Ptaki Okolic Rogoźna

Pierwszy i jedyny w tym roku, po czteroletniej przerwie, odłów w trzcinowisku na brzegu Jeziora Rogozińskiego. Celem było noclegowisko dymówek. Odłowy przeprowadziliśmy w godzinach wieczornych, kiedy ptaki zbierają się w tym miejscu na noclegowisko, co potwierdziły obserwacje w dniach poprzedzających odłów. Dodatkowo wabiliśmy jaskółki głosem z magnetofonu.

Złapały się 102 ptak z 9 gatunków, w tym 2 retrapy. Większość z tych ptaków to oczywiście dymówki – 68. Niestety to żałosna liczba w porównaniu z minionymi latami. Wygląda na to, że przeganianie tych ptaków i budynków inwentarskich, przynosi efekty. Podobnie sprawa wygląda na innych stanowiskach, na które przylatywały kiedyś tysiące dymówek, a dziś są to raczej setki osobników.  Z analizy składu zgrupowania dymówek wynika, że młode ptaki stanowiły 75,0%, co daje 6,00 młodego na 2 dorosłe.

Pełna lista odłowu wygląda następująco:

Obydwa retrapy, to dymówki zaobrączkowane na stanowisku “Cieśle-staw” odległym o 2 km:

• 18.07.2026 r., jako dorosły samiec,
• 9.08.2024 r., jako lotny w 1 kal. roku życia.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Siódmy odłów w nowej kolonii brzegówek Riparia riparia w dolinie Wełny w Cieślach. Odłów nie był planowany, ale ponieważ łapiąc w trzcinowiskach na tym terenie, zauważyliśmy, że w kolonii wciąż są ptaki wlatujące do norek, postanowiliśmy jeszcze raz przeprowadzić odłów. Złapało się 35 brzegówek w tym 6 retrapów. Wszystkie retrapy, to ptaki zaobrączkowane wcześniej w kolonii lub w bezpośrednim jej sąsiedztwie. Wśród odłowionych ptaków było 27 tegorocznych młodych, z czego 26 bez obrączek. Dorosłych osobników było 8, w tym 3 bez obrączek. Wygląda na to, że całe zgrupowanie, to pary brzegówek z późnych lęgów, tj. drugich lub powtarzanych po stracie.

Jeśli zsumujemy siedem odłowów, to na dziś mamy oznakowanych w tej kolonii 479 brzegówek, w tym 1 z obcą obrączką. W tej liczbie 201 samców, 148 samic i 1 osobnika o nieznanej płci oraz 129 tegorocznych młodych.

Druga w tym roku, po tygodniowej przerwie, wyprawa nad Noteć. Podobnie jak poprzednio punkt odłowu założyliśmy ok. 4 km w dół rzeki od mostu Szamocin-Białośliwie. Łapaliśmy w trzcinowiskach między wałem przeciwpowodziowym i korytem rzeki. Wieczorem wabiliśmy, głosem z magnetofonu, dymówki w trzcinowisku. Ponieważ na nieco podtopionych łąkach był spory ruch siewkowców, ustawiliśmy sieci o większych oczkach również w tym środowisku. Zastawiliśmy też kilka pułapek łuczkowych z myślą o licznych tutaj błotniakach stawowych. No, i złapaliśmy kolejnych siedem osobników, z wyjątkiem jednej starszej samicy, tegorocznych młodych. U ptaków młodych płeć można rozróżnić tylko po wymiarach – samice większe od samców.

Odłowy prowadziliśmy od południa pierwszego, do wieczora drugiego dnia. Plan był o jeden dzień dłuższy, ale nadciągający front z wiatrem i deszczem zmusił nas do przerwania odłowów. Złapały się 663 ptaki z 34 gatunków, w tym 8 retrapów. Najwięcej złapało się oczywiście dymówek, które udało się przyciągnąć na noclegowisko w tym miejscu. Warto tu zaznaczyć, że nie było wśród nich ani jednego osobnika z poprzedniego łapania.  Wraz z dymówkami przyleciało na noclegowisko sporo brzegówek – więcej niż  w dwa wieczory na poprzednim łapaniu. Zdecydowanym dominantem wśród pozostałych ptaków były rokitniczki. Przeanalizowaliśmy zgrupowanie dymówek, które złapały się na noclegowisku pod względem wieku i płci. Większość stanowiły tegoroczne młode – 68,7% (tydzień wcześniej – 81,7%), czyli o 13% mniej. Ptaki dorosłe stanowiły 31,3% (tydzień wcześniej – 18,3%). Płeć dorosłych to: 38 samców, 40 samic oraz 4 osobniki bez oznaczenia płci. Gdyby przeliczyć liczbę młodych na dwa dorosłe (potencjalna para lęgowa), na parę dorosłych przypadałyby 4,4 młodych, wyli połowa wartości jaka była na poprzednim łapaniu. U brzegówek proporcje wiekowe przedstawiały się następująco: młode – 70,6%, dorosłe – 29,4%. Jedna z młodych dymówek miała kłopoty zdrowotne: górna część dzioba wygięta w prawo, a nasady dzioba (wewnątrz) spory wrzód. Również u kulika wielkiego występowały zmiany chorobowe na dziobie.

W czasie tego odłowu lista gatunków zaobrączkowanych przez nas w tym roku wydłużyła się o kolejne cztery.

Pełna lista odłowu wygląda następująco:

Pierwsza w tym roku wyprawa nad Noteć. Podobnie jak w ubiegłym roku punkt odłowu założyliśmy ok. 4 km w dół rzeki od mostu Szamocin-Białośliwie. Łapaliśmy w trzcinowiskach między wałem przeciwpowodziowym i korytem rzeki. Dwukrotnie wieczorem wabiliśmy dymówki w trzcinowisku. Ponieważ na nieco podtopionych łąkach był spory ruch siewkowców, ustawiliśmy sieci o większych oczkach i pułapki tunelowe, tzw. “wacki” również w tym środowisku. Zastawiliśmy też kilka pułapek łuczkowych z myślą o licznych tutaj błotniakach stawowych.

Odłowy prowadziliśmy przez 1 popołudnie, 2 całe dnie 1 poranek. Złapało się wprawdzie 1.035 ptaków z 31 gatunków, w tym 3 retrapy. Najwięcej złapało się oczywiście dymówek, które udało się przyciągnąć na noclegowisko w tym miejscu. Pierwszego wieczoru nie wabiliśmy ich, i nie pojawiły się – widocznie wybrały inną partię trzcinowisk. Warto tu zaznaczyć, że trzeciego wieczoru nie złapała się ani jedna dymówka odłowiona poprzedniego wieczoru.  Zdecydowanym dominantem wśród pozostałych ptaków były rokitniczki. Złapało się ich 2x więcej niż o tej porze przed rokiem, uwzględniając fakt, że w tym roku łapaliśmy o jeden dzień dłużej. Przeanalizowaliśmy zgrupowanie dymówek, które złapały się na noclegowisku pod względem wieku i płci, łącznie dla obu wieczorów. Zdecydowaną większość stanowiły tegoroczne młode – 81,7%, czyli dokładnie taki udział jak 18.08.2025 r. Ptaki dorosłe stanowiły 18,3%. Płeć dorosłych to: 41 samców, 22 samice oraz 2 osobniki bez oznaczenia płci. Gdyby przeliczyć liczbę młodych na dwa dorosłe (potencjalna para lęgowa), na parę dorosłych przypadałyby 9,0 młodych. W czasie wyjmowania złapanych na noclegowisku dymówek, jednego wieczoru na jednej z tyczek, na których rozpięte były sieci siedziała jakaś sowa. Zerwała się, gdy byłem (z włączoną czołówką na głowie) ok. 10 m od niej.

Poniżej kilka rzadziej obrączkowanych ptaków. Warto odnotować, że nie złapał się ani jeden zimorodek; to pierwszy raz nad Notecią. W tym roku, mimo odłowów w miejscach, gdzie zimorodki zawsze były, niestety nie złapał się ani jeden. Najwidoczniej miniona zima była zabójcza dla tych zimorodków, które postanowiły u nas przezimować.

Jeśli chodzi o siewkowce, to złapali się przedstawiciele 5 gatunków. Dominował zdecydowanie kszyk, ale znalazły się trzy absolutnie niespodziewane ptaki, które obrączkowaliśmy po raz pierwszy: kulik wielki, kwokacz i dubelt (opis w newsie z 15.08.2026 r.).

Pełna lista odłowu wygląda następująco:

Krótkie łapanie w trzcinowiskach i zakrzewieniach nad stawem w dolinie Wełny. Odłowy prowadziliśmy przez 1 wieczór i 2 poranki, z uwagi na deszczową pogodę. Złapały się 84 ptaki z 15 gatunków, w tym 2 retrapy. Podobnie jak w poprzednim łapaniu na tym punkcie, tj. w dniach 10-20.07.2026, zdecydowanie dominowały ptaki z rodzaju Acrocephalus. Nie było jednak wśród nich ani jednego osobnika z odłowionych wówczas 369 przedstawicieli tej grupy ptaków. To najlepszy dowód na to, że trwa intensywny przelot.

Pełna lista odłowu przedstawia się następująco:

Jeśli chodzi o retrapy, to obydwa zostały zaobrączkowane tutaj w następujących terminach:

• VII 2026 – 1 modraszka,
• VII 2025 – 1 potrzos.

 Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Łapanie w trzcinowisku w pobliżu ujścia Małej Wełny do Wełny, w tym samym czasie co na punkcie “Cieśle-staw”. Odłowy prowadziliśmy przez 1 popołudnie i 2 przedpołudnia. Złapały się  93 ptaki z 12 gatunków, w tym 8 retrapów. Większość odłowionych ptaków, to podobnie jak na punkcie “Cieśle-staw”, przedstawiciele rodzaju Acrocephalus. Różnica polegała na tym, że tam rokitniczka była najliczniejsza, a tutaj najmniej liczna. Nie stwierdziliśmy przylotów na noclegowisko żadnego z wcześniej tutaj nocujących gatunków, czyli dymówek, pliszek żółtych, makolągw czy szpaków. U jednego z odłowionych młodocianych kwiczołów zauważyliśmy zmiany chorobowe, tj. duży guz w wolu.

Pełna lista odłowu przedstawia się następująco:

Jeśli chodzi o retrapy, to wszystkie, zostały zaobrączkowane tutaj lub w innych miejscach doliny Wełny w Cieślach w następujących terminach:

• VII 2026 – 3 w tym: 2 rokitniczki i 1 łozówka (z punktu “Cieśle-staw),
• VIII 2025 – 1 trzcinniczek,
• VIII 2024 – 1 trzcinniczek,
• VIII 2022 – 1 trzcinniczek,
• VII 2021 – 1 trzcinniczek,
• VII 2020 – 1 trzcinniczek.

 Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Szósty odłów w nowej kolonii brzegówek Riparia riparia w dolinie Wełny w Cieślach. Zgodnie z oczekiwaniem liczba tegorocznych młodych rośnie. Złapało się 97 brzegówek w tym 29 retrapów. Wszystkie retrapy, to ptaki zaobrączkowane wcześniej w kolonii lub w bezpośrednim jej sąsiedztwie. Wśród odłowionych ptaków było 46 tegorocznych młodych, z czego 43 bez obrączek. Jeśli chodzi o płeć dorosłych brzegówek, to było 23 samice i 30 samców. Wszystkie ptaki miały pomierzone skrzydło złożone i zostały zważone. Samice ważyły średnio 14,8 g (11,4 – 16,4 g), samce 13,1 g (11,4 – 15,5 g), a młode 12,9 g (10,7 – 16,1). Kilka kolejnych norek zostało rozgrzebanych przez jakiego ś czworonożnego drapieżnika.

Jeśli zsumujemy sześć odłowów, to na dziś mamy oznakowanych w tej kolonii 450 brzegówek, w tym 1 z obcą obrączką. W tej liczbie 199 samców, 147 samic i 1 osobnika o nieznanej płci oraz 103 tegoroczne młode.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Łapanie na terenie nieczynnej żwirowni w Cieślach. Celem było zlokalizowane w czasie kontroli pułapek na wodniki noclegowisko dymówek. Wyrobisko prawie w całości jest zalane i porośnięte trzcinami. Głębokość wody zróżnicowana. Sieci wstawiliśmy w wodzie sięgającej maksymalnie do pasa.  Złapało się wprawdzie 347 ptaków z 11 gatunków, w tym 13 retrapów. Dominantem były oczywiście dymówki. Przyleciało również trochę brzegówek. Większość dymówek, to oczywiście tegoroczne młode – 65,8%. Ptaki dorosłe stanowiły jednak aż 34,2%. Nie są to proporcje z okresu przelotu. Sezon lęgowy trwa i część ptaków dorosłych przybywa przy gniazdach, przy pisklętach drugiego lęgu lub wysiaduje jaj. Potwierdzają to proporcje płci u ptaków dorosłych: samce – 80,4%, samice 19,6%. Większość brzegówek – 13, to ptaki dorosłe, w tym 10 samców.

Piąty odłów w nowej kolonii brzegówek Riparia riparia w dolinie Wełny w Cieślach. Właściwie była to część większego odłowu na tym terenie, ale ponieważ opisana praca dotyczy trzech sieci ustawionych w wykopie z kolonią, opisujemy go oddzielnie. Zgodnie z oczekiwaniem liczba tegorocznych młodych rośnie. Złapało się 91 brzegówek w tym 33 retrapy. Większość retrapów, to osobniki z poprzednich odłowów, ale było też 13 dorosłych ptaków zaobrączkowanych w tym sezonie, na tym terenie, ale poza kolonią. Wśród odłowionych ptaków było 4o tegorocznych młodych, z czego 36 bez obrączek. Jeśli chodzi o płeć dorosłych brzegówek, to było 21 samic i 26 samców. Wszystkie ptaki miały pomierzone skrzydło złożone i zostały zważone. Samice ważyły średnio 12,7 g (11,2 – 14,5 g), samce 13,2 g (9,1 – 16,7 g), a młode 12,9 g (11,1 – 16,3). Jeden z pierwszorocznych ptaków miał na głowie dużego kleszcza.

Jeśli zsumujemy pięć odłowów, to na dziś mamy oznakowane w tej kolonii 382 brzegówki, w tym 1 z obcą obrączką. W tej liczbie 186 samce, 135 samic i 1 osobnika o nieznanej płci oraz 60 tegorocznych młodych.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Łapanie w trzcinowiskach i zakrzewieniach nad stawem w dolinie Wełny. Odłowy prowadziliśmy przez 8 dni, z przerwami w godzinach południowych. Złapały się 583 ptaki z 30 gatunków, w tym 63 retrapy. Zdecydowanie dominowały ptaki z rodzaju Acrocephalus. Pierwszy chyba raz odnotowaliśmy tak duża liczbę łozówek. Z pewnością wynika to z tego, że sieci były ustawione na znacznej długości przy łanie pokrzyw. Druga liczebnie grupa, to jaskółki. Liczniej łapały się brzegówki, które mają tutaj kolonię lęgową. Dymówki łapały się pod wieczór, ale próba wabienia nie przyniosła skutku – najwidoczniej noclegowisko jest w innym miejscu doliny. Ozdobą łapania były rzadkości, czyli ptaki, które łapiemy zwykle pojedynczo i to nie w każdym roku. Tym razem były to: gołębiarz, dzięcioł zielony i bączek. Zaskakujące jest natomiast to, że nie złapał się ani jeden zimorodek – czyżby miniona zima przetrzebiła populację tego gatunku?

Pełna lista odłowu przedstawia się następująco:

Jeśli chodzi o retrapy, to wszystkie, z wyjątkiem jednego trzciniaka ze słoweńską obrączką, zostały zaobrączkowane tutaj lub w innych miejscach doliny Wełny w Cieślach w następujących terminach:

• VI-VII 2026 – 33 brzegówki,
• VII-VIII 2025 – 11 w tym: 5 trzcinniczków, 3 rokitniczki, 2 łozówki i 1 trzciniak,
• IV 2025 – 2 potrzosy,
• X 2024 – 1 kos,
• VIII 2024 – 5 w tym: 4 trzcinniczki i 1 trzciniak,
• VII 2023 – 3 w tym: 2 rokitniczki i 1 trzcinniczek,
• IV 2023 – 1 rokitniczka,
• VII-VIII 2022 – 2 w tym: 1 trzcinniczek i 1 rokitniczka,
• V 2022 – 1 kos,
• IX 2021 – 1 potrzos,
• VII 2021 – 1 trzcinniczek,
• VIII 2020 – 1 trzcinniczek.

Na informację o okolicznościach zaobrączkowania trzciniaka ze słoweńską obrączką czekamy.