Zbliża się rocznica zaobrączkowania naszej pierwszej gęgawy Anser anser i chcemy podzielić się wiadomościami o tym ptaku. Oznakowaliśmy go 13 czerwca 2020 r. na stawie w Boguniewie. Ptak dostał standardową obrączkę metalową i kolorową, numerowaną obrożę na szyję. Pierwszy raz widziałem ją po ośmiu dniach w Boguniewie, gdzie pływała w towarzystwie rodziców i drugiego pisklęcia.
W dniu 2.09.2020 r. Adam Loręcki zaobserwował i sfotografował naszą gęgawę w okolicach Jeziora Kaliszańskiego. Przebywała tam w stadzie ok. 120 gęgaw. W tamtym miejscu widziano ją jeszcze dwukrotnie.
W dniu 30.09.2020 r. widziałem ją na Jeziorze Łęgowskim, gdzie przebywała w dużym zgrupowaniu gęsi. Tutaj i na polach koło pobliskiej Długiej Wsi widywano ją wielokrotnie aż do 17.01.2021 r.
Kolejnym miejscem, w którym zaobserwowano tego ptaka jest Rościnno koło Skoków – była tam 11.02.2021 r. Ostatni etap pierwszej wędrówki naszej gęgawy, to powrót na rodzinny staw. Damian Leligdowicz zaobserwował ją tam 28.02.2021 r. Jak widać na poniższej mapce nie oddaliła się zbytnio od Boguniewa i powróciła szczęśliwie, choć jest ptakiem łownym i mogła skończyć jako obiad.
Widujemy ją za każdym razem, kiedy przejeżdżamy przez Boguniewo. W dniu 28.04.2021 r. widziałem ją w towarzystwie pary dorosłych gęgaw wodzących tegoroczne pisklęta – może to jej rodzice?
Od ponad miesiąca czekamy na dane z zaobrączkowania pliszki żółtej noszącej hiszpańską obrączkę, którą złapaliśmy w Cieślach 21.04.2021 r. Tymczasem wczoraj zupełnie niespodziewanie pojawiła się wiadomość o spotkaniu naszej pliszki żółtej Motacilla flava, którą zaobrączkowaliśmy 30.08.2015 r. nad Małą Wełną w Owczegłowach. Była to wówczas młodociana pliszka w szacie juvenalnej (pierwsze upierzenie), jedna z 76 jakie odłowiliśmy na zbiorowym noclegowisku w nadrzecznych trzcinowiskach. Rankiem 10.04.2021 r. zaobserwowano tego ptaka na Malcie, na Morzu Śródziemnym. Oznaczono ją jako dorosłą samicę. To pierwsza nasza pliszka wracająca z zimowiska tą trasą i pierwszy nasz ptak z tego kraju.
Obserwacji dokonano w rezerwacie Ghadira, w miejscowości Mellieha odległej od miejsca zaobrączkowania o 1.873 km w linii prostej. Od naszego spotkania z tym ptakiem minęło 2.050 dni.
Dalszy ciąg odłowów w trzcinowiskach porastających łąki i starorzecza w pobliżu ujścia Małej Wełny do Wełny. Łapaliśmy przez 1 wieczór i 1 ranek. Złapały się 44 ptaki z 10 gatunków, w tym 11 retrapów. Ptaków nie było dużo ale widać było dalsze zmiany w składzie gatunkowym i liczebności poszczególnych gatunków ptaków. Zdecydowanie dominowały trzcinniczki. Złapała się pierwsza w tym roku łozówka. Wszystkie potrzosy nosiły już nasze obrączki i były już tej wiosny tutaj łapane. Była wśród nich samica ciemnej odmiany o ubarwieniu pośrednim między typową samicą i samcem.
Biała obroża jak u samca.
Plama lęgowa.
No i pełna lista odłowu:
Nazwa polska
Nazwa łacińska
Liczba
Trzcinniczek
Acrocephalus scirpaceus
17 + 5 retrapów
Rokitniczka
Acrocephalus schoenobaenus
5 + 1 retrap
Trzciniak
Acrocephalus arundinaceus
3 + 1 retrap
Potrzos
Emberiza schoeniclus
4 retrapy
Brzęczka
Locustella luscinioides
3
Pliszka żółta
Motacilla flava
1
Łozówka
Acrocephalus palustris
1
Makolągwa
Carduelis cannabina
1
Dymówka
Hirundo rustica
1
Szpak
Sturnus vilgaris
1
Jeśli chodzi o retrapy, to wszystkie (z wyjątkiem ptaków zaobrączkowanych tej wiosny), zostały zaobrączkowana tutaj lub w innych miejscach doliny Wełny w Cieślach w następujących terminach:
VII-VIII 2020 – 3 w tym: 1 trzciniak i 2 trzcinniczki,
VII-VIII 2019 – 2 w tym: 1 trzcinniczek i 1 rokitniczka,
Dalszy ciąg odłowów w trzcinowiskach porastających łąki i starorzecza w pobliżu ujścia Małej Wełny do Wełny. Łapaliśmy przez 1 cały dzień, 3 wieczory i 2 poranki. Złapało się 89 ptaków z 15 gatunków, w tym 17 retrapów. Ptaków nie było dużo ale widać było następujące szybko zmiany w składzie gatunkowym i liczebności poszczególnych gatunków ptaków. Dominowały dwa gatunki: rokitniczka rano i pliszka żółta wieczorem. Wśród odławianych samców pliszek żółtych są osobniki z nominatywnego podgatunku Motacilla flava flava z niebieskawoszarą głową i żółtym podbródkiem do samego dzioba oraz ptaki noszące cech podgatunku Motacilla flava dombrowski z łupokowszarą głową i rozbielonym podbródkiem.
Motacilla flava flava
Motacilla flava dombrowski
Po raz pierwszy w tym roku złapały się dymówki, a największą niespodzianką był krętogłów. To już drugi przypadek odłowienia tego gatunku w tym trzcinowisku, a nie jest to przecież biotop tych ptaków.
Pierwsza złapana w tym roku dymówka.
A to pełna lista odłowu:
Nazwa polska
Nazwa łacińska
Liczba
Rokitniczka
Acrocephalus schoenobaenus
31 + 2 retrapy
Pliszka żółta
Motacilla flava
23 + 3 retrapy
Trzcinniczek
Acrocephalus scirpaceus
8
Trzciniak
Acrocephalus arundinaceus
2 + 2 retrapy
Remiz
Remiz pendulinus
3
Piegża
Sylvia curruca
3
Makolągwa
Carduelis cannabina
2
Potrzos
Emberiza schoeniclus
2
Dymówka
Hirundo rustica
2
Krętogłów
Jynx torquilla
1
Brzęczka
Locustella luscinioides
1
Potrzeszcz
Miliaria calandra
1
Pierwiosnek
Phylloscopus collybita
1
Modraszka
Cyanistes caeruleus
1 retrap
Szpak
Sturnus vulgaris
1 retrap
Jeśli chodzi o retrapy (z wyjątkiem ptaków zaobrączkowanych tej wiosny), to większość (poza jednym) została zaobrączkowana tutaj lub w innych miejscach doliny Wełny w Cieślach w następujących terminach:
VII-VIII 2020 – 7 w tym: 1 modraszka, 1 trzciniak, 1 pliszka żółta, 1 makolągwa, 1 trzcinniczek i 2 rokitniczki,
VII-VIII 2019 – 2 w tym: 1 potrzos i 1 trzciniak,
VI 2019 – 1 piegża,
V 2019 – 1 szpak (zaobrączkowany jako pisklę na pobliskiej betoniarni),
VI 2017 – 1 trzcinniczek,
V 2016 – 2 potrzos.
Najstarszym ptakiem był potrzos którego zaobrączkowaliśmy tutaj w maju 2016 roku jako dorosłą samicę. Musiał więc pochodzić z lęgów przynajmniej 2015 r. – obecnie ma więc przynajmniej 6 lat.
Ten jedyny obcy retrap, to samiec pliszki żółtej z obrączką hiszpańskiej stacji “SAN SEBASTIAN ARANZADI”, którego złapaliśmy już tutaj wieczorem 21 kwietnia br. Ponieważ obydwa odłowy dzieli przerwa 15-dniowa, może jest to miejscowy ptak, który powrócił z zimowiska i nigdzie dalej się nie wybiera.
Równocześnie z odłowami w pobliżu ujścia Małej Wełny prowadziliśmy w znacznie mniejszej skali jakby odłów uzupełniający w okolicach stawu w dolinie Wełny w Cieślach. Głównym celem były siewkowce – czajki, kszyki, bekasiki i krwawodzioby. Kilka sieci ustawiliśmy też na granicy łąk i ugorów.
Złapało się tylko 29 ptaków z 18 gatunków, w tym 5 retrapów. Z siewkowców złapały się tylko trzy ptaki. W czasie tego łapania były pierwsze odłowione w tym roku: cierniówka, kląskawka, skowronek i pleszka. Samiec pleszki był trzytysięcznym ptakiem zaobrączkowanym w bieżącym roku.
Skowronek.
Pleszka Nr 3.000/2021.
Cierniówka.
W czasie obchodów sieci zauważyliśmy stado ok. 30 kawek, które wydziobywały grudki gliny i odlatywały z nimi w stronę Rogoźna. Niestety zanim udało się skompletować aparat większość ptaków zakończyła pracę i udało się uwiecznić tylko dwa ostatnie. Ustawiliśmy oczywiście w tym miejscu sieć o odpowiednich oczkach. Niestety kawki nie wróciły, albo były tu podczas naszej nieobecności i nie dały się nabrać.
A to pełna lista odłowu:
Nazwa polska
Nazwa łacińska
Liczba
Makolągwa
Carduelis cannabina
5
Piecuszek
Phylloscopus trochilus
3 + 1 retrap
Skowronek
Alauda arvensis
2
Potrzos
Emberiza schoeniclus
2 retrapy
Bekasik
Lymnocryptes minimus
2
Kopciuszek
Phoenicurus ochruros
2
Trznadel
Emberiza citrinella
1 retrap
Rudzik
Erithacus rubecula
1
Kszyk
Gallinago gallinago
1
Pliszka siwa
Motacilla alba
1
Mazurek
Passer montanus
1
Pleszka
Phoenicurus phoenicurus
1
Pierwiosnek
Phylloscopus collybita
1
Kląskawka
Saxicola torquata
1
Kapturka
Sylvia atricapilla
1
Cierniówka
Sylvia communis
1
Kos
Turdus merula
1 retrap
Śpiewak
Turdus philomelos
1
Jeśli chodzi o retrapy, to wszystkie pochodziły z doliny Wełny w Cieślach:
Pierwsze tej wiosny odłowy w trzcinowiskach porastających łąki i starorzecza w pobliżu ujścia Małej Wełny do Wełny. Trzcinowiska były podtopione. Podczas stawiania sieci tuż przy jednej z naszych przecinek znaleźliśmy dwa gniazda gęgawy po odbytych tej wiosny lęgach.
Gniazdo gęgawy (Anser anser).
Odłowy prowadziliśmy przez 4 całe dni. Ponieważ w środkowej części dnia ptaki się nie łapały, ograniczyliśmy odłowy do wieczorów i poranków – było ich po 9. Złapało się 169 ptaków z 22 gatunków, w tym 27 retrapów. Ptaków było bardzo mało. Cały czas obecne były potrzosy. Na noclegowisko w trzcinach przylatywały pliszki żółte, pliszki siwe, makolągwy i szpaki. Pierwsza rokitniczka złapała się 13 kwietnia. Prawdziwy przylot “ptaków trzcinowych” nastąpił 28 kwietnia, kiedy złapały się: brzęczka, rokitniczka, trzcinniczek i trzciniak (zdjęcia w newsie).
Para remizów.
Para pliszek żółtych.
Wśród odłowionych szpaków znajdowała się młodociana (z lęgu 2020 r.) samica ze skrzyżowanym dziobem. Po oględzinach okazało się, że jest to konsekwencja starego złamania żuchwy. Taki dziób – bez czubka – z całą pewnością sprawiał ptakowi trudności podczas żerowania. Dokonaliśmy korekty rogowej pochwy dzioba – powinno na jakiś czas pomóc.
Przed zabiegiem.
Przed zabiegiem.
Po zabiegu.
Po zabiegu.
A to pełna lista odłowu:
Nazwa polska
Nazwa łacińska
Liczba
Szpak
Sturnus vulgaris
35 + 1 retrap
Pliszka żółta
Motacilla flava
24 + 7 retrapów
Pliszka siwa
Motacilla alba
20
Potrzos
Emberiza schoeniclus
11 + 8 retrapów
Makolągwa
Carduelis cannabina
15 + 3 retrapy
Rokitniczka
Acrocephalus schoenobaenus
10 + 1 retrap
Piecuszek
Phylloscopus trochilus
4 + 1 retrap
Potrzeszcz
Miliaria calandra
4
Modraszka
Cyanistes caeruleus
3 retrapy
Rudzik
Erithacus rubecula
3
Pierwiosnek
Phylloscopus collybita
3
Trzcinniczek
Acrocephalus scirpaceus
2
Dzwoniec
Carduelis chloris
2
Bogatka
Parus major
2
Remiz
Remiz pendulinus
2
Śpiewak
Turdus philomelos
2
Trzciniak
Acrocephalus arundinaceus
1
Raniuszek
Aegithalos caudatus
1 retrap
Szczygieł
Carduelis carduelis
1
Dzięcioł duży
Dendrocopos major
1 retrap
Brzęczka
Locustella luscinioides
1
Cierniówka
Sylvia communis
1 retrap
Jeśli chodzi o retrapy, to większość (poza jednym) została zaobrączkowana tutaj lub w innych miejscach doliny Wełny w Cieślach w następujących terminach:
III 2021 – 1 raniuszek,
IX 2020 – 1 potrzos,
VII-VIII 2020 – 7 w tym: 3 makolągwy, 1 potrzos, 1 modraszka, 1 cierniówka i 1 piecuszek,
III-IV 2020 – 2 w tym: 1 potrzos i 1 dzięcioł duży,
VII-VIII 2019 – 5 w tym: 4 potrzosy i 1 pliszka żółta,
VI 2019 – 1 rokitniczka,
IV 2019 – 4 w tym: 1 potrzos i 3 pliszki żółte,
XI 2018 – 1 modraszka,
VIII 2018 – 2 w tym: 1 pliszka żółta i 1 modraszka,
VII-VIII 2016 – 2 w tym: 1 szpak i 1 pliszka żółta.
Najstarszym ptakiem była pliszka żółta którą zaobrączkowaliśmy w lipcu 2016 roku jako dorosłego samca. Musiał więc pochodzić z lęgów przynajmniej 2015 r. – obecnie ma więc przynajmniej 6 lat.
No i ten jedyny obcy retrap. Wieczorem 21 kwietnia złapał się samiec pliszki żółtej z obrączką hiszpańskiej stacji “SAN SEBASTIAN ARANZADI”. Na ten moment czekamy jeszcze na informacje o okolicznościach zaobrączkowania tego osobnika.
Kwiecień, to miesiąc w którym czekamy na przylot ptaków żyjących w trzcinowiskach. Jako pierwsze zauważa się w nich potrzosy, ale ten gatunek nielicznie zimuje u nas, więc jego obecność nie jest zwiastunem wiosny w tym środowisku. Kolejne gatunki, to pliszki siwe i żółte przylatujące tutaj na noclegowiska. Ich pojawienie się, to pierwszy powiew wiosny w suchych jeszcze trzcinach. Prawdziwymi zwiastunami budzenia się życia są ptaki z rodzajów Acrocephalus i Locustella, które odbywają w tym środowisku lęgi. Jako pierwsza z tej grupy pojawiła się w dniu 14 kwietnia rokitniczka Acrocephalus schoenobaenus. Na kolejne gatunki czekaliśmy jeszcze dwa tygodnie. W dniu 28 kwietnia złapały się pojedyncze osobniki: trzcinniczka Acrocephalus scirpaceus, trzciniaka Acrocephalus arundinaceus i brzęczki Locustella luscinioides. Tego dnia złapała się też do kompletu jedna rokitniczka.
Trzciniak.
Rokitniczka.
Trzcinniczek.
Brzęczka.
Początek jest uczyniony i teraz czekamy na liczniejszy pojaw ptaków z tej grupy. Niestety ta wiosna budzi się bardzo opornie, ale w końcu miejmy nadzieję wybuchnie.