Browsed by
Autor: Jerzy Dąbrowski

LEŚNICZÓWKA “BUCZYNA” – 16.03.2018

LEŚNICZÓWKA “BUCZYNA” – 16.03.2018

Ósme w tym roku łapanie przy karmniku w tej leśniczówce. Ptaki intensywnie przelatują, więc staramy się jak najczęściej prowadzić odłowy. W godzinach 6.00-13.00 złapały się 140 ptaków z 6 gatunków, w tym 49 retrapów.  Dominantem, jak zwykle była bogatka, z udziałem 63% złapanych ptaków. Udział retrapów – 35,5%, wskazuje, że przelot się spowolnił. Przyczyną było zapewne pogorszenie się pogody, a zwłaszcza silny  wiatr z północnego wschodu. Przeprowadzona analiza płci i wieku odłowionych bogatek wykazała, że 82% stanowiły ptaki młode, tzn. z ostatniego sezonu lęgowego. Pozostałe 18%, to ptaki dorosłe, które w minionym sezonie już wyprowadziły lęgi. Jeśli chodzi o płeć odławianych ptaków, to stwierdzono odmiennie niż w poprzednich odłowach nieznaczną przewagę samic – 51,7%. Wszystkie parametry bardzo podobne do tych z poprzedniego dnia. Pierwszy raz w tym roku złapała się pokrzywnica.

Teraz tradycyjnie pełna lista:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Bogatka Parus major  57 + 32 retrapy
Czyż Carduelis spinus  13 + 6 retrapów
Modraszka Cyanistes caeruleus  11+ 7 retrapów
Dzwoniec Carduelis chloris  8 + 4 retrapyw
Sikora uboga Poecile palustris  1
Pokrzywnica Prunella modularis  1

Większość retrapów – 41, to ptaki zaobrączkowane tutaj w dwóch poprzednich dniach (29 bogatek, 5 modraszek, 6 czyży, 1 dzwoniec). Kolejne 4 ptaki pochodziły również z marcowych odłowów bieżącego roku: 10.03.2018 – 1 bogatka, 3-4.03.2018 – 2 dzwońce i 1 modraszka. Dwie bogatki zostały zaobrączkowane tutaj 20.01.2018. Złapały się również dwa ptaki zaobrączkowane tutaj 4.03.2017: dzwoniec i modraszka, przy czym modraszka była już odłowiona  tutaj 17.02.2018. Widać więc, że spowolnienie przelotu nie jest duże, ponieważ ptaki w większości znikają po 2-3 dniach.

Jerzy Dąbrowski

LEŚNICZÓWKA “BUCZYNA” – 15.03.2018

LEŚNICZÓWKA “BUCZYNA” – 15.03.2018

Siódme w tym roku łapanie przy karmniku w tej leśniczówce. Złapanie poprzedniego dnia 321 ptaków, wśród których były tylko 2 retrapy, spowodowało, że postanowiłem sprawdzić co będzie kolejnego dnia. Niestety mogłem łapać tylko 4 godziny, ale to nie była już kontynuacja nowej fali przelotu. W godzinach 6.00-10.00 złapały się 102 ptaki z 5 gatunków, w tym 25 retrapów.  Dominantem, jak zwykle była bogatka, ale jej udział zmalał do 53% złapanych ptaków. Udział retrapów – 25,2%, wskazuje, że przelot się spowolnił. Przyczyną było zapewne pogorszenie się pogody, a zwłaszcza silny  wiatr z północnego wschodu. Przeprowadzona analiza płci i wieku odłowionych bogatek wykazała, że 81% stanowiły ptaki młode, tzn. z ostatniego sezonu lęgowego. Pozostałe 19%, to ptaki dorosłe, które w minionym sezonie już wyprowadziły lęgi. Jeśli chodzi o płeć odławianych ptaków, to stwierdzono odmiennie niż w poprzednich odłowach nieznaczną przewagę samic – 53,8%.

Teraz tradycyjnie pełna lista:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Bogatka Parus major  41 + 14 retrapów
Czyż Carduelis spinus  21 + 4 retrapy
Modraszka Cyanistes caeruleus  10 + 6 retrapów
Dzwoniec Carduelis chloris  4 + 2 retrapy
Raniuszek Aegithalos caudatus  1

Wszystkie retrapy, poza jedną modraszką, to ptaki zaobrączkowane tutaj w tym roku, w tym 21 poprzedniego dnia (12 bogatek, 4 czyże, 5 modraszek). Kolejne, to: dzwoniec z 10.03.2018, dzwoniec z 3.03.2018 i bogatka z 20.01.2018. Jedyny starszy retrap, to modraszka zaobrączkowana tutaj 4.03.2017 – to jedyna informacja o tym ptaku od momentu jego oznakowania. Zważywszy, że do tego dnia zaobrączkowaliśmy tutaj w tym roku 816 ptaków, to widać, jak wielka jest wymiana osobników korzystających z karmnika.

Jerzy Dąbrowski

KOLEJNY NOWY GATUNEK

KOLEJNY NOWY GATUNEK

Stada zimujących i przelotnych gęsi przyciągają uwagę obserwatorów ptaków z uwagi na znajdujące się w nich osobniki oznakowane obrożami. Przeglądaniu tych stad towarzyszy również nadzieja spotkania przedstawicieli rzadkich gatunków z tej grupy. Tak też stało się 22 marca 2018 r. w Boguniewie. W liczącym kilkaset gęsi zbożowych i białoczelnych stadzie wypatrzyliśmy gęś tybetańską Anser indicus. Jest to pierwsze stwierdzenie tej gęsi w okolicach Rogoźna, więc lista wydłużyła się do 235 gatunków. Początkowo ptak miał schowaną głowę, ale był znacznie jaśniejszy od pozostałych gęsi, a nawet gęgaw, które przebywały w pobliżu, ale poza tym stadem. Wystarczyło poczekać, aż ptak podniesie głowę, i już nie było wątpliwości. O zrobieniu dobrego zdjęcia nie było mowy, ale na dowód fotka z komórki zrobiona przez lunetę. Gęś tybetańska występuje w środkowej Azji, więc ten osobnik jest zapewne zbiegiem z jakiejś hodowli, który postanowił wybrać wolność. Na liście ptaków Gminy Rogoźno znajdują się już inne obce gatunki zaobserwowane na wolności: łabędź czarny, bernikla kanadyjska, gęsiówka egipska i mandarynka.

Tekst: Jerzy Dąbrowski.    Fot. Damian Leligdowicz

GOŚCIE Z DALEKIEJ PÓLNOCY

GOŚCIE Z DALEKIEJ PÓLNOCY

Klucze dzikich gęsi od zawsze były zwiastunem jesieni – lecąc na zachód lub wiosny – lecąc na wschód. Od wielu lat wielkie stada gęsi pozostają u nas na zimę. Jest to spowodowane z pewnością ociepleniem klimatu, a już z całą pewnością zwiększoną powierzchnią pól, na których uprawia się kukurydzę. Ścierniska zostają najczęściej przez całą zimę i są doskonałą bazą pokarmową dla tych ptaków. Wprawny obserwator wyposażony w odpowiedni sprzęt optyczny może wśród nieprzeliczonych stad gęsi wypatrzeć osobniki noszące numerowane obroże szyjne. Dzięki nim możemy dowiedzieć się o pochodzeniu oznakowanych ptaków. W dniu 6 marca 2018 udało mi się odczytać obrożę na szyi gęsi zbożowej Anser fabalis przebywającej w liczącym kilkaset osobników stadzie odpoczywającym na łąkach nad Wełną w Cieślach. Okazało się, że jest to ptak zaobrączkowany 26 lipca 2010 na półwyspie Kanin w Rosji. Był on wówczas samicą w pierwszym roku życia, czyli pochodzącym z lęgów na tym terenie. Odległość w linii prostej między miejscem zaobrączkowania i miejscem ponownego stwierdzenia wynosi 2233 km. Na dziś jest to rekordowa odległość (w skali Europy) jaką udało się stwierdzić w okolicach Rogoźna. Ale skoro już zawędrowaliśmy tak daleko, to poniżej mapki jeszcze coś.

Z tego samego rejonu Rosji mam jeszcze jedną ciekawą informację, choć niestety nie z okolic Rogoźna, a nieco dalej, bo z okolic Gołańczy.  W dniu 5 listopada 2006 zadzwonił do mnie Artur Lange, że jest na stawach rybnych w Łukowie  koło Gołańczy i widzi w mieszanym stadzie łabędzi czarnodziobych i krzykliwych ptaka z niebieską obrożą, ale nie może jej odczytać. Błyskawicznie zapakowałem lunetę i ruszyłem. Na stawie przebywało stado łabędzi (62 czarnodziobe + 44 krzykliwe). Jeden dorosły łabędź czarnodzioby Cygnus columbianus bewickii miał niebieską obrożę, którą udało się odczytać. Okazało się, że ptak ten został zaobrączkowany 12 sierpnia 1996 na Morzu Arktycznym w pobliżu ujścia Peczory na północy Rosji. Ptak był już wówczas dorosłą samicą, czyli przynajmniej w 3 kalendarzowym roku życia. Odległość w linii prostej między miejscem zaobrączkowania i miejscem ponownego stwierdzenia wynosi 2544 km.

Jerzy Dąbrowski

LEŚNICZÓWKA “BUCZYNA” – 14.03.2018

LEŚNICZÓWKA “BUCZYNA” – 14.03.2018

Szóste w tym roku łapanie przy karmniku w tej leśniczówce. Tym razem była to akcja wywołana sygnałem gospodarza leśniczówki, że przy karmniku jest “gęsto”, a pokarm znika w szybkim tempie. Temperatura powietrza  rzędu kilku stopni, czyli wiosenna; niebo zachmurzone, ale bez opadów i lekki wiatr. W godzinach 7.00-14.00 złapało się 321 ptaków z 5 gatunków, w tym 2 retrapy.  Dominantem, jak zwykle była bogatka, ale jej udział wzrósł do 77% złapanych ptaków. Udział retrapów – 0,6%, jednoznacznie wskazuje, że to zupełnie inne zgrupowanie ptaków niż było do tej pory. Potwierdza to również przeprowadzona analiza płci i wieku odłowionych bogatek. Jeśli chodzi o wiek, to 77% stanowiły ptaki młode, tzn. z ostatniego sezonu lęgowego. Pozostałe 23%, to ptaki dorosłe, które w minionym sezonie już wyprowadziły lęgi. Jeśli chodzi o płeć odławianych ptaków, to stwierdzono odmiennie niż w poprzednich odłowach nieznaczną przewagę samic – 55,2%.   Ze wstępnej  analizy  proporcji wynika, że ptaki dorosłe są bardziej przywiązane do terenu, na którym gniazdują. Jeśli chodzi o płeć, większe przywiązanie do miejsca gniazdowania wykazują samce. Patrząc od drugiej strony, “bardziej wędrowne” są ptaki młode i samice.

Teraz tradycyjnie pełna lista:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Bogatka Parus major  247 + 1 retrap
Czyż Carduelis spinus  33
Modraszka Cyanistes caeruleus  29 + 1 retrap
Dzwoniec Carduelis chloris  9
Zięba Fringilla coelebs  1

Drastyczny spadek liczby retrapów, czyli ptaków, które spędzały przy tym karmniku zimę wskazuje na to, że poleciały one na swe miejsca lęgowe. Dwa złapane retrapy, to: bogatka zaobrączkowana tutaj 20.01 2018 i modraszka z 3.03.2018.

Tekst i fot.: Jerzy Dąbrowski

LEŚNICZÓWKA “BUCZYNA” – 10-11.03.2018

LEŚNICZÓWKA “BUCZYNA” – 10-11.03.2018

Piąte w tym roku łapanie przy karmniku w tej leśniczówce – tym razem dwudniowe. Temperatura powietrza  wyraźnie się podnosiła, od bliskiej zera w sobotę rano do +12 stopni w niedzielne południe, kiedy kończyliśmy odłowy. Niedzielne ciepło spowodowało, że pierwsze obloty zaczęły również pszczoły. Łapaliśmy jak zwykle przy drzewie obwieszonym tubami z tłuszczową karmą i karmnikiem wypełnionym nasionami słonecznika. Złapało się 180 ptaków z 12 gatunków, w tym 47 retrapów.  Dominantem, jak zwykle była bogatka, ale jej udział zmalał do  51% złapanych ptaków. Zwiększył się natomiast udział dzwońców, modraszek i czyży. Po raz pierwszy w tym miejscu pojawiły się również czeczotki. Widać wyraźnie, że ruszył przelot, choć nie jest to jeszcze jego kulminacja. Potwierdza to również udział retrapów – 26%, podczas, gdy tydzień wcześniej stanowiły one 72%.  Przeprowadziliśmy analizę płci i wieku odłowionych bogatek. Jeśli chodzi o wiek, to 67% stanowiły ptaki młode, tzn. z ostatniego sezonu lęgowego. Pozostałe 33%, to ptaki dorosłe, które w minionym sezonie już wyprowadziły lęgi. Jeśli chodzi o płeć odławianych ptaków, to stwierdzono nieznaczną przewagę samców – 52,7%.  Obydwa parametry bardzo podobne do poprzednich odłowów. Teraz tradycyjnie pełna lista:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Bogatka Parus major  64 + 27 retrapów
Dzwoniec Carduelis chloris  28 + 4 retrapy
Modraszka Cyanistes caeruleus  19 + 7 retrapów
Czyż Carduelis spinus  15
Czeczotka Carduelis flammea  3
Sikora  uboga Poecile palustris  0 + 3 retrapy
Czubatla Lophophanes cristatus  0 + 3 retrapy
Raniuszek Aegithalos caudatus  2
Kowalik Sitta europaea  1 + 1 retrap
Czarnogłówka Poecile montanus  0 + 1 retrap
Zięba Fringilla coelebs  1
Dzięcioł średni Dendrocopos medius  0 + 1 retrap

Większość retrapów, to oczywiście ptaki zaobrączkowane przy tym karmniku w bieżącym roku. Jeden pochodził z obrączkowania w tym miejscu w styczniu 2016 r. i cztery w styczniu 2017 r. Jedna modraszka została zaobrączkowana nad Jeziorem Boguniewskim 11.09.2016 r. jako samica w 1 roku życia. Najciekawsza dla nas była jednak bogatka zaobrączkowana 2.06.2017 r. jako pisklę w budce nr 17 na powierzchni badawczej “Buczyna”, odległej od karmnika o 4,27 km. To trzeci z ok. 1,5 tysiąca zaobrączkowanych na tej powierzchni ptaków stwierdzony przy tym karmniku i w ogóle poza powierzchnią.

 

Jerzy Dąbrowski, Dariusz Gracz i Bronisława Peplińska

OWCZEGŁOWY – 24.02.2018

OWCZEGŁOWY – 24.02.2018

Pierwsze łapanie przy karmniku zlokalizowanym na posesji bezpośrednio sąsiadującej z naszą powierzchnią budkową “OWCZEGŁOWY”. Podstawowy cel, to sprawdzenie, ile i jakie ptaki z naszych budek są wciąż na miejscu. Złapało się 37 ptaków z 10 gatunków, w tym 9 retrapów.  Dominantem, tak jak przy innych karmnikach, była bogatka – 43% złapanych ptaków. Warto odnotować, że złapał się komplet sikor – 6 gatunków.   Teraz tradycyjnie pełna lista:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Bogatka Parus major  9 + 7 retrapów
Mazurek Passer montanus  9
Czubatka Lophophanes cristatus  2
Sosnówka Periparus ater  2
Sikora uboga Poecile palustris  2
Kowalik Sitta europaea  0 + 2 retrapy
Czarnogłówka Poecile montanus  1
Modraszka Cyanistes caeruleus  1
Dzięcioł duży Dendrocopos major  1
Mysikrólik Regulus regulus  1

Bliskość powierzchni, na której od 2013 roku obrączkowane są ptaki gniazdujące i nocujące zimą w 56 budkach lęgowych sprawiła, że co czwarty złapany ptak miał już naszą obrączkę. Trzy bogatki zostały zaobrączkowane jako pisklęta, w tym 1 w sezonie lęgowym 2016 i 2 w sezonie 2017. Trzy kolejne bogatki, do dorosłe ptaki łapane w budkach przy pisklętach, w tym 1 w sezonie 2016 i 2 w sezonie 2017. Trzy ptaki zostały zaobrączkowane jako nocujące w styczniu 2018, w tym 1 bogatka i 2 kowaliki. Wniosek jest prosty – warto dokarmiać ptaki w okresie zimy, bo to te same, które u nas gniazdują i zjadają larwy owadów min. w naszych ogródkach.

Jerzy Dąbrowski, Dariusz Gracz, Bronisława Peplińska 

LEŚNICZÓWKA “BUCZYNA” – 3.03.2018

LEŚNICZÓWKA “BUCZYNA” – 3.03.2018

Czwarte w tym roku łapanie przy karmniku w leśniczówce “Buczyna” w Łoskoniu. Łapaliśmy jak zwykle przy drzewie obwieszonym tubami z tłuszczową karmą i karmnikiem wypełnionym nasionami słonecznika. Złapały się 143 ptaki z 10 gatunków, w tym 103 retrapy.  Dominantem, tak jak w trakcie poprzednich łapań, była bogatka – 73% złapanych ptaków.  Znów przeprowadziliśmy analizę płci i wieku odłowionych bogatek. Jeśli chodzi o wiek, to 62% stanowiły ptaki młode, tzn. z ostatniego sezonu lęgowego. Pozostałe 38%, to ptaki dorosłe, które w minionym sezonie już wyprowadziły lęgi. Jeśli chodzi o płeć odławianych bogatek, to stwierdzono nieznaczną przewagę samców – 56,7%. Teraz tradycyjnie pełna lista:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Bogatka Parus major  16 + 88 retrapów
Modraszka Cyanistes caeruleus  10 + 9 retrapów
Dzwoniec Carduelis chloris  12
Czarnogłówka Poecile montanus  0 + 2 retrapy
Sikora  uboga Poecile palustris  0 + 1 retrap
Mazurek Passer montanus  1
Czubatka Lophophanes cristatus  0 + 1 retrap
Dzięcioł średni Dendrocopos medius  0 + 1 retrap
Kowalik Sitta europaea  0 + 1 retrap
Strzyżyk Troglodytes troglodytes  1

Większość odłowionych ptaków – 72,0% (najwyższa wartość tej zimy), nosiło już nasze obrączki. Oznacza to, że wciąż w świecie ptaków trwa zima i karmnik odwiedzają osobniki osiadłe w tej okolicy. Kolejny raz złapała się bogatka zaobrączkowana 25.05.2017 r. jako pisklę w budce nr 41 na powierzchni badawczej “Buczyna”, odległej od karmnika o 4,27 km.

Jerzy Dąbrowski, Bronisława Peplińska 

LEŚNICZÓWKA “BUCZYNA” – 17.02.2018

LEŚNICZÓWKA “BUCZYNA” – 17.02.2018

Trzecie w tym roku łapanie przy karmniku w leśniczówce “Buczyna” w Łoskoniu. Łapaliśmy tradycyjnie przy drzewie obwieszonym tubami z tłuszczową karmą i karmnikiem wypełnionym nasionami słonecznika. Złapało się 171 ptaków z 10 gatunków, w tym 105 retrapów.  Dominantem, tak jak w trakcie poprzednich łapań, była bogatka – 78% złapanych ptaków.  Przeprowadziliśmy analizę płci i wieku odłowionych bogatek. Jeśli chodzi o wiek, to 63% stanowiły ptaki młode, tzn. z ostatniego sezonu lęgowego. Pozostałe 37%, to ptaki dorosłe, które w minionym sezonie już wyprowadziły lęgi. Jeśli chodzi o płeć odławianych bogatek, to stwierdzono nieznaczną przewagę samców – 53,0%. Teraz tradycyjnie pełna lista:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Bogatka Parus major  44 + 90 retrapów
Modraszka Cyanistes caeruleus  6 + 4 retrapy
Dzwoniec Carduelis chloris  8
Sikora  uboga Poecile palustris  1 + 5 retrapów
Mazurek Passer montanus  1 + 3 retrapy
Czubatka Lophophanes cristatus  1 + 2 retrapy
Mysikrólik Regulus regulus  2
Kowalik Sitta europaea  1 + 1 retrap
Zięba Fringilla coelebs  1
Sosnówka Periparus ater  1

Podobnie jak 3 tygodnie wcześniej, większość odłowionych ptaków – 61,4%, nosiło już nasze obrączki. Poza jednym, wszystkie zostały oznakowane przy tym karmniku; większość w dwóch poprzednich odłowach. Ten jeden inny, to bogatka zaobrączkowana 25.05.2017 r. jako pisklę w budce nr 41 na powierzchni badawczej “Buczyna”, odległej od karmnika o 4,27 km. Inny pisklak z tego samego lęgu złapał się tutaj 20.01.2018 r. Lęg składał się z 7 piskląt – ciekawe, czy jeszcze któreś z rodzeństwa złapie się przy tym karmniku?

Inną “ciekawostką” była jedyna złapana zięba i bynajmniej nie chodzi tutaj o sam fakt jej zimowania. Lewa noga pokryta była brodawkami, które spowodowały, że ptak zamiast palców miał “kopyto”. Aż dziw, że ptak radził sobie z tym balastem i był w dobrej kondycji.

Jerzy Dąbrowski, Dariusz Gracz, Bronisława Peplińska 

Fot: Dariusz Gracz