 1 czarnogłówka.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

IRLANDIA PO RAZ PIERWSZY

IRLANDIA PO RAZ PIERWSZY

Wczoraj dotarła do nas informacja o zaobserwowaniu kolejnej naszej śmieszki Chroicocephalus ridibundus. Dotyczy ona osobnika zaobrączkowanego przez nas jako pisklę (było ich 79) w kolonii lęgowej na Jeziorze Łęgowskim w dniu 20.06.2023 r. Godnym “newsa” jest miejsce ponownego stwierdzenia tego ptaka. W dniu 1.10.2023 r. (103 dni od zaobrączkowania) zaobserwowano go na wyspie Irlandia w Irlandii Północnej, na plaży niedaleko od Belfastu. Miejsce to odległe jest od kolonii lęgowej o 1.521 km. To pierwszy przypadek zaobserwowania naszego ptaka na Irlandii. Mieliśmy już kila informacji z większej z bliższej nam i większej wyspy, tj. Wielkiej Brytanii. Szkoda, że ptak poleciał do Irlandii Północnej wchodzącej w skład Zjednoczonego Królestwa i wciąż czekamy na informację z Republiki Irlandii, która stanowi dla nas drugą obok Portugalii “białą plamę” na zachodzie Europy.

Tekst: Jerzy Dąbrowski  Fot.: Gareth D. A. Platt