Ptaki Okolic Rogoźna

Pierwsze po kilkuletniej przerwie łapanie na zatrzcinionej starej żwirowni w pobliżu ujścia Rudki do Wełny. Tutaj trzciny wyrastają z wody sięgającej mniej więcej do kolan. To trzecie miejsce w dolinie Wełny w Cieślach, gdzie zwykle o tej porze licznie nocowały pliszki i jaskółki. Przez wieczór, dwa pełne dni i ranek ostatniego dnia złapało się 313 ptaków z 20 gatunków, w tym 22 retrapy. Dwa wieczory łapaliśmy z wabieniem dymówek głosem z magnetofonu. Efekt był pozytywny. Pierwszego wieczoru (bez wabienia) złapały się 4 dymówki, drugiego wieczoru 61, a trzeciego 36. Tym samym właśnie dymówka okazała się dominantem. Spośród  ptaków gniazdujących w tym środowisku najliczniej łapały się oczywiście trzcinniczki. Z analizy zgrupowania nocujących tutaj dymówek wynika, że aż 55,2% stanowiły ptaki dorosłe. W minionych latach zdecydowaną większość nocujących stad stanowiły młode z danego sezonu. Lepiej wyglądało to u trzcinniczków: 37,8% ptaków dorosłych; ale to też więcej niż w minionych latach. Wygląda na to, że sukces gniazdowy ptaków jest w tym roku mniejszy.Wśród złapanych trzcinniczków był jeden z białymi piórami – po jednej pokrywie I-rzędowej w każdym skrzydle. Największą niespodzianką był bączek – najmniejsza nasza czapla.

No, i pełna lista odłowu:

Nazwa polska	Nazwa łacińska	Liczba
Dymówka	Hirundo rustica	99 + 6 retrapów
Trzcinniczek	Acrocephalus scirpaceus	88 + 2 retrapy
Modraszka	Cyanistes caeruleus	17 + 1 retrap
Trznadel	Emberiza citrinella	16 + 2 retrapy
Piecuszek	Phylloscopus trochilus	11 + 2 retrapy
Potrzos	Emberiza schoeniclus	12
Kapturka	Sylvia atricapilla	9
Trzciniak	Acrocephalus arundinaceus	8 + 1 retrap
Brzęczka	Locustella luscinioides	6 + 1 retrap
Pierwiosnek	Phylloscopus collybita	6
Rokitniczka	Acrocephalus schoenobaenus	5
Bogatka	Parus major	1 + 4 retrapy
Łozówka	Acrocephalus palustris	4
Cierniówka	Sylvia communis	3
Pliszka siwa	Motacilla alba	2 + 1 retrap
Czarnogłówka	Poecile montanus	1 + 1 retrap
Zimorodek	Alcedo atthis	1
Bączek	Ixobrychus minutus	1
Gąsiorek	Lanius collurio	1
Kos	Turdus merula	1 retrap

Jeśli chodzi o retrapy, to zacznijmy od dymówek. Cztery z nich zostały zaobrączkowane jako pierwszoroczne młode na zbiorowych noclegowiskach: jedna w VI 2015 na Małej Wełnie w Owczegłowach a trzy w VII 2016 w Cieślach, przy ujściu Małej Wełny. Dwie pozostałe dymówki, to ptaki lęgowe z Mikołajewa: jedna zaobrączkowana jako pisklę 19.06.2017 a druga jako lotny młody w pomieszczeniu z gniazdem w dniu 4.06.2018. Pozostałe ptaki pochodziły z doliny Wełny w Cieślach: trznadel zaobr.  12.10.2014; pliszka siwa zaobr. 22.07.2016; modraszka zaobr. 27.08.2017 roku. Złapały się też dwie bogatki zaobrączkowane jako pisklęta w V 2016 roku w pobliskim lesie “Olszyna”. Pozostałe nie opisane tutaj retrapy, to ptaki zaobrączkowane w najbliższej okolicy w tym roku.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Drugie w tym roku łapanie w dolinie Wełny w Cieślach. Po wiosennych rozlewiskach nie ma już ani śladu – nawet w starorzeczach nie było już wody. Przez dwa pełne dni złapało się 446 ptaków z 26gatunków, w tym 23 retrapy. Zdecydowanym dominantem okazał się trzcinniczek. Licznie łapały się też pierwiosnki. Wśród odłowionych ptaków były 4 gatunki pokrzewek, w tym bardzo rzadko łapana jarzębatka. Nie było tylko ostatniego naszego gatunku z tej grupy, tj. gajówki. Coś się chyba niedobrego z tym gatunkiem dzieje, ponieważ już bardzo dawno nie mieliśmy okazji jej obrączkować.  Niestety nie stwierdziliśmy gromadzenia się na noclegowiska pliszek żółtych. Jak zwykle pojawiły się natomiast modraszki, które są poza sezonem lęgowym typowymi trzcinowymi sikorami. Większość odłowionych ptaków – 81%, to tegoroczne młode. Wśród złapanych trzcinniczków był jeden z białymi piórami na głowie.

No, i pełna lista odłowu:

Nazwa polska	Nazwa łacińska	Liczba
Trzcinniczek	Acrocephalus scirpaceus	145 + 10 retrapów
Piecuszek	Phylloscopus trochilus	73 + 1 retrap
Modraszka	Cyanistes caeruleus	31 + 1 retrap
Cierniówka	Sylvia communis	31 + 1 retrap
Szpak	Sturnus vulgaris	24
Rokitniczka	Acrocephalus schoenobaenus	20 + 1 retrap
Pierwiosnek	Phylloscopus collybita	18
Łozówka	Acrocephalus palustris	17
Trzciniak	Acrocephalus arundinaceus	13 + 1 retrap
Piegża	Sylvia curruca	11
Bogatka	Parus major	7 + 3 retrapy
Mazurek	Passer montanus	4 + 2 retrapy
Brzęczka	Locustella luscinioides	4 + 1 retrap
Pliszka żółta	Motacilla flava	4 + 1 retrap
Kapturka	Sylvia atricapilla	3 + 1 retrap
Śpiewak	Turdus philomelos	3
Trznadel	Emberiza citrinella	2
Potrzos	Emberiza schoeniclus	2
Dymówka	Hirundo rustica	2
Czarnogłówka	Poecile montanus	2
Jarzębatka	Sylvia nisoria	2
Pełzacz leśny	Certhia familiaris	1
Zaganiacz	Hipploais icterina	1
Gąsiorek	Lanius collurio	1
Słowik szary	Luscinia megarhynchos	1
Pleszka	Phoenicurus phoenicurus	1

Najciekawszym retrapem był trzcinniczek z belgijską obrączką – wciąż czekamy na dane z zaobrączkowania tego ptaka. Pozostałe retrapy, to ptaki, które zaobrączkowaliśmy tutaj lub w najbliższym sąsiedztwie w minionych latach lub wiosną tego roku.Najstarsze z nich to: trzcinniczek zaobrączkowany tutaj jako dorosły 31.07.2013 r. oraz rokitniczka zaobrączkowana po drugiej stronie rzeki 31.08.2013 r. jako ptak w pierwszym roku życia. Z  VII 2014 roku pochodziły 2 trzcinniczki. Z VIII 2015 r. – 1 trzcinniczek. Z 2016 roku: 1 cierniówka i 1 piecuszek. Z VI-VII 2017 r.  – 4 trzcinniczki. Złapały się też trzy bogatki i jedna modraszka zaobrączkowane jako pisklęta w V i VI bieżącego roku w pobliskim lesie “Olszyna”. Dwie bogatki pochodziły z tego samego lęgu.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Odłowy zgrupowania ptaków żerujących na polu obsianym łubinem ale w głównej mierze porośniętym chwastami. Wykorzystaliśmy fakt, że ptaki gromadnie przelatywały z pola na pas świerków rosnących za płotem cmentarza. W sumie złapało się  170 ptaków z 10 gatunków, w tym 11 retrapów. Większość ptaków złapała się jednego ranka, tj. 31 lipca, kiedy jednorazowo wyjęliśmy z sieci 51 wróbli i 69 mazurków. Oba gatunki były zdecydowanymi dominantami w opisywanym łapaniu. Przeprowadzona analiza płci i wieku odłowionych wróbli wykazała, że 75,6% stanowiły ptaki młode, tzn. z bieżącego sezonu lęgowego. Pozostałe 24,4%, to ptaki dorosłe, które w minionym sezonie już wyprowadziły lęgi. Jeśli chodzi o płeć odławianych ptaków, udział samic wzrósł do 56,1%. W przypadku mazurka, u którego trudno jednoznacznie oznaczyć płeć ptaków, przeprowadzono tylko analizę wieku odłowionych ptaków. Prawie wszystkie mazurki, bo aż 96,3% były ptakami pierwszorocznymi. Najciekawszym złapanym ptakiem była dorosła samica dzierlatki, która otrzymała dodatkowo kolorowe obrączki. Powinna być ptakiem osiadłym na tym terenie, ale czas pokarze, czy uda się ją spotkać często w najbliższej okolicy.

Poniżej pełna lista odłowu:

Nazwa polska	Nazwa łacińska	Liczba
Mazurek	Passer montanus	73 + 9 retrapów
Wróbel	Passer domesticus	81  + 1 retrap
Szczygieł	Carduelis carduelis	2
Kopciuszek	Phoenicurus phoenicurus	2
Szpak	Sturnus vulgaris	2
Cierniówka	Sylvia communis	1 + 1 retrap
Dzierlatka	Galerida cristata	1
Piegża	Sylvia curruca	1
Piecuszek	Phylloscopus trochilus	1
Makolągwa	Carduelis cannabina	1

Wszystkie złapane retrapy, to ptaki pochodzące z odłowów w ostatnich dniach w odległości nie większej niż 200 m.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Odłowy na placu budowy budynku wielorodzinnego i ugorach wokół budowy. Cele były dwa: odłowienie stada mazurków żerujących na chwastach porastających hałdę ziemi z wkopu fundamentów oraz próba odłowienia dzierlatek “spacerujących” po placu budowy. Pierwszy cel zrealizowaliśmy w dniach 7-8 lipca. W pozostałe dni odławialiśmy już tylko w niskie 2 i 3-półkowe delikatne sieci z myślą o dzierlatkach. Od 2011 roku zaobrączkowaliśmy w Cieślach 10 dzierlatek z których większość otrzymała oprócz standardowej aluminiowej obrączki dwie kolorowe obrączki plastikowe w różnych kombinacjach pięciu kolorów. Takie oznakowanie umożliwia identyfikację konkretnego ptaka bez konieczności jego odławiania. Są to ptaki osiadłe, więc szybko uczą się omijać sieci, więc powtórne odłowy są niezwykle rzadkie. Kolorowe znakowanie daje możliwość częstych odczytów, jeśli ptak nie zmienił miejsca pobytu. Dodatkowym atutem jest to, że łapiemy w miejscu zamieszkania. Ten zbieg sprzyjających okoliczności daje piękne wyniki dla jednej z dzierlatek zaobrączkowane tutaj 22.07.2016 r. jako samiec w 1 kalendarzowym roku życia. Do dziś odnotowaliśmy 22 spotkania z nim. W czasie opisywanego łapania udało się odłowić pięć młodocianych dzierlatek. Teraz będzie trzeba mieć oczy szeroko otwarte i sprawdzać wszystkie napotkane dzierlatki. Młode ptaki generalnie wykazują mniejsze przywiązanie do terenu niż ptaki, które już w danym miejscu odbyły lęgi.

W sumie złapało się  156 ptaków z 14 gatunków, w tym 2 retrapy.

Poniżej pełna lista odłowu:

Nazwa polska	Nazwa łacińska	Liczba
Mazurek	Passer montanus	102
Makolągwa	Carduelis cannabina	9
Kląskawka	Saxicola torquata	7
Wróbel	Passer domesticus	6 + 1 retrap
Dzierlatka	Galerida cristata	5
Dzwoniec	Carduelis chloris	5
Skowronek	Alauda arvensis	4 + 1 retrap
Pliszka siwa	Motacilla alba	4
Bogatka	Parus major	4
Piecuszek	Phylloscopus trochilus	3
Cierniówka	Sylvia communis	2
Potrzos	Emberiza schoeniclus	1
Pokląskwa	Saxicola rubetra	1
Kos	Turdus merula	1

Obydwa retrapy to ptaki, które zaobrączkowaliśmy tutaj w minionych latach i wiosną bieżącego roku. Wróbel został zaobrączkowany 6.01.2017 r. przy karmniku jako dorosła samica a skowronek 28.04.2018 r. jako ptak po 1 kalendarzowym roku życia.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Letnie łapanie w pobliżu ujścia Małej Wełny do Wełny. Celem było odłowienie pliszek żółtych, które w poprzednich latach licznie tutaj nocowały. Odłowy prowadziliśmy przez cztery wieczory i ranki, zwijając sieci na pozostałą część dni.  Po ubiegłorocznym podtopieniu tego miejsca przez praktycznie cały rok, trzciny są bardzo gęste i wysokie. Całkowicie wyginęły krzewy dzikiego bzu czarnego, które przez kilka wcześniejszych, suchych sezonów zaczął opanowywać trzcinowiska. Złapały się  163 ptaki z 20 gatunków, w tym 6 retrapów. No i okazało się, że nie ma w tym roku noclegowisk. Dominantem był gniazdujący tutaj trzcinniczek. Na noc przylatywały tylko bardzo nieliczne makolągwy oraz pojedyncze pliszki żółte  i szpaki. To dość zagadkowa sytuacja zwłaszcza, że nie widać, żeby pliszki zapadały na noc w innych miejscach doliny. Ciekawe, czy w sierpniu i wrześniu ptaki pojawią się tutaj w większej liczbie?

No, i jak zwykle pełna lista odłowu:

Nazwa polska	Nazwa łacińska	Liczba
Trzcinniczek	Acrocephalus scirpaceus	81+ 3 retrapy
Makolągwa	Carduelis cannabina	17+ 1 retrap
Rokitniczka	Acrocephakus schoenobaenus	11
Brzęczka	Locustella luscinioides	7
Trzciniak	Acrocephalus arundinaceus	6 + 1 retrap
Łozówka	Acrocephalus palustris	6
Szpak	Sturnus vulgaris	5
Dymówka	Hirundo rustica	4
Pliszka żółta	Motacilla flava	4
Potrzos	Emberiza schoeniclus	3 + 1 retrap
Szczygieł	Carduelis carduelis	2
Piecuszek	Phylloscopus trochilus	2
Kapturka	Sylvia atricapilla	1 + 1 retrap
Bogatka	Parus major	1
Modraszka	Cyanistes caeruleus	1
Dzwoniec	Carduelis chloris	1
Zaganiacz	Hippolais icterina	1
Pierwiosnek	Phylloscopus collybita	1
Mazurek	Passer montanus	1
Cierniówka	Sylvia communis	1

Wszystkie retrapy, to ptaki, które zaobrączkowaliśmy tutaj w minionych latach i wiosną bieżącego roku.Wśród nich najstarszy był trzcinniczek zaobrączkowany tutaj 2.08.2015 r., jako dorosły po 1 kalendarzowym roku życia – ma więc 4 lata. Pozostałe dwa trzcinniczki pochodziły z VII 2017.  Dwa pozostałe retrapy, to makolągwa zaobrączkowana 2.09.2016 i trzciniak z 28.04.2018.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Po odłowach w trzcinowiskach, postanowiliśmy sprawdzić, co lata w innym środowisku. Wybraliśmy zadrzewienia śródpolne w okolicach żwirowni na północ od zabudowań wsi Cieśle. Ponieważ “bagna wciągają” ustawiliśmy również 70 m sieci w zarośniętej części wyrobiska. Ptaków było niewiele – złapaliśmy  49 ptaków z 17 gatunków, w tym 4 retrapy. Na tym łapaniu trudno mówić o jakimś zdecydowanym dominancie. Wszystko wskazuje na to, że główny przelot już przeszedł, a osiadłe osobniki zajęte są lęgami. Nie złapały się jeszcze żadne młode z tegorocznych lęgów.

Jeden z piecuszków nosił obrączkę założoną tutaj w kwietniu 2015 r. i był wówczas w wieku “po 2 kalendarzowym roku życia” – pochodzi więc z lęgu przynajmniej w 2013 roku. Drugi piecuszek został zaobrączkowany w lipcu 2017 r. jako ptak w “pierwszym kalendarzowym roku życia” przy ujściu Małej Wełny. Zretrapiona bogatka, to ptak zaobrączkowany jako pisklę w maju 2016 r. ok. 300 od miejsca schwytania. Złapaliśmy go tutaj nocującego w budce w dniu 11.12.2017 r. jest więc to ptak ewidentnie tutaj osiadły. Najciekawszy retrap, to potrzos z hiszpańską obrączką. Po tygodniu od wysłania informacji otrzymaliśmy dane o jego zaobrączkowaniu. Ptak został oznakowany 11 lutego 2018 r. w północnej Hiszpanii (1.805 km od miejsca ponownego stwierdzenia), jako samiec w drugim kalendarzowym roku życia. Tak więc żwirownia w Cieślach jest miejscem jego pierwszego sezonu lęgowego.

No i tradycyjnie pełna lista:

Nazwa polska	Nazwa łacińska	Liczba
Piecuszek	Phylloscopus trochilus	7 + 2 retrapy
Trznadel	Emberiza citrinella	5
Kapturka	Sylvia atricapilla	5
Kos	Turdus merula	5
Trzciniak	Acrocephalus arundinaceus	4
Dzięcioł duży	Dendrocopos major	3
Piegża	Sylvia curruca	3
Bogatka	Parus major	2 + 1 retrap
Czubatka	Lophophanes cristatus	2
Zięba	Fringilla coelebs	2
Pierwiosnek	Phylloscopus collybita	2
Raniuszek	Aegithalos caudatus	1
Rudzik	Erithacus rubecula	1
Pleszka	Phoenicurus phoenicurus	1
Sikora uboga	Poecile palustris	1
Śpiewak	Turdus philomelos	1
Potrzos	Emberiza schoeniclus	1 retrap

Jerzy Dąbrowski, Bronisława Peplińska

To łapanie było w pewnym sensie kontynuacją odłowów z przełomu lata i jesienie 2017 roku . Na obrzeżach rozlewisk w pobliżu ujścia Rudki do Wełny ustawiliśmy dwie pułapki tunelowe. Gdy rozlewiska skurczyły się i stały raczej “błotniskami”, ustawiliśmy dwie sieci o większych oczkach, tzw. “drozdówki”. Wcześniej zrezygnowaliśmy z sieci, ponieważ na rozlewiskach było sporo gęsi dla których używane sieci są zbyt słabe. Odłowy prowadziliśmy najczęściej w porze wieczornej i nocnej, ale były dni, kiedy próbowaliśmy odłowów przez cały dzień. Złapaliśmy i zaobrączkowaliśmy 48 ptaków z 11 gatunków. W odróżnieniu od odłowu z końca lata 2017 roku, dominantem były łęczaki. Mimo niewielkiej liczby złapanych ptaków były miłe niespodzianki. Złapał się batalion – to dopiero drugi przypadek odłowu tego gatunku na naszym terenie. W sieci wpadły też dwie mewy śmieszki – pierwszy raz złapaliśmy mewy w sieci. Nie było żadnych retrapów.

 

No i tradycyjnie pełna lista:

Nazwa polska	Nazwa łacińska	Liczba
Łęczak	Tringa glareola	24
Kszyk	Gallinago gallinago	5
Szpak	Sturnus vulgaris	5
Bekasik	Lymnocryptes minimus	4
Świergotek łąkowy	Anthus pratensis	2
Śmieszka	Chroicephalus ridibundus	2
Pliszka żółta	Motacilla flava	2
Skowronek polny	Alauda arvensis	1
Krzyżówka	Anas platyrhynchos	1
Batalion	Philomachus pugnax	1
Dymówka	Hirundo rustica	1

Jerzy Dąbrowski, Bronisława Peplińska

Dalszy ciąg łapania w trzcinowiskach w pobliżu ujścia małej Wełny do Wełny. Odłowy prowadziliśmy przez sześć wieczorów i ranków, zwijając sieci na pozostałą część dni.  Złapały się  124 ptaki z 20 gatunków, w tym 27 retrapów. Dominantami były nadal ptaki przylatując tutaj na noclegowisko, tj.  pliszka żółta i szpak, ale prawie tak samo liczne były już ptaki gniazdujące tutaj, tj. potrzos, brzęczka i rokitniczka. Pojawiły się również pierwsze trzciniaki (27.04.2018) i trzcinniczki (28.04.2018). Generalnie jednak ptaków było zdecydowanie mniej, niż się spodziewaliśmy. Najciekawszy odłowiony ptak, to samica wąsatki z plamą lęgową i na dodatek osobnik o nietypowym ubarwieniu – czarne plamy na grzbiecie i głowie.

 

No, i jak zwykle pełna lista odłowu:

Nazwa polska	Nazwa łacińska	Liczba
Pliszka żółta	Motacilla flava	15 + 8 retrapów
Szpak	Sturnus vulgaris	20 + 1 retrap
Potrzos	Emberiza schoeniclus	12 + 8 retrapów
Rokitniczka	Acrocephakus schoenobaenus	15
Brzęczka	Locustella luscinioides	11 + 1 retrap
Trzciniak	Acrocephalus arundinaceus	5 + 1 retrap
Potrzeszcz	Miliaria calandra	4
Wąsatka	Panurus biarmicus	2 + 1 retrap
Kos	Turdus merula	2 + 1 retrap
Cierniówka	Sylvia communis	2
Kapturka	Sylvia atricapilla	2
Pierwiosnek	Phylloscopus collybita	1 + 1 retrap
Trzcinniczek	Acrocephalus scirpaceus	1 + 1 retrap
Modraszka	Cyanistes caeruleus	1 + 1 retrap
Bogatka	Parus major	2 retrapy
Szczygieł	Carduelis carduelis	1
Dzwoniec	Carduelis chloris	1 retrap
Pliszka siwa	Motacilla alba	1
Piecuszek	Phylloscopus trochilus	1
Pokląskwa	Saxicola rubetra	1

Wszystkie retrapy, to ptaki, które zaobrączkowaliśmy tutaj lub w odległości kilkuset metrów, w tym 14 w minionych latach.Wśród nich najstarsza była pliszka żółta zaobrączkowana tutaj 1.08.2010 r., jako samiec w 1 kalendarzowym roku życia – ma więc już 8 lat. Drugi stary ptak, to trzcinniczek zaobrączkowany 13.07.2013 r. jako ptak po 1 kalendarzowym roku życia – ma więc przynajmniej 6 lat. Z obrączkowania w VIII-IX 2015 pochodziły: 2 pliszki żółte, 1 potrzos i 1 potrzeszcz. Z maja 2016 r. pochodził 1 potrzos; z VIII-IX 2016 r. – 1 pliszka żółta i 1 kos. Z kwietnia 2017 r. pochodziły 2 potrzosy a z VII-VIII 2017 r. – 1 potrzos i 1 modraszka; natomiast z grudnia 2017 r. – 1 bogatka. Dwie pierwsze informacje powrotne pokazują, że długoletnie odłowy ptaków w tych samych miejscach pozwalają na określenie długowieczności u poszczególnych gatunków.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska