W dniu 26 września br. w Nienawiszczu udało się zrobić zdjęcia młodocianego (w pierwszym kalendarzowym roku życia) bielika Haliaeetus albicilla. Okazało się, że ptak nosi obrączki.
Pierwsze, dość oczywiste podejrzenie, padło na któregoś z dwojga piskląt zaobrączkowanych w tym roku w gnieździe znajdującym się w lesie “Buczyna”. Te możliwość wykluczyliśmy po sprawdzeniu zdjęć z obrączkowania. Po wprowadzeniu danych obecnego stwierdzenia do bazy Stacji Ornitologicznej w Gdańsku okazało się, że jest ptak zaobrączkowany 20.05.2023 r. jako jedno z dwojga piskląt w gnieździe znajdującym się koło Joachimówki, na wschód od Milicza, czyli na pograniczu Wielkopolski i Śląska. W chwili obrączkowania miał ok. 30 dni i ważył 3,55 kg. Oznaczono go jako samca. Odległość między rodzinnym gniazdem i miejscem obecnego stwierdzenia, to 130 km w linii prostej.
Po ponad 44 latach obrączkowania ptaków dość rzadko udaje się zaobrączkować przedstawiciela jakiegoś gatunku po raz pierwszy. Taką niespodziankę sprawił mi w dniu 9 września br. na Jeziorze Kaliszańskim najmniejszy ze spotykanych w kraju biegusów – biegus malutki Caliris minuta. Złapał się w sieć razem z sześcioma biegusami zmiennymi Calidris alpina, które są od niego wyraźnie większe, no i zdecydowanie liczniej pojawiają się na brzegach naszych akwenów. Złapany osobnik to ptak w pierwszym kalendarzowym roku życia. Biegusy malutkie gniazdują w tundrze w pobliżu wybrzeży morskich w północno-wschodniej Europie a zimują w Afryce. W Wielkopolsce pojawiają się głównie jesienią.
Dla mnie jest to 157 gatunek ptaka, któremu założyłem obrączkę. Szanse na to, że nadejdzie o nim informacja powrotna są znikome, ale “nigdy nic nie wiadomo”.
Dziewiąte i dziesiąte, po kilkudniowej przerwie, łapanie w trzcinowiskach na Jeziorze Kaliszańskim. Użyliśmy 21 sieci i znów wabiliśmy dymówki głosem z magnetofonu. Łapanie trwało dwa wieczory i cały dzień między nimi. Złapały się 162 ptaki z 17 gatunków, w tym 4 retrapy. Większość z nich – 86, to oczywiście dymówki, z czego 83 złapały się pierwszego wieczora i tylko 3 drugiego. Skład odłowionej próby dymówek był następujący: dorosłe – 5, młodociane – 81, czyli 32,4 młodego na 2 dorosłe. Jeśli chodzi o ptaki dorosłe, to oznaczyliśmy je następująco: 3 samce i 2 samice. Odłowy w ciągu całego dnia przyniosły spora liczbę gatunków. Były wśród nich młodociane wąsatki i dwa trzcinniczki z identycznymi “paskami głodowymi”, więc pochodzące z pewnością z jednego lęgu.
Wąsatka – samiec.
Wąsatka – samica.
Trzcinniczek.
Trzcinniczek.
Pełna lista odłowu przedstawia się następująco:
Nazwa polska
Nazwa łacińska
Liczba
Dymówka
Hirundo rustica
86
Potrzos
Emberiza schoeniclus
16 + 1 retrap
Modraszka
Cyanistes caeruleus
15 + 1 retrap
Trzcinniczek
Acrocephalus scirpaceus
12 + 2 retrapy
Pierwiosnek
Phylloscopus collybita
8
Rokitniczka
Acrocephalus schoenobaenus
6
Wąsatka
Panurus biarmicus
3
Mazurek
Passer montanus
3
Czarnogłówka
Poecile montanus
2
Rudzik
Erithacus rubecula
2
Pliszka żółta
Motacilla flava
2
Brzegówka
Riparia riparia
2
Trzciniak
Acrocephalus arundinaceus
1
Makolągwa
Carduelis cannabina
1
Pliszka siwa
Motacilla alba
1
Piegża
Sylvia curruca
1
Szczygieł
Carduelis carduelis
1
Wszystkie retrapy, to ptaki zaobrączkowane tutaj w poprzednich dniach.
Ósme łapanie w trzcinowiskach na Jeziorze Kaliszańskim. Liczba sieci pozostała taka jak poprzedniego dnia, tj. 23 i znów wabiliśmy dymówki głosem z magnetofonu. Sieci zostały zwinięte po wyjęciu ptaków. Złapały się 584 ptaki z 5 gatunków, w tym 20 retrapów. Większość z nich – 570, to oczywiście dymówki. Skład odłowionej próby dymówek był następujący: dorosłe – 145, młodociane – 425, czyli 5,9 młodego na 2 dorosłe. Jeśli chodzi o ptaki dorosłe, to oznaczyliśmy je następująco: 68 samców, 39 samic i 38 bez oznaczenia płci. Tym razem brzegówek było znacznie mniej.
Pełna lista odłowu przedstawia się następująco:
Nazwa polska
Nazwa łacińska
Liczba
Dymówka
Hirundo rustica
551 + 19 retrapów
Brzegówka
Riparia riparia
11
Trzcinniczek
Acrocephalus scirpaceus
1
Potrzos
Emberiza schoeniclus
1
Pliszka żółta
Motacilla flava
1
Jeśli chodzi o retrapy, to większość stanowiły ptaki zaobrączkowane tutaj w minionych dniach. Tylko jedna dymówka została zaobrączkowana przez nas w innym miejscu:
– 14 VIII 2020 – rzeka Noteć, Antoniny, na noclegowisku, jako lotny w 1 roku życia – 22 km.
Siódme łapanie w trzcinowiskach na Jeziorze Kaliszańskim. To zupełnie nieoczekiwana sytuacja na noclegowiskach dymówek. W minionych latach, na innych stanowiskach z łapania na łapanie liczba odławianych ptaków szybko się zmniejszała. W konsekwencji, chyba nigdy nie łapaliśmy więcej niż cztery razy na jednym stanowisku. Tego wieczoru zwiększyliśmy liczbę sieci do 23 i znów wabiliśmy dymówki głosem z magnetofonu. Sieci pozostały do rana. Złapały się 704 ptaki z 11 gatunków, w tym 18 retrapów. Większość z nich – 616, to oczywiście dymówki; z tej liczby tylko 19 złapało się rano. Skład odłowionej próby dymówek był następujący: dorosłe – 139, młodociane – 477, czyli 6,9 młodego na 2 dorosłe. Jeśli chodzi o ptaki dorosłe, to oznaczyliśmy je następująco: 81 samców, 35 samic i 23 bez oznaczenia płci. Tym razem znów było sporo brzegówek. Tu struktura wiekowa była następująca: dorosłe – 14, młode – 35, czyli 5,0 młodego na 2 dorosłe.
Pełna lista odłowu przedstawia się następująco:
Nazwa polska
Nazwa łacińska
Liczba
Dymówka
Hirundo rustica
605 + 11 retrapów
Brzegówka
Riparia riparia
49
Trzcinniczek
Acrocephalus scirpaceus
9 +4 retrapy
Modraszka
Cyanistes caeruleus
7 + 3 retrapy
Pliszka żółta
Motacilla flava
4
Makolągwa
Carduelis cannabina
2
Pierwiosnek
Phylloscopus collybita
2
Łozówka
Acrocephalus palustris
1
Brzęczka
Locustella luscinioides
1
Wąsatka
Panurus biarmicus
1
Mazurek
Passer montanus
1
Wszystkie retrapy, to ptaki zaobrączkowane tutaj w poprzednich dniach.
Szóste łapanie w trzcinowiskach na Jeziorze Kaliszańskim. Tego wieczoru zwiększyliśmy liczbę sieci – do 26. W odróżnieniu od poprzednich wieczorów, nie wabiliśmy ptaków głosem. Po wyjęciu ptaków, sieci zostały zsunięte, żeby wyeliminować poranny odłów. Złapały się 374 ptaki z 8 gatunków, w tym 4 retrapy. Większość z nich – 339, to oczywiście dymówki. Skład odłowionej próby dymówek był następujący: dorosłe – 46, młodociane – 293, czyli 12,7 młodego na 2 dorosłe. Jeśli chodzi o ptaki dorosłe, to oznaczyliśmy je następująco: 27 samców, 11 samic i 8 bez oznaczenia płci. Nielicznie przyleciały na noclegowisko również: brzegówki, makolągwy i pliszki żółte. Najciekawszym ptakiem tego wieczoru był mieszaniec międzygatunkowy oknówki i dymówki. To już piąty odłowiony przez nas taki oryginalny okaz. Wszystkie odłowiliśmy właśnie na noclegowiskach.
Kuper oknówki.
Podgardle dymówki.
Nogi dymówki.
Pełna lista odłowu przedstawia się następująco:
Nazwa polska
Nazwa łacińska
Liczba
Dymówka
Hirundo rustica
336 + 3 retrapy
Makolągwa
Carduelis cannabina
13
Brzegówka
Riparia riparia
10
Pliszka żółta
Motacilla flava
5
Trzcinniczek
Acrocephalus scirpaceus
3 + 1 retrap
Potrzos
Emberiza schoeniclus
2
Rokitniczka
Acrocephalus schoenobaenus
1
Łozówka
Acrocephalus palustris
1
Oknóeka x dymówka
D. urbicum x H. rustica
1
Wszystkie retrapy, to ptaki zaobrączkowane tutaj w poprzednich dniach.
Piąte łapanie w trzcinowiskach na Jeziorze Kaliszańskim. Tego wieczoru jeszcze bardziej zmniejszyliśmy liczbę sieci – do 8. Podobnie jak poprzednie wieczory, wabiliśmy ptaki głosem. Po wyjęciu ptaków, sieci zostały zsunięte, żeby wyeliminować poranny odłów. Złapało się 255 ptaków z 4 gatunków, w tym 1 retrap. Większość z nich – 249, to oczywiście dymówki. Skład odłowionej próby dymówek był następujący: dorosłe – 13, młodociane – 236, czyli 36,3 młodego na 2 dorosłe. To znów dziwna proporcja – dwukrotnie więcej młodych na parę niż w poprzednim odłowie i czterokrotnie więcej niż na jeszcze wcześniejszym. Jeśli chodzi o ptaki dorosłe, to oznaczyliśmy je następująco: 9 samców, 1 samica i 3 bez oznaczenia płci. Tym razem nie było ani brzegówek ani pliszek żółtych.
Niebo tuż przed zapadnięciem dymówek na noc.
Pełna lista odłowu przedstawia się następująco:
Nazwa polska
Nazwa łacińska
Liczba
Dymówka
Hirundo rustica
248 + 1 retrap
Potrzos
Emberiza schoeniclus
2
Makolągwa
Carduelis cannabina
2
Rokitniczka
Acrocephalus schoenobaenus
1
Jedyny retrap, to dymówka zaobrączkowana tutaj 21.08.2023 r.
Czwarte łapanie w trzcinowiskach na Jeziorze Kaliszańskim. Tego wieczoru zmniejszyliśmy liczbę sieci do 13, czyli w sumie 130 m. Podobnie jak poprzednie wieczory, wabiliśmy ptaki głosem. Po wyjęciu ptaków, sieci zostały zsunięte, żeby wyeliminować poranny odłów. Złapało się 601 ptaków z 7 gatunków, w tym 2 retrapy. Większość z nich – 560, to oczywiście dymówki. Skład odłowionej próby dymówek był następujący: dorosłe – 54, młodociane – 506, czyli 18,7 młodego na 2 dorosłe. To znów dziwna proporcja – dwukrotnie więcej młodych na parę niż w poprzednim odłowie. Jeśli chodzi o ptaki dorosłe, to oznaczyliśmy je następująco: 21 samców, 23 samic i 10 bez oznaczenia płci. Tym brzegówek było mniej, ale pojawiło się trochę pliszek żółtych. Wśród dymówek był osobnik, który musiał doznać (zapewne jako pisklę) uszkodzenia dzioba, które już się ustabilizowało.
“Zdrowy” dziób.
Pełna lista odłowu przedstawia się następująco:
Nazwa polska
Nazwa łacińska
Liczba
Dymówka
Hirundo rustica
558 + 2 retrapy
Pliszka żółta
Motacilla flava
27
Brzegówka
Riparia riparia
8
Trzcinniczek
Acrocephalus scirpaceus
2
Makolągwa
Carduelis cannabina
2
Modraszka
Cyanistes caeruleus
1
Potrzos
Emberiza schoeniclus
1
Jeśli chodzi o retrapy, to były to ptaki zaobrączkowane tutaj w minionych dniach.
Trzecie łapanie w trzcinowiskach na Jeziorze Kaliszańskim. W związku z tym, że zespół na ten dzień liczył 5 osób, dostawiliśmy jeszcze 6 sieci, czyli w sumie 210 m. Tym razem również wabiliśmy ptaki głosem. Sieci zostawiliśmy do rana, żeby odłowić jeszcze ptaki w czasie opuszczania trzcinowiska. Złapały się w sumie 1.294 ptaki z 11 gatunków, w tym 11 retrapów.
Początek łapania.
Zakończenie.
Większość z nich – 1.204, to oczywiście dymówki, z czego tylko 108 złapało się rano. Skład odłowionej próby dymówek był następujący: dorosłe – 213, młodociane – 991, czyli 9,3 młodego na 2 dorosłe. Jeśli chodzi o ptaki dorosłe, to oznaczyliśmy je następująco: 88 samców, 83 samic i 42 bez oznaczenia płci. Tym razem sporo było również brzegówek. Tu struktura wiekowa była następująca: dorosłe – 12, młode – 41, czyli 6,8 młodego na 2 dorosłe.
Dorosła dymówka.
Brzegówka.
U dymówek występuje spora różnorodność ubarwienia spodu ciała. Najczęściej spód jest biały, ale występuje też sporo osobników o rdzawym ubarwieniu o różnej intensywności. Tym razem srafił się również osobnik o brudnobiałym spodzie i taki z czarnym plamkowaniem.
Dorosła – biała.
Młoda – biała.
Dorosła – brudnobiała.
Młoda w plamki.
Dorosła – ruda.
Młoda – ruda.
Pełna lista odłowu przedstawia się następująco:
Nazwa polska
Nazwa łacińska
Liczba
Dymówka
Hirundo rustica
1.196 + 8 retrapów
Brzegówka
Riparia riparia
53
Trzcinniczek
Acrocephalus scirpaceus
14 + 2 retrapy
Modraszka
Cyanistes caeruleus
8
Pliszka żółta
Motacilla flava
3
Pierwiosnek
Phylloscopus collybita
2
Rokitniczka
Acrocephalus schoenobaenus
1 + 1 retrap
Potrzos
Emberiza schoeniclus
1
Szpak
Sturnus vulgaris
1
Kapturka
Sylvia atricapilla
1
Makolągwa
Carduelis cannabina
1
Jeśli chodzi o retrapy, to większość stanowiły ptaki zaobrączkowane tutaj w minionych dniach. Dwie dymówki zostały zaobrączkowane przez nas w innych miejscach:
– 11 VII 2022 – Cieśle – wodociągi, na noclegowisku, jako lotny w 1 roku życia (obecnie samiec) – 15 km,
Drugie łapanie w trzcinowiskach na Jeziorze Kaliszańskim. Do wcześniej ustawionych 3 sieci dostawiliśmy jeszcze kolejne 12, czyli w sumie 150 m. Wabiliśmy ptaki głosem. Sieci zostawiliśmy do rana, żeby odłowić jeszcze ptaki w czasie opuszczania trzcinowiska.
Złapały się w sumie 1.073 ptaki z 11 gatunków, w tym 4 retrapy. Większość z nich – 1.031, to oczywiście dymówki. Skład odłowionej próby dymówek był następujący: dorosłe – 197, młodociane – 834, czyli 8,5 młodego na 2 dorosłe. No, i taka proporcja jest podobna do odnotowywanej w minionych latach. Jeśli chodzi o ptaki dorosłe, to oznaczyliśmy je następująco: 107 samców, 65 samic i 25 bez oznaczenia płci. Głównym kryterium pozwalającym określić płeć dorosłych dymówek o tej porze roku jest wielkość “widełek”, czyli odległość między środkowymi i skrajnymi sterówkami. U samców są one dłuższe a u samic krótsze.Jest pewien określony przedział, w którym ta cecha nie pozwala określić płci. Poniżej dwa samce z wyjątkowo długimi widełkami.
“Widełki” = 95mm
“Widełki” 83mm
Dymówkom często towarzyszą brzegówki; tym razem złapały się tylko 4. Największą atrakcją były dwa podróżniczki.
Pełna lista odłowu przedstawia się następująco:
Nazwa polska
Nazwa łacińska
Liczba
Dymówka
Hirundo rustica
1.027 + 4 retrapy
Trzcinniczek
Acrocephalus scirpaceus
18
Rokitniczka
Acrocephalus schoenobaenus
7
Pliszka żółta
Motacilla flava
5
Brzegówka
Riparia riparia
4
Modraszka
Cyanistes caeruleus
2
Potrzos
Emberiza schoeniclus
2
Podróżniczek
Luscinia svecica
2
Brzęczka
Locustella luscinioides
1
Makolągwa
Carduelis cannabina
1
Jeśli chodzi o retrapy, to wszystkie zostały zaobrączkowane przez nas na noclegowiskach w okolicach Rogoźna:
– 20 VIII 2022 – Jez. Rogozińskie, jako dorosły samiec – 17 km,
– 21 VIII 2021 – Jez. Rogozińskie, jako lotny w 1 roku życia (obecnie samiec) – 17 km,
– 17 VIII 2022 – Jez. Rogozińskie, jako lotny w 1 roku życia (obecnie samica) – 17 km,
– 10 VIII 2022 – Cieśle – ujście Małej Wełny, jako lotny w 1 roku życia (obecnie samiec) – 16 km.