Browsed by
Autor: Jerzy Dąbrowski

NOCNA KONTROLA BUDEK LĘGOWYCH – XII 2020 R.

NOCNA KONTROLA BUDEK LĘGOWYCH – XII 2020 R.

Właśnie skończyliśmy pierwszą tej zimy nocną kontrolę naszych budek lęgowych, więc czas na krótką relację. W grudniu 2020 r. skontrolowaliśmy budki lęgowe na jedenastu powierzchniach w okolicach Rogoźna, Budzynia, Chodzieży, Kaczor i Wągrowca. To kolejna zima, kiedy grudniowe kontrole odbywały się w warunkach raczej jesiennych i temperaturą około zera. Niestety panująca pandemia COVID-19 wykluczyła z udziału w kontrolach młodzież. Skontrolowaliśmy w sumie 619 budek lęgowych. W 432 stwierdziliśmy 437 nocujących ptaków, co daje zasiedlenie 69,8%. Jest to wynik zbliżony do grudnia 2017 i 2018.  Na poszczególnych powierzchniach zasiedlenie było w granicach 44,2 – 85,2%. Dominantem jak zwykle była bogatka – 61,3% zasiedlonych budek. Duży udział miał też kowalik – 25,2%. Trzecia co do liczebności była modraszka – 9,3% . Stwierdziliśmy również nocowanie dzięciołów dużych i średnich i mazurków. Po raz pierwszy spotkaliśmy nocujące strzyżyki.

Normą jest nocowanie w budkach pojedynczych osobników. Wyjątek od tej reguły stanowią mazurki i strzyżyki. W grudniu 2020 r. stwierdziliśmy podwójne nocowanie mazurków – 4 razy i strzyżyków – 1 raz.  Z 437 skontrolowanych ptaków, 140 nosiło już nasze obrączki, a pozostałe 297 zostało oznakowane po raz pierwszy. Tak wyglądało to dla poszczególnych gatunków.

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Bogatka Parus major  158 + 107 retrapów
Kowalik Sitta europaea  92 + 17 retrapów
Modraszka Cyanistes caeruleus  28 + 12 retrapów
Mazurek Passer montanus  10 + 1 retrap
Dzięcioł duży Dendrocopos major  5 + 3 retrapy
Dzięcioł średni Dendrocopos medius  2 + 0 retrapów
Strzyżyk Troglodytes troglodytes  2 + 0 retrapów

 

Jak widać z powyższego zestawienia, najbardziej przywiązane do terenu są bogatki – aż 40,4% odłowionych osobników zostało zaobrączkowanych w miejscu ich stwierdzenia. Ten sam udział dla modraszki wyniósł 30,0%, a w przypadku kowalika tylko 15,6%. Wszystko wskazuje na to, że znaczna część kowalików, to ptaki przylatujące do naszych budek po sezonie lęgowym. Pytanie tylko skąd?

Nowym aspektem pracy tej zimy było znakowanie samców bogatek dodatkowymi kolorowymi obrączkami. Tak oznakowanych zostało w grudniu 151 osobników. “Kolory otrzymały zarówno ptaki noszące już metalowe obrączki, jak i te obrączkowane po raz pierwszy. Po co? W okresie lęgowym łapiemy dużo samic bogatek w czasie wysiadywania jaj lub karmienia piskląt. Samców udało się w tym czasie (przez wszystkie lata badań) złapać <5. W czasie obrączkowania piskląt widzimy często zaobrączkowane samce niepokojące się w pobliżu budki. Obrączki metalowej nie da się niestety w takich okolicznościach odczytać. Mamy nadzieję, że obrączki kolorowe z uwagi na krótki kod zawierający dwie cyfry i jedną literę uda się  bez większych problemów odczytać. Powinno to dać możliwość porównania zimowego i lęgowego zgrupowania samców tego gatunku.

Pierwszy raz w czasie zimowej, nocnej kontroli natrafiliśmy na ptaka z żywym kleszczem, i to jakim dorodnym. To kolejny dowód na ocieplanie się klimatu. Kleszcz został usunięty i unicestwiony.

W sześciu budkach spotkaliśmy ssaki: w pięciu myszy, a w jednej wiewiórkę. Poza tym 17 budek nie nadawało się na noclegowisko ptaków, ponieważ znajdowały się w nich gniazda owadów (całkowicie zabudowane wnętrze), w tym 14 szerszeni i 3 innych os. Wszystkie zostały wyczyszczone, co umożliwi ptakom ich wykorzystanie.

Tej zimy planujemy wykonać jeszcze dwie kontrole, tj. w styczniu i lutym.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

 

 

OWCZEGŁOWY – POLA 16-17.01.2021 R.

OWCZEGŁOWY – POLA 16-17.01.2021 R.

Dwudniowy odłów ptaków żerujących na otwartych polach między Rogoźnem i Owczegłowami. Jedno pole to ściernisko po kukurydzy a drugie to coś w rodzaju ugoru lub porzuconej uprawy łubinu. Jak widać pola pokryte sporą warstwą śniegu. To były chyba dwa najzimniejsze dni stycznia. Drugi (niedzielny) odłów zaczynaliśmy przy temperaturze  -14,5oC, a kończyliśmy przy  -13,5oC. Sieci ustawiliśmy Wzdłuż rowu melioracyjnego przecinającego pola, porośniętego drzewami i krzewami.

Od czasu do czasu ptaki zrywały się z pól i przelatywały na ten zadrzewiony pas.   Złapało się 305 ptaków z 4 gatunków, w tym 1 retrap. Dominantem były zięby Fringilla coelebs – 63,6%. Struktura wiekowa odłowionych zięb wyglądała następująco: ptaki w drugim kalendarzowym roku życia czyli z lęgów 2020 roku – 81,4%; ptaki starsze – 18,6%. Jeśli chodzi o płeć odłowionych osobników, to samce stanowiły 84,5% a samice tylko 15,5%. Reasumując wśród odłowionych zięb dominowały młodociane samce – 68,0%. Drugi pod względem liczebności gatunek, to jer Fringilla montifringilla. Jery pojawiają się u nas tylko w okresie przelotów i zimą. W czasie opisywanego łapania stanowiły 23,6%. Przeanalizowaliśmy je podobnie jak zięby ze względu na wiek i płeć. Struktura wiekowa: ptaki w drugim kalendarzowym roku życia – 91,7%, ptaki starsze – 8,3%. Jak widać udział młodocianych osobników jeszcze większy niż u zięby. Zdecydowanie inaczej wyglądała struktura płciowa: samce – 51,4%, samice 48,6%; czyli prawie równy udział obu płci, z lekka tylko przewagą samców. Trzecim licznym gatunkiem były mazurki Passer montanus – 12,1% odłowu. Co ciekawe, w żerujących stadach nie było żadnych łuszczaków, czyli ptaków z rodzaju Carduelis.

Przemieszczające się po polach stada “drobiazgu” przyciągnęły natomiast ptaki drapieżne. Zaobserwowaliśmy: myszołowa, drzemlika, błotniaka zbożowego i srokosze. Te ostatnie okazały się czwartym gatunkiem w naszych sieciach. Widoczna na zdjęciach rana na moim kciuku to właśnie robota jednego z nich.

Kilka zięb miało na nogach “kurzajkowate” narośla. Takie osobniki spotykamy prawie zawsze, gdy łapiemy nieco więcej przedstawicieli tego gatunku.

Pełna lista odłowu wygląda następująco:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Zięba Fringilla coelebs  194
Jer Fringilla montifringilla  72
Mazurek Passer montanus  36 + 1 retrap
Srokosz Lanius excubitor  2

Tylko jeden mazurek nosił wcześnie założoną przez nas obrączkę. Zaobrączkowaliśmy go 18.11.2020 r. w Cieślach, czyli 2 km na północ od miejsca ponownego stwierdzenia.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

LEŚNICZÓWKA “BUCZYNA” – 9.01.2021

LEŚNICZÓWKA “BUCZYNA” – 9.01.2021

Pierwsze tej zimy łapanie przy karmniku w Łoskoniu. Jak widać na załączonym zdjęciu aura zimowa. Od świtu do 13.00 złapało się 97 ptaków z 7 gatunków, w tym 27 retrapów.

Jak zwykle o tej porze roku dominowały bogatki – 66,0% wszystkich złapanych ptaków. Przeprowadziliśmy analizę płci i wieku odłowionych bogatek. Jeśli chodzi o wiek, to 56,3% stanowiły ptaki młode, tzn. z ostatniego sezonu lęgowego, a ptaki starsze to 43,7%.  Jeśli chodzi o płeć odławianych ptaków, to samców było aż 70,3%, samice stanowiły 26,6%. W dwóch przypadkach z uwagi na cechy pośrednie zrezygnowaliśmy z określenia płci.

Znaczna przewaga samców i duży udział osobników starszych niż z ostatniego sezonu lęgowego, to sytuacja typowa dla środka zimy. Nietypowe dla styczniowych odłowów przy tym karmniku były trzy złapane rudziki.

A to pełna lista z odłowu:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Bogatka Parus major  47 + 17 retrapów
Modraszka Cyanistes caeruleus  17+ 7 retrapów
Rudzik Erithacus rubecula  3
Dzwoniec Carduelis chloris  1 + 1 retrap
Sikora uboga Poecile palustris  2 retrapy
Dzięcioł średni Dendrocopos medius  1
Mazurek Passer montanus  1

 

Udział retrapów był duży – 27,8%. Wszystkie zostały zaobrączkowane tutaj w następujących terminach:

  • III 2020 – 6 w tym: 2 bogatki, 3 modraszki i 1 sikora uboga
  • II 2020 – 5  w tym: 2 bogatki, 1 modraszka, 1 sikora uboga i 1 dzwoniec,
  • III 2019 – 8 w tym: 5 bogatek, i 3 modraszki,
  • II 2019 – 1 bogatka,
  • I 2019 – 3 bogatki,
  • XII 2018 – 3 bogatki,
  • II 2018 – 1 bogatka.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

KORMORANY

KORMORANY

17.01.2021, Rogoźno, Jerzy Dąbrowski  i Bronisława Peplińska

  • kormoran Phalacrocorax carbo–  5 przelatujących (od dwóch dni temp. -10 do -15oC).
UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 5 – 7.12.2020 R.

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 5 – 7.12.2020 R.

Pierwszy zimowy odłów w trzcinowiskach porastających łąki i starorzecza w pobliżu ujścia Małej Wełny do Wełny. Sieci ustawiliśmy w trzcinowiskach i na ich obrzeżach porośniętych szpalerami krzewiastych i drzewiastych wierzb. Odłowy prowadziliśmy przez dwa całe dni i jeden ranek.  Złapały się 32 ptaki z 9 gatunków, w tym 13 retrapów. Ptaków było bardzo mało. Dominantem były modraszki. Były też zimujące pokrzywnice i potrzos. W łanach trzcin odzywały się wąsatki ale złapały się tylko cztery.

Pełna lista odłowu wygląda następująco:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Modraszka Cyanistes caeruleus  8 + 7 retrapów
Wąsatka Panurus biarmicus  2 + 2 retrapy
Bogatka Parus major  1 + 2 retrapy
Makolągwa Carduelis cannabina  1 + 1 retrap
Czeczotka Carduelis flammea  2
Trznadel Emberiza citrinella  2
Pokrzywnica Prunella modularis  1
Potrzos Emberiza schoeniclus  1
Czarnogłówka Poecile montanus  1 retrap

Większość retrapów, to ptaki zaobrączkowane w Cieślach w tym roku.  Starsze ptaki to:

  • modraszka zaobrączkowana tutaj 1.11.2018 r.,
  • dwie modraszki zaobrączkowane tutaj 27.08.2018 r. (dla jednej z nich to już 10 stwierdzenie w tym miejscu),
  • modraszka zaobrączkowana tutaj 17.09.2018 r.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

CIEŚLE – KRAŃCOWA 16-27.11.2020 R.

CIEŚLE – KRAŃCOWA 16-27.11.2020 R.

Odłowy przy karmniku ustawionym przy krzewach rosnących na koronie kanału melioracyjnego oraz na granicy kanału i ścierniska po kukurydzy.  Złapało się 121 ptaków z 11 gatunków, w tym 30 retrapów. Dominantem była oczywiście bogatka ale sporo było też mazurków i modraszek. Najciekawszymi ptakami były czeczotki.

Pełna lista odłowu wygląda następująco:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Bogatka Parus major  31 + 19 retrapów
Modraszka Cyanistes caeruleus  11 + 8 retrapów
Mazurek Passer montanus  17 + 1 retrap
Trznadel Emberiza citrinella  10
Dzwoniec Carduelis chloris  7
Zięba Fringilla coelebs  7
Jer Fringilla montifringilla  5
Czeczotka Carduelis flammea  2
Zimorodek Alcedo atthis  1 retrap
Dzierlatka Galerida cristata  1 retrap
Czarnogłówka Poecile montanus  1 retrap
Śpiewak Turdus philomelos  1

 

Większość retrapów, to ptaki zaobrączkowane w Cieślach w październiku i listopadzie bieżącego roku.  Starsze ptaki to:

  • bogatka zaobrączkowana tutaj 13.10.2018 r.
  • bogatka zaobrączkowana jako pisklę 19.05.2018 r. w lesie “Olszyna”,
  • dzierlatka zaobrączkowana tutaj 13.09.2019 r.

Dziś, tj. 4.12.2023 r. nadeszła informacja powrotna o jednej z bogatek  zaobrączkowanych tutaj 22.11.2020 r. jako pierwszoroczny samiec. Ptak został złapany w Siekierkach na Mierzei Wiślanej  czasie prac Akcji Bałtyckiej w dniu 30.10.2021 r. Wygląda na to, że jest to osobnik pochodzący gdzieś z krajów bałtyckich i wędrujący na zimę na południowy zachód. Odległość między Cieślami i Siekierkami to 237 km, a dystans czasowy 342 dni.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

MAŁA WIELKA NIESPODZIANKA

MAŁA WIELKA NIESPODZIANKA

W dniu 20 grudnia 2020 r. przeprowadziliśmy kontrolę nocną budek lęgowych rozwieszonych wokół Jeziora Chodzieskiego przez grupę miłośników ptaków z Chodzieży. Jest to największa z kontrolowanych przez nas linii budkowych – jest ich tam 100. Już ta liczba budziła respekt, i słusznie bo kontrola trwała siedem godzin. Już przy budce nr 11 (zajętej w sezonie lęgowym 2020 przez mazurki) stało się coś, czego w ogóle nie braliśmy  pod uwagę. Po włożeniu ręku w uchyloną budkę wyczułem dwa ptaki. Nie były to jednak mazurki, które jak dotąd jako jedyne spotykaliśmy nocujące parami. Te były znacznie mniejsze i znacznie bardziej ruchliwe. Po wyjęciu okazało się, że to strzyżyki Troglodytes troglodytes.

Jest to dziewiąty gatunek ptaka, którego spotkaliśmy w czasie nocnych, zimowych kontroli budek lęgowych, które prowadzimy od 8 lat po 2-5 razy każdej zimy, a mamy ich obecnie ok. 600. Do tej pory nocowały w naszych budkach: bogatka, modraszka, kowalik, dzięcioł duży, dzięcioł średni, dzięciołek, mazurek i wróbel.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

MARLEWO – POLE 21.11.2020 R

MARLEWO – POLE 21.11.2020 R

Jednodniowy odłów ptaków w uprawie słonecznika. Wygląda na to, że uprawa została “spisana na straty”, ponieważ słoneczniki już sczerniały i zaczynają gnić, wzdłuż uprawy o szerokości ok. 15 metrów są koleiny ciągnika. Z jednej strony przylega uprawa facelii a z drugiej przeorane ściernisko po kukurydzy. Koszyczki słoneczników, choć niezbyt dorodne, wypełnione są nasionami. Zastanawialiśmy się, jakie ptaki żerują na tym polu, bo bardzo liczne ślady znajdowały się na ziemi. Złapało się 77 ptaków z 2 gatunków, w tym 1 retrap. Ku naszemu zdziwieniu nie złapał się ani jeden dzwoniec, który jak wykazują obserwacje przy karmniku, jest ptakiem wyjątkowo chętnie zjadającym nasiona słonecznika. Na tym polu żerowały tylko bogatki i modraszki. Dominowały bogatki – ~82% wszystkich złapanych ptaków. Przeanalizowaliśmy odłowione bogatki pod względem wieku i płci. Większość, ~95% okazała się ptakami młodymi, z tegorocznego sezonu lęgowego. Jeśli chodzi o płeć, to stwierdziliśmy nieznaczną przewagę sami – ~54%. Podobne wyglądało to w przypadku modraszki, ale było ich zbyt mało, żeby przeprowadzać analizę statystyczną.

Teraz tradycyjnie pełna lista:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Bogatka Parus major  62 + 1 retrap
Modraszka Cyanistes caeruleus  14

 

Mimo, że nigdy w tym miejscu nie łapaliśmy, trafiła się jedna bogatka z naszą obrączką, którą otrzymała 18.06 br, jako pisklę w budce nr 5 na naszej powierzchni “Owczegłowy”. Odległość w linii prostej 2,84 km.

W czasie pisania tego artykułu wiedzieliśmy już, że jedna z modraszek oznakowanych w czasie tego odłowu złapała się cztery dni później przy karmniku w Cieślach. Miejsca te dzieli odległość 3,35 km.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska