Browsed by
Autor: Jerzy Dąbrowski

NASZ BIELIK W BRANDENBURGII

NASZ BIELIK W BRANDENBURGII

Od kilku lat bielik Haliaeetus albicilla jest w okolicach Rogoźna ptakiem lęgowym. Pierwsze gniazdo stwierdzono w lesie “Olszyna”, a dwa lata temu kolejna para zbudowała gniazdo w lesie “Buczyna”. Kilkoro piskląt zostało zaobrączkowanych przez Tadeusza Mizerę z Komitetu Ochrony Orłów. Miałem przyjemność asystować w tych czynnościach. Do niedawna nie było żadnych wiadomości o zaobrączkowanych osobnikach. Czekaliśmy, a na otuchę mówiliśmy “brak złych wiadomości, to dobra wiadomość”. Kilka dni temu nadeszła pierwsza “bardzo dobra wiadomość”. Jednego z “olszynowych bielików” zidentyfikowano dzięki zdjęciom, z których udało się odczytać numeru obrączek. Był to jeden z dwojga piskląt zaobrączkowanych 2 czerwca 2016 roku – to ten z prawej strony.

W dniu 25 października 2020 roku widziano go i sfotografowano koło miejscowości Caminchem w Brandenburgii (Niemcy). Miejsce to odległe jest o 217 km w linii prostej od Rogoźna, a od zaobrączkowania minęło 1.606 dni. Ponieważ osobnik ten wkrótce osiągnie dojrzałość płciową, jest szansa, że informacja pochodzi z miejsca, w którym założy rodzinę. Będziemy z niecierpliwością czekać na kolejne wieści o nim.

Jerzy Dąbrowski

 

 

 

 

KACZORY 14.11.2020

KACZORY 14.11.2020

Odłowy na “ścianie” drzewostanu świerkowego. Złapało się 21 ptaki z 8 gatunków, w tym 2 retrapy. Chcieliśmy sprawdzić jakie ptaki koczują w takiej monokulturze. Spodziewaliśmy się, że dominantem będzie mysikrólik; no i był, ale wysoko w świerkach a złapał się tylko jeden.

Najwięcej załapało się bogatek, a wśród nich była jedna o rekordowo krótkim skrzydle – 68,0 mm. Poprzedni rekord padł 14.03.2020 r. w leśniczówce “Buczyna” w Łoskoniu – 69,0 mm. Są to wymiary właściwe dla modraszki, u której największa stwierdzona przez nas długość skrzydła to 71,0 mm. Dwie sikory (sosnówka i czubatka) miały narośle u nasady dzioba. Szczególnie duża była u sosnówki.

Teraz tradycyjnie pełna lista:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Bogatka Parus major  7 + 1 retrap
Rudzik Erithacus rubecula  4
Strzyżyk Troglodytes troglodytes  3
Czubatka Lophophanes cristatus  2
Sosnówka Periparus ater  1
Mysikrólik Regulus regulus  1
Kos Turdus merula  1
Sójka Garrulus glandarius  1 retrap

Obydwa retrapy, to ptaki złapane w odległości ok. 100 m. Bogatkę zaobrączkowaliśmy przy karmniku 23.02.2020 r., a sójkę 30.03.2019 r.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

CIEŚLE-STAW 7 – 12.11.2020 R.

CIEŚLE-STAW 7 – 12.11.2020 R.

Po dwumiesięcznej przewie ustawiliśmy 80 m sieci do odłowu małych ptaków w okolicach stawu w dolinie Wełny w Cieślach. Trzcinowiska opuściły już ptaki lęgowe. Ptaków było bardzo mało. Złapało się 45 ptaków z 11 gatunków, w tym 12 retrapów. Dominantem była modraszka. Po raz pierwszy tej jesieni złapała się czeczotka.

A to pełna lista odłowu:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Modraszka Cyanistes caeruleus  10 + 8 retrapów
Bogatka Parus major  9 + 1 retrap
Rudzik Erithacus rubecula  6
Strzyżyk Troglodytes troglodytes  2 + 1 retrap
Zimorodek Alcedo atthis  2 retrapy
Czeczotka Carduelis flammea  1
Potrzos Emberiza schoeniclus  1
Wąsatka Panurus biarmicus  1
Mazurek Passer montanus  1
Czarnogłówka Poecile montanus  1
Pokrzywnica Prunella modularis  1

Wszystkie retrapy, to ptaki zaobrączkowane w najbliższej okolicy, w tym 6 z bieżącego roku. Pozostałe nosiły nasze obrączki z minionych lat:

  • X-XI 2019 – 3, w tym:  2 modraszki i 1 strzyżyk,
  • IX 2018 – 1 modraszka,
  • VII 2018 – 1 modraszka,
  • XII 2017 – 1 modraszka.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

PRZED ROKIEM W IZRAELU

PRZED ROKIEM W IZRAELU

Na przełomie października i listopada 2019 r. byliśmy na wycieczce w Izraelu. Głównym celem wycieczki było oczywiście zwiedzanie miejsc związanych z historią Ziemi Świętej i poznawanie współczesnego państwa Izrael. Przy okazji, co zostało niezwłocznie zauważone przez pozostałych uczestników, staraliśmy się wypatrywać i w miarę możliwości uwieczniać elementy flory i fauny – zwłaszcza ptaki. Spotkaliśmy tam znane nam z Polski gatunki ptaków, min.: bogatkę Parus major, modraszki Cyanistes caeruleus, dudka Upupa epops, dymówki Hirundo rustica, pliszki siwe Motacilla alba, bociany białe Ciconia ciconia, wrony siwe Corvus cornix i żurawie Grus grus.

W czasie przejazdów, przez okna autokaru, udało nam się wypatrzeć siedzącego na krzewie, tuż przy drodze kaniuka Eleanus caeruleus  oraz czajkę szponiastą Vanellus spinosus. W miastach widywaliśmy bardzo liczne bilbile arabskie Pycnonotus xanthopygos, majny brunatne Acridotheres tristis, synogarlice senegalskie Streptopelia senegalensis. Udało się też dwukrotnie spotkać aleksandretty obrożne Psittacula krameri.

Nad Jeziorem Galilejskim, w nadbrzeżnych szuwarach  udało się sfotografować: czaplę modronosą Ardeola ralloides, czaplę nadobną Egretta garzetta i kormorany małe Phalacrocorax pygmaeus. To szczególnie ciekawe doświadczenie, ponieważ te trzy gatunki sporadycznie pojawiają się w Polsce.

Na terenach przyległych do Jeziora Galilejskiego obserwowaliśmy min.: mnichy nizinne Mylopsitta monachus, nektarnika palestyńskiego Cinnyris osea i sójkę z podgatunku Garrulus glandarius atricapillus.

Całkowicie odmienne środowisko zastaliśmy na Pustyni Judzkiej, gdzie byliśmy w twierdzy Massada. Najbardziej widoczne były tutaj: czarnotki arabskie Onychognathus tristramii, jaskółki skalne Ptyonoprogne rupestris i kruki kuse Corvus rhipidurus. Udało się też wypatrzeć pojedyncze: szareczkę czarnosterną Cercomela melanura i białorzytkę saharyjską Oenanthe leucopyga.

To tyle obserwacji i zdjęć zrobionych “przy okazji”. Może kiedyś uda się powtórzyć taki wyjazd, ale z tematem przewodnim “ptaki”.

Na koniec warto przypomnieć, że w 2015 r. w Izraelu, na stawach rybnych nad Jordanem, na południe od Jeziora Galilejskiego w stadzie ok. 11.000 bocianów białych zaobserwowano min. boćka zaobrączkowanego przez nas w gnieździe w Dziewczej Strudze zaledwie 56 dni wcześniej.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

 

 

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 17.21.10.2020 R.

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 17.21.10.2020 R.

Kontynuacja jesiennych odłów w trzcinowiskach porastających łąki i starorzecza w pobliżu ujścia Małej Wełny do Wełny. Sieci ustawiliśmy w trzcinowiskach i na ich obrzeżach porośniętych szpalerami krzewiastych i drzewiastych wierzb. Odłowy prowadziliśmy przez jeden wieczór i trzy całe dni.  Złapały się 62 ptaki z 14 gatunków, w tym 10 retrapów. Skład gatunkowy bardzo podobny do tego z minionych lat w tym miejscu. Dominantem tym razem okazały się modraszki. Dominujące w ubiegłym roku potrzosy i wąsatki były zdecydowanie mniej liczne.

Pełna lista odłowu wygląda następująco:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Modraszka Cyanistes caeruleus  18 + 7 retrapów
Rudzik Erithacus rubecula  8
Potrzos Emberiza schoeniclus  5
Bogatka Parus major  2 + 2 retrapy
Strzyżyk Troglodytes troglodytes  4
Makolągwa Carduelis cannabina  3
Wąsatka Panurus biarmicus  3
Mysikrólik Regulus regulus  3
Czyż Carduelis spinus  2
Czarnogłówka Poecile montanus  1 retrap
Dzwoniec Carduelis chloris  1
Pokrzywnica Prunella modularis  1
Szpak Sturnus vulgaris  1
Śpiewak Turdus philomelos  1

Większość retrapów, to ptaki zaobrączkowane w Cieślach w tym roku.  Tylko dwie modraszki nosiły obrączki założone tutaj w VIII i IX 2018 roku.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

NASZ ŻURAW JUŻ W HISZPANII

NASZ ŻURAW JUŻ W HISZPANII

Podczas kontroli budek lęgowych w lesie “Buczyna” w dniu 4 czerwca 2020 r. udało nam się złapać pisklę żurawia. Dorosły ptak poderwał się zaniepokojony, gdy wszedłem na drabinę. Okazało się, że ok. 30 m od drzewa z budką lęgową ukryło się pisklę. Młody żuraw przyjął obronną ale agresywną pozę. My nie wystraszyliśmy się i ptak został złapany, zaobrączkowany i pomierzony. Był “w sam raz” do tych czynności. Ważył 2,26 kg. Po zrobieniu zdjęć został zwolniony i pospacerował w poszukiwaniu rodziców, którzy zapewne przyczaili się w pobliżu.

Dziś już wiemy, że osobnik ten szczęśliwie przetrwał wiek pisklęcy i osiągnął zdolność do lotu. Właśnie nadeszła informacja o spotkaniu go koło Tortosy w Hiszpanii, gdzie przebywał 19.10.2020 r.w stadzie 318 żurawi. Miejsce to odległe jest od “Buczyny” o 1.834 km. Dziś, tj.4.11.2020 nadeszła kolejna informacja o tym ptaku: 20.10.2020 r. (a więc następnego dnia) wieczorem przebywał w stadzie 250-500 żurawi koło miejscowości Avila, czyli o ok. 430 km na zachód od miejsca obserwacji z poprzedniego dnia! Od Buczyny miejsce do odległe jest w linii prostej o  2.098 km. 

Z pierwotnie przesłanej informacji wynikało, że trzy dni wcześniej zaobserwowano tego ptaka na stawach rybnych w Hartmannsdorf w Brandenburgii (Niemcy) gdzie przebywał w stadzie 300 żurawi.  Właśnie nadeszła korekta obserwacji i okazuje się, że w Brandenburgii zaobserwowano innego naszego żurawia. którego zaobrączkowaliśmy 20.05.2020 koło Szczytna (gm. Rogoźno). Odległość jaka dzieli miejsce oznakowania i ponownego stwierdzenia, to 221 km, a czas, to 149 dni. Na powyższej mapce pokazano miejsca stwierdzenia obydwu opisanych żurawi.  Poniżej zdjęcia ptaka ze Szczytna.

Mamy nadzieję, że otrzymamy jeszcze wiele informacji o tych żurawiach. Jeden pierwszą wędrówkę na dalekie zimowisko już szczęśliwie odbył. Czy drugi też poleciał aż tak daleko – może wkrótce się dowiemy? Teraz przez 4-5 lat będą jako “single” zwiedzały Europę. Po tym czasie założą własną rodzinę, pewnie w niezbyt odległych od “Buczyny” i Szczytna miejscach. Czy uda się je odnaleźć jako rodziców wodzących kolejne pokolenie żurawi? Czas pokaże.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

WYJĄTKOWE SZERSZENIE

WYJĄTKOWE SZERSZENIE

W dniu dzisiejszym, tj. 19.10.2020 r. pojechałem do lasu “Buczyna”, żeby przewiesić jedną z naszych budek lęgowych (nr 47), ponieważ drzewo na którym wisiała zostało oznakowane “do wycinki”. Zanim doszedłem na miejsce, zobaczyłem coś, czego nie widziałem jeszcze nigdy, mimo, że kontrolujemy od 5-7 lat do 500 budek lęgowych rocznie. Co roku część naszych budek jest latem zajmowana przez różne gatunki os, w tym te największe – szerszenie. Do tej pory gniazda były budowane wewnątrz budki, a o obecności owadów wnioskowaliśmy z ich obecności w otworze wlotowym, a czasem dopiero po otwarciu. To co dziś zobaczyłem na budce nr 49 zaparło wprost dech w piersiach, więc postanowiłem podzielić się tą niezwykłą obserwacją. Na powierzchni gniazda przebywały jeszcze trzy żywe szerszenie. Po pierwszych przymrozkach budka zostanie zdjęta i wyeksponowana w muzeum,  a ptaki otrzymają nową.

Budka została zawieszona w kwietniu 2015 roku. Do tej pory gniazdowały w niej bogatki i szpaki. Zimą spotykaliśmy w niej nocujące bogatki, kowaliki i dzięcioły duże. W tym roku, w maju był tam lęg bogatki, który został zniszczony. W dniu 14 lipca była już zajęta przez osy.

Jerzy Dąbrowski

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 28.09 – 12.10.2020 R.

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 28.09 – 12.10.2020 R.

Pierwszy jesienny odłów w trzcinowiskach porastających łąki i starorzecza w pobliżu ujścia Małej Wełny do Wełny. Sieci ustawiliśmy w trzcinowiskach i na ich obrzeżach porośniętych szpalerami krzewiastych i drzewiastych wierzb. Przy znajdującym się tutaj zarastającym stawie ustawiliśmy 70 m sieci na duże ptaki, z myślą o przebywających tam krzyżówkach. Odłowy prowadziliśmy przez siedem wieczorów, pięć całych dni i pięć ranków.  Złapały się 372 ptaki z 30 gatunków, w tym 24 retrapy. Skład gatunkowy bardzo podobny do tego z minionego roku w tym miejscu. Dominantem były makolągwy przylatujące tutaj na noclegowisko. W dwa wieczory przyleciały też szpaki. jak zwykle o tej porze roku liczniejsze były potrzosy, modraszki i rudziki. Przestały już dziwić pojawiające się w trzcinowiskach ptaki raczej z nimi nie kojarzone: mysikróliki, kopciuszki i kląskawki. Sieci o dużym oczku (60×60 mm) wzbogaciły odłów o 6 kaczorów krzyżówki, uszatkę i największą niespodziankę – świstuna (więcej o nim w newsie). Wśród odłowionych ptaków znalazły się dwa “niepełnosprawne”: szpak bez jednej nogi i trzcinniczek z jedną nogą trwale odgiętą w bok o 90o w stawie skokowym. Obydwa były w dobrej kondycji.

Pełna lista odłowu wygląda następująco:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Makolągwa Carduelis cannabina  98 + 7 retrapów
Modraszka Cyanistes caeruleus  50 + 12 retrapów
Szpak Sturnus vulgaris  46 + 1 retrap
Potrzos Emberiza schoeniclus  33 + 1 retrap
Bogatka Parus major  17 + 1 retrap
Rudzik Erithacus rubecula  25 + 1 retrap
Strzyżyk Troglodytes troglodytes  9
Potrzeszcz Miliaria calandra  9
Mysikrólik Regulus regulus  8
Trzcinniczek Acrpcephalus scirpaceus  7
Krzyżówka Anas platyrhynchos  6
Pokrzywnica Prunella modularis  6
Pierwiosnek Phylloscopus collybita  5 + 1 retrap
Śpiewak Turdus philomelos  4
Czyż Carduelis spinus  3
Kapturka Sylvia atricapilla  3
Kopciuszek Phoenicurus ochruros  3
Zięba Fringilla coelibs  2
Czarnogłówka Poecile montanus  2
Kląskawka Saxicola torquata  2
Zimorodek Alcedo atthis  1
Świstun Anas penelope  1
Uszatka Asio otus  1
Szczygieł  Carduelis carduelis  1
Dzwoniec Carduelis chloris  1
Mazurek Passer montanus  1
Sikora uboga Poecile palustris  1
Remiz Remiz pendulinus  1
Gajówka Sylvia borin  1
Kos Turdus merula  1

Większość retrsapów, to ptaki zaobrączkowane w Cieślach w tym roku. Siedem osobników nosiło nasze obrączki w minionych lat:

  • VII 2019 – 2 makolągwa,
  • XI 2019 – 1 modraszka,
  • IX 2018 – 1 szpak,
  • VIII 2018 – 3 modraszki,
  • VII 2018 – 1 pierwiosnek.

Najciekawszy z wymienionych wyżej był pierwiosnek i to nie z powodu długowieczności. Kształt zakończeń sterówek wskazywał na ptaka w pierwszym kalendarzowym roku życia. Jak z daty zaobrączkowania wynika, ze był przynajmniej w trzecim roku.

Największe emocje wzbudziły jednak dwie modraszki z zagranicznymi obrączkami: niemiecką z centrali HELGOLAND i estońską z centrali MATSALU. Ta druga wyglądała na dopiero co założoną i nosił ją ptak w pierwszym roku życia. Dane o okolicznościach zaobrączkowania tej modraszki już nadeszły. Oznakowano ją 26.09.2020 r. w miejscu opisanym jako “Pärnu maakond, Häädemeeste vald, Kabli küla (Kabli linnujaam)” – cokolwiek to znaczy; nad brzegiem Bałtyku w pobliżu granicy Łotwą.  Złapaliśmy ją po 14 dniach od daty zaobrączkowania, a odległość dzieląca Ciesle od miejsca zaobrączkowania, to 748 km w linii prostej. Na dane o ptaku z niemiecką obrączką będzie trzeba pewnie jak zwykle poczekać kilka miesięcy.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska