Browsed by
Autor: Jerzy Dąbrowski

WYSYP GĘSIOWYCH RZADKOŚCI

WYSYP GĘSIOWYCH RZADKOŚCI

Stada przelatujących gęsi są obecnie najbardziej widocznym elementem otaczającej nas przyrody. Wielotysięczne stada tych ptaków przesiadują też na polach, gdzie żerują na oziminach lub ścierniskach po kukurydzy. Są to przede wszystkim gęsi tundrowe, gęsi zbożowe, gęsi białoczelne i gniazdujące u nas gęgawy. Wśród tych stad można czasem wypatrzeć pojedyncze osobniki innych gatunków. O trzech takich rzadkościach kilka słów poniżej galerii.

Zaczęło się w niedzielę 26 lutego br. kiedy przeglądając stado gęsi odpoczywające na łące nad Wełną w Cieślach zauważyłem gęś z białą obrożą i to był pierwszy powód radości. Drugi był taki, że obrożę nosiła gęś krótkodzioba Anser brachyrhynchus. Pojedyncze osobniki tego gatunku gościły już w okolicach Rogoźna, ale pierwszy raz pojawił się ptak oznakowany. To wielka rzadkość w skali kraju. Ten osobnik został oznakowany 1.05.2019 r. jako dorosły samiec w miejscowości Tyrnävä w Finlandii, w odległości 1.424 km od Rogoźna.

Tego samego dnia na polu między miejscowościami Stare i Przysieka Bartek zauważył w innym stadzie gęsi trzy bernikle białolice Branta leucopsis – jedna z nich miała na nogach kolorowe numerowane obrączki. Bernikle białolice dość często spotykamy, czasem w liczbie kilku lub nawet kilkunastu osobników, ale pierwszy raz trafił się ptak z obrączkami. Wspólnymi siłami (Bartosz Ziała, Jerzy Dąbrowski i Adam Loręcki) odczytaliśmy znaki na obrączkach. Ptak został zaobrączkowany 8.03.2019 r. przy ujściu Łaby w Niemczech, w odległości 1.452 km od miejsca naszej obserwacji.

W sobotę, 4.03.2023 r. udało się dokonać najciekawszej chyba z opisywanych obserwacji. Tym razem Adam Loręcki wypatrzył na polu koło Sokołowa Budzyńskiego pojedynczego osobnika bernikli obrożnej Branta bernicla przebywającego w wielotysięcznym stadzie gęsi. Ptak nie był oznakowany, ale tego gatunku jeszcze u nas nie było. Po pewnym czasie ptaki poderwały się i poleciały w kierunku wsi Tarnowo znajdującej się w Gminie Rogoźno. Tym sposobem lista ptaków Gminy Rogoźno liczy aktualnie 241 gatunków. Spreparowanego osobnika bernikli obrożnej eksponujemy w rogozińskim muzeum. Ptak pochodzi ze starych rogozińskich zbiorów ale nie wiadomo gdzie i kiedy był pozyskany. No, ale teraz uzyskał pełne prawo do ilustrowania bogactwa avifauny okolic Rogoźna.

Tekst: Jerzy Dąbrowski. Zdjęcia: Bartosz Ziała

NA ZIMĘ W TYM KIERUNKU?!

NA ZIMĘ W TYM KIERUNKU?!

Otrzymaliśmy właśnie informację o bogatce z naszą obrączką złapanej 14 stycznia 2023 r. przy karmniku w Gdyni. Na początek zaciekawienie, bo jak dotąd otrzymaliśmy o bogatkach więcej informacji zagranicznych niż krajowych; nie licząc oczywiście informacji własnych.

Zdziwienie wywołał fakt, że osobnika tego zaobrączkowaliśmy 15 maja 2022 r. jako pisklę na naszej powierzchni budkowej “KACZORY”.  Obecnie jest to samica w drugim kalendarzowym roku życia. Poniższe zdjęcia nie dotyczą tego ptaka – to tylko ilustracja.

Mamy bardzo dużo informacji o “naszych” pisklętach spędzających pierwszą zimę na powierzchniach budkowych, na których przyszły na świat lub w niewielkiej, rzędu kilku kilometrów, odległości od nich. Są to więc ptaki osiadłe. Opisywana informacja jest pierwszą dalekodystansową (185 km) informacją mówiącą o miejscu spędzenia przez bogatkę pierwszej zimy. No i obranie kierunku północno-wschodniego jest najdziwniejsze ale tym bardziej cenne.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

MEWY BIAŁOGŁOWE Z GRĘBOWA

MEWY BIAŁOGŁOWE Z GRĘBOWA

Lato jest okresem, kiedy nad Jeziorem Rogozińskim pojawia się sporo mew. Są to głównie śmieszki Chroicocephalus ridibundus i mewy białogłowe Larus cachinnans. Ptaki odpoczywają najczęściej na dwóch pomostach żeglarskich, gdzie łatwo można je obserwować.

Od czasu do czasu trafiają się osobniki z obrączkami i o trzech takich jest ten artykuł. Po otrzymaniu informacji o odczytanych w 2022 roku plastikowych znacznikach okazało się, że 27 sierpnia przebywały równocześnie na jednym pomoście dwie mewy białogłowe zaobrączkowane w tym samym miejscu, czyli jak wynika z satelitarnego zdjęcia, na wyspie chyba zalanej żwirowni w miejscowości Jeziórko koło Grębowa w podkarpackiem. Odległość w linii prostej między miejscem zaobrączkowania a Rogoźnem to 414 km.

Jeden z ptaków 4.05.2019 r. jako samiec po 4 kalendarzowym roku życia, czyli w pełni dojrzały i zapewne lęgowy. Drugi 5.06.2022 r. jako pisklę, czyli wizyta w Rogoźnie miała miejsce w czasie pierwszej jego wędrówki po opuszczeniu kolonii lęgowej. Może obecność tych dwóch osobników jest przypadkowa, a może to ojciec z dzieckiem?

Trzecią mewą białogłową z tego miejsca jest osobnik stwierdzony w Rogoźnie 1.09.2020 r. a zaobrączkowany 7.06.2020 r. jako pisklę.

Czwarta mewa białogłowa z Grębowa została stwierdzona 17.07.2023 r. Był to osobnik zaobrączkowany w dniu 14.05.2023 r. jako dorosły (po 4 kalendarzowym roku życia) przy gnieździe z jajami. W dniu 20.08.2023 r. przebywał równocześnie na jednym pomoście z piątą mewą białogłową z Grębowa. Był to osobnik młodociany, którego oznakowano jako pisklę w dnia 11.06.2023 r. Był widziany jeszcze drugi raz 21.08.2023 r. Ptak nr 4 był u nas obserwowany ośmiokrotnie w okresie 17.07 – 11.09.2023 r. Poniżej zdjęcia obu osobników.

Ciekawe, czy w sierpniu 2024 r. znów pojawią się u nas ptaki oznakowane w okolicach Grębowa – poczekamy, zobaczymy.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

 

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 27.12.2022 – 1.01.2023 R.

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 27.12.2022 – 1.01.2023 R.

Odłowy w trzcinowiskach porastających łąki i starorzecza w pobliżu ujścia Małej Wełny do Wełny nastawione na jeden gatunek – szpaki.Zauważyliśmy je 27 grudnia zbierające się na linii wysokiego napięcia. Po tej zbiórce szpaki kołowały nad łąkami w ostatecznie główwne stado zapadło w “naszym” trzcinowisku.

Ustawiliśmy w nim 55 m sieci o większym oczku, tzw. “drozdówek”. Odłowy prowadziliśmy tylko wieczorem i rankiem z nastawieniem na odłowienie nocujących w trzcinowiskach szpaków. Złapało się 75 ptaków z 4 gatunków, w tym 1 retrap. W kolejne dni złapało się: 32, 33, 4, 2, 0 i 1 szpak. Ten ostatni złapał się rankiem 1 stycznia 2023 i tym samym był pierwszym zaobrączkowanym w tym roku ptakiem – przed laty nikt by nie uwierzył w zaobrączkowanie szpaka w Polsce o tej porze roku. Struktura zgrupowania szpaków (odłowionej części) była następująca: pierwszy rok życia – 66,7%, po pierwszym roku życia – 33,3%; samce – 52,8%, samice 47,2%.

A teraz pełna lista odłowu:

Jeśli chodzi o retrapy, to był tylko jeden, ale bardzo ciekawy. Była nim samica krogulca zaobrączkowana przez nas 15.12.2019 r. przy ul. Krańcowej w Cieślach jako samica w pierwszym kalendarzowym roku życia. To pierwszy nasz krogulec, którego odłowiliśmy ponownie. Oba odłowy dzieli dystans czasowy wynoszący 1.110 dni.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

LEŚNICZÓWKA “BUCZYNA” – 31.12.2022 R.

LEŚNICZÓWKA “BUCZYNA” – 31.12.2022 R.

Pierwsze tej zimy łapanie przy karmniku w Łoskoniu. Pogoda raczej wiosenna niż zimowa. Były nawet wiosenne aspekty w postaci pohukujących siniaków, które pewnie już regularnie zimują. Od świtu do 11.00 złapało się 11 ptaków z 3 gatunków – brak retrapów.

Najwięcej było bogatek. Na wywieszonych przy karmniku karmach tłuszczowych było widać, że ptaki radzą sobie bez karmnika. W czasie przeprowadzonej w dniu 17 grudnia nocnej kontroli budek lęgowych na przyległej do leśniczówki powierzchni “ŁOSKOŃ” stwierdziliśmy obecność 32 modraszek i 1 bogatki. Żaden z tych ptaków nie pojawił się przy karmniku, co było regułą w czasie innych odłowów.

A to pełna lista z odłowu:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Bogatka Parus major  8
Sosnówka Periparus ater  2
Mazurek Passer montanus  1

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

OWCZEGŁOWY, UL. HARCERSKA – 30.12.2022 R.

OWCZEGŁOWY, UL. HARCERSKA – 30.12.2022 R.

Pierwsze łapanie przy karmniku w nowej lokalizacji. Znajduje się w odległości 480 m od karmnika przy ul. Klonowej, czyli w niewielkiej odległości (0,9 – 2,8 km) od naszej “powierzchni budkowej” “OWCZEGŁOWY” obejmującej 56 budek lęgowych przeznaczonych dla sikor. Pogoda wciąż niezimowa, bez opadów.  Od świtu do 15.20 (czyli przez cały dzień) złapały się 83 ptaki z 7 gatunków, w tym 4 retrapy. Skład gatunkowy typowy, z dominacją bogatki. Do kompletu sikor zabrakło tylko czubatki.

No i pełna lista z odłowu:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Bogatka Parus major  52 + 2 retrapy
Modraszka Cyanistes caeruleus  15 + 1 retrap
Czarnogłówka Poecile montanus  5
Sikora uboga Poecile palustris  2 + 1 retrap
Zięba Fringilla coelebs  2
Kowalik Sitta europaea  2
Sosnówka Periparus ater  1

Jeśli chodzi o retrapy, to były to dwie bogatki zaobrączkowane jako pisklęta naszej powierzchni “OWCZEGŁOWY” w 2022 r. Odległość budek od karmnika wynosi 1,54 i 1,42 km. Trzeci ptak to sikora uboga zaobrączkowana tutaj  31.01.2022 r. Dwa pozostałe, tj. bogatka i sikora uboga zostały zaobrączkowane w styczniu 2022 r. przy karmniku “ul. Klonowa”.

J. Dąbrowski, B. Peplińska i Bartosz Ziała

KOLEJNY ROK OBRĄCZKARSKI ZAMKNIĘTY

KOLEJNY ROK OBRĄCZKARSKI ZAMKNIĘTY

Kolejny rok bardzo intensywnej pracy terenowej dobiegł końca w całkowicie niezimowej aurze. Postanowiliśmy go zakończyć przy karmniku w leśniczówce “Buczyna”. Od świtu do 12.00 złapało się 11 ptaków – tak mało jeszcze nigdy tam nie było. Tak zakończyć roku nie wypadało, więc podjęliśmy próbę oznakowania pary łabędzi niemych pływających od pewnego czasu po Jeziorze Rogozińskim. Udał się “dublet”. Samiec ważył 11,1 kg a samica 9,7 kg. Ptaki dostały obrączki metalowe i na drugą nogę żółte plastikowe  numerowane obrączki, które są zdecydowanie łatwiejsze do oczytania.

W kończącym się roku zaobrączkowaliśmy 12.827 ptaków ze 102 gatunków. Najliczniej obrączkowaliśmy: bogatki – 3.622, dymówki – 2.107, modraszki – 1.935 i makolągwy – 1.159. Te ostatnie po raz pierwszy przekroczyły magiczną w tym przypadku liczbę 1.000.

Pierwszy raz zaobrączkowaliśmy kuropatwę i pierwiosnka syberyjskiego.

Poza ptakami którym założyliśmy obrączki, w bazie danych znalazło się 2.593 informacji o ptakach, które w chwili kontroli nosiły już obrączki. W znakomitej większości były to ptaki zaobrączkowane przez nas. Na liście ptaków zaobrączkowanych w tym roku zabrakło min.: sroki, czubatki i dzierlatki. Najwięcej ptaków oznakowaliśmy w maju – 3.844. To najwyższy wynik miesięczny w historii Zespołu Obrączkarskiego “ROGOŹNO”. Poprzedni  – 3.100 pochodził z sierpnia 2020 roku.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska 

 

OWCZEGŁOWY, UL. KLONOWA – 26.12.2022

OWCZEGŁOWY, UL. KLONOWA – 26.12.2022

Pierwsze tej zimy łapanie przy karmniku w tej lokalizacji. Jest to teren zabudowy rekreacyjnej w znacznej części porośnięty zadrzewieniami sosnowo-brzozowymi. W niewielkiej odległości (0,5 – 2,3 km) znajduje się nasza “powierzchnia budkowa” “OWCZEGŁOWY” obejmująca 56 budek lęgowych przeznaczonych dla sikor. Pogoda raczej wiosenna, tj. z temperaturą ok. +80C, bez opadów i z lekkim wiatrem.  Od świtu do 10.00 złapało się 26 ptaków z 6 gatunków, w tym 3 retrapy. Odłów polegał w zasadzie na wyjęciu ptaków z pojedynczego “uderzenia na karmnik” ok. 8.30.

A to pełna lista z odłowu:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Bogatka Parus major  15 + 2 retrapy
Zięba Fringilla coelebs  3
Czyż Carduelis spinus  2
Sikora uboga Poecile palustris  1 + 1 retrap
Modraszka Cyanistes caeruleus  1
Czarnogłówka Poecile montanus  1

Jeśli chodzi o retrapy, to były to dwie bogatki zaobrączkowane jako pisklęta naszej powierzchni “OWCZEGŁOWY” w 2021 i 2022 r. Odległość budek od karmnika wynosi ~1,0 km. Trzeci ptak to sikora uboga zaobrączkowana tutaj  31.01.2022 r.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

CIEŚLE, UL. KRAŃCOWA 11 – 27.12.2022 R.

CIEŚLE, UL. KRAŃCOWA 11 – 27.12.2022 R.

Kolejne pięć dni odłowów o opisanym wyżej okresie przy karmniku w Cieślach.  Złapało się 85 ptaków z 7 gatunków, w tym 57 retrapów. Zdecydowanym dominantem były oczywiście bogatki. Ptaki młode (w pierwszym kalendarzowym roku życia) stanowiły 80,0%, a dorosłe 20,0%. Jeśli chodzi o płeć, proporcje były następujące: samic było 53,3% a samców 46,7%, czyli podobnie jak w poprzednim okresie. Wśród odłowionych ptaków był znów srokosz dla którego atrakcyjny jest nie słonecznik lecz ptaki przylatujące do tego słonecznika. Złapały się też sierpówki latające na ściernisko po kukurydzy.

A teraz już pełna lista odłowu:

Retrapy stanowiły 65,9% odłowionych ptaków, co oznacza, że większość ptaków trzyma się karmnika. Większość została zaobrączkowana tutaj lub w innych miejscach doliny Wełny w Cieślach w następujących terminach:

  • XII 2022 – 7 bogatek,
  • XI 2022 – 21 w tym: 20 bogatek i 1 modraszka,
  • X 2022 – 13 w tym:  10 bogatek, 2 modraszki i 1 srokosz,
  • IX 2022 – 4 w tym:  3 modraszki i 1 mazurek,
  • VII 2022 – 1 modraszka,
  • VII 2021 – 1 bogatka.

Poza tym było 9 ptaków zaobrączkowanych w innych miejscach, w 8 przypadkach w chwili obrączkowania były pisklętami:

  • bogatka zaobrączkowana 30.05.2020 jako pisklę na powierzchni “OLSZYNA” – odległość 1,3 km,
  • bogatka zaobrączkowana 6.11.2021 na rowie przy ul. Wągrowieckiej – odległość 0,9 km,
  • OK bogatka zaobrączkowana 19.05.2022 jako pisklę koło żwirowni w Cieślach – odległość 2,0 km,
  • OK bogatka zaobrączkowana 23.05.2022 jako pisklę koło żwirowni w Cieślach – odległość 2,0 km,
  • OK dwie bogatki zaobrączkowane 21.06.2022 jako pisklę nad Rudką w Cieślach – odległość 1,3 km,
  • OK dwie bogatki zaobrączkowane 9.07.2022 jako pisklęta nad Rudką w Cieślach – odległość 1,3 km,
  • modraszka zaobrączkowana 16.05.2022 w budce lęgowej przy ul. Harcerskiej w Owczegłowach – odległość 2,9 km,

Większość z nich była już tej zimy przy naszym karmniku. Część osobników łapało się więcej razy.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska