Ptaki Okolic Rogoźna

Kolejna kontrola trzcinowisk porastających starorzecza i łąki w pobliżu ujścia Małej Wełny. Trzcinowiska tworzą już tegoroczne źdźbła ale podłoże jest całkowicie suche. Sieci ustawiliśmy w zwartym łanie trzcin z dala od krzewów. Brak wody wpływa na atrakcyjność tego terenu dla ptaków. Najprawdopodobniej ten właśnie czynnik jest odpowiedzialny za niewielką liczbę nocujących tutaj ptaków. To łapanie obejmowało 5 wieczorów i 5 poranków. Złapały się zaledwie 124 ptaki z 17 gatunków, w tym 19 retrapów. Spośród ptaków gniazdujących w tym miejscu najliczniejsze były trzcinniczki a wśród przylatujących tutaj na noclegowisko dominantem były makolągwy.  Poniżej prezentujemy zdjęcia dwóch dorosłych samców makolągwy w wieku “po pierwszym kalendarzowym roku życia”, które –  jak widać –  zasadniczo się różnią intensywnością czerwieni w upierzeniu. Klucze do oznaczania wieku tego gatunku nie dają możliwości takiego określenia ale można przypuszczać, że ten bardzie czerwony jest w wieku “po 2 kalendarzowym roku życia” a ten drugi  “w 2 kalendarzowym roku życia”.

A teraz tradycyjnie pełna lista odłowu:

Nazwa polska	Nazwa łacińska	Liczba
Trzcinniczek	Acrocephalus scirpaceus	31 + 14 retrapów
Makolągwa	Carduelis cannabina	41 + 3 retrapy
Rokitniczka	Acrocephalus schoenobaenus	9
Pliszka żółta	Motacilla flava	7
Trzciniak	Acrocephalus arundinaceus	5
Potrzos	Emberiza schoeniclus	2
Remiz	Remiz pendulinus	2
Łozówka	Acrocephalus palustris	1
Zimorodek	Alcedo atthis	1
Szczygieł	Carduelis carduelis	1
Dzwoniec	Carduelis chloris	1
Modraszka	Cyanistes caeruleus	1 retrap
Dymówka	Hirundo rustica	1 retrap
Brzęczka	Locustella lusciniodes	1
Mazurek	Passer montanus	1
Pierwiosnek	Phylloscopus collybita	1
Piecuszek	Phylloscopus trochilus	1

Z wyjątkiem jednego ptaka, wszystkie retrapy pochodziły z doliny Wełny w Cieślach, z miejsc odległych maksymalnie o 600 m. Ten jeden inny, to dymówka zaobrączkowana 19.08.2018 r. na noclegowisku na Jez. Rogozińskim jako ptak w pierwszym kalendarzowym roku życia. Wszystkie pozostałe retrapy to ptaki zaobrączkowane w latach 2015-2018:

• VII-VIII 2018 – 13 w tym: 9 trzcinniczków, 3 makolągwy i 1 modraszka,
• V 2018 – 1 trzcinniczek,
• VII 2017 – 1 trzcinniczek,
• VII 2016 – 1 trzcinniczek,
• VII-VIII 2015 – 2 trzcinniczki.

Wśród trzcinniczków był taki, który po zaobrączkowaniu jako samiec po 1 kalendarzowym roku życia w VIII 2015 łapał się każdego następnego roku w lipcu. Wynika z tego, że jest bardzo przywiązany do tego miejsca i liczy sobie przynajmniej 5 lat.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Łapanie ze szczególnym nastawieniem na siewkowce pojawiające się na małej wysepce wyłaniającej się okresowo na stawie w dolinie Wełny. Do ich odłowu użyliśmy dwóch pułapek tunelowych  typu “wacek”. Dodatkowo na brzegu stawu ustawiliśmy też kilka sieci o większym oczku. Przy okazji ustawiliśmy kilka sieci 2-półkowych na ugorach na obrzeżu doliny. Złapało się zaledwie 48 ptaków z 18 gatunków, w tym 5 retrapów. Były wśród nich 23 siewkowce z 6 gatunków (w tabeli pogrubioną czcionką). Największym zaskoczeniem było to, że najwięcej złapało się samotników Tringa ochropus. Osiem osobników tego gatunku w porównaniu z dwoma zaobrączkowanymi w całej dotychczasowej działalności, to niesamowita niespodzianka.

Miłą niespodzianką było  to, że udało się odłowić pary ptaków z trzech gatunków: białorzytka, kląskawka i potrzos. Z całą pewnością zdjęcia tych par wzbogacą kolekcję ptasich portretów.

A teraz tradycyjnie pełna lista odłowu:

Nazwa polska	Nazwa łacińska	Liczba
Samotnik	Tringa ochropus	8
Potrzos	Emberiza schoeniclus	4 + 2 retrapy
Kszyk	Gallinago gallinago	5
Pliszka żółta	Motacilla flava	2 + 2 retrapy
Łęczak	Tringa glareola	4
Sieweczka rzeczna	Charadrius dubious	3
Kląskawka	Saxicola torquata	2 + 1 retrap
Trznadel	Emberiza citrinella	2
Bekasik	Lymnocryptes minimus	2
Białorzytka	Oenanthe oenanthe	2
Śpiewak	Turdus philomelos	2
Skowronek polny	Alauda arvensis	1
Makolągwa	Carduelis cannabina	1
Szczygieł	Carduelis carduelis	1
Modraszka	Cyanistes caeruleus	1
Pliszka siwa	Motacilla alba	1
Piskliwiec	Tringa hypoleucos	1
Kos	Turdus merula	1

 

Wszystkie retrapy pochodziły z doliny Wełny w Cieślach, z miejsc odległych maksymalnie o 600 m. Były to ptaki zaobrączkowane w latach 2015-2018:

• • VIII 2018 – 2 w tym: 1 potrzos i 1 kląskawka,
  • IV 2017 – 1 pliszka żółta,
  • IX 2015 – 1 potrzos,
  • VII 2015 – 1 pliszka żółta.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Wiosenna kontrola trzcinowisk porastających starorzecza i łąki w pobliżu ujścia Małej Wełny. Tej wosny trzcinowiska były całkowicie suche. W ciągu kwietnia przeprowadziliśmy wiele krótkich odłowów obejmujących 13 wieczorów i 8 poranków. Przelot ptaków był bardzo słabo wyrażony. Złapało się zaledwie 69 ptaków z 14 gatunków, w tym 16 retrapów. Najliczniej łapały się pliszki żółte ale było ich znacznie mniej niż w minionych sezonach. Pliszki żółte dostarczyły znowu emocji. W gatunku tym wyróżnia się wiele podgatunków. Różnice między nimi widać zasadniczo tylko u samców. Wiosna to czas, kiedy samce są najintensywniej ubarwione. Tej wiosny odłowiliśmy przynajmniej dwa osobniki noszące cechy podgatunku Motacilla flava dombrowski. Podgatunek ten prezentowany jest po raz pierwszy w najnowszym przewodniku Collinsa więc przynależność naszych pliszek do tego taksonu wymaga jeszcze konsultacji. Złapał się też jeden samiec pliszki tundrowej Motacilla flava thunbergi który łapaliśmy już u nas.

A teraz tradycyjnie pełna lista odłowu:

Nazwa polska	Nazwa łacińska	Liczba
Pliszka żółta	Motacilla flava	18 + 2 retrapy
Potrzos	Emberiza schoeniclus	3 + 7 retrapów
Rokitniczka	Acrocephalus schoenobaenus	9
Potrzeszcz	Miliaria calandra	5
Remiz	Remiz pendulinus	4 + 1 retrap
Makolągwa	Carduelis cannabina	2 + 2 retrapy
Pliszka siwa	Motacilla alba	3 + 1 retrap
Pirwiosnek	Phylloscopus collybita	3
Modraszka	Cyanistes caeruleus	2 retrapy
Wąsatka	Panurus biarmicus	2
Piecuszek	Phylloscopus trochilus	1 + 1 retrap
Rudzik	Erithacus rubecula	1
Mazurek	Passer montanus	1
Śpiewak	Turdus philomelos	1

Z wyjątkiem jednego ptaka, wszystkie retrapy pochodziły z doliny Wełny w Cieślach, z miejsc odległych maksymalnie o 600 m. Ten jeden inny, to remiz zaobrączkowany 6.10.2018 na Jeziorze Łoniewskim koło Osiecznej w odległości 97 km. Większość pozostałych retrapów to ptaki zaobrączkowane w latach 2015-2018:

• VII-IX 2018 – 8 w tym: 3 potrzosy, 2 modraszki, 1 makolągwa, 1 pliszka siwa i 1 piecuszek,
• IV 2018 – 3 w tym: 2 potrzosy i 1 pliszka żółta,
• VII 2017 – 1 makolągwa,
• IV 2016 – 1 potrzos,
• IX 2015 – 1 potrzos.

. Wyjątkiem okazała się pliszka żółta oznakowana tutaj 21.07.2012 r. jako osobnik w pierwszym kalendarzowym roku życia.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Kolejne łapanie na czynnej żwirowni obejmujące jedną noc i ranek. Celem było odłowienie kaczek i gołębi przy wypełnionym wodą niewielkim zagłębieniu w wyeksploatowanej części żwirowni. Przy okazji ustawiliśmy również sieci w kolonii brzegówek Riparia riparia. Ilościowo odłów nie był imponujący; złapało się 28 ptaków z 4 gatunków, w tym 18 retrapów. W nocy złapała się jedna krzyżówka Anas platyrhynchos i dwie sieweczki rzeczne Charadrius dubius, które jak się okazało po dokładnych oględzinach były dorosłymi ptakami różnych płci – może nawet parą lęgową. Jedną z cech różniących samca i samicę jest szerokość obrączki ocznej – u samca szersza.

Rano załapały się dwa siniaki Columba oenas; jeden okazał się młodym z tegorocznego lęgu, a drugi ptakiem dorosłym. Ptak dorosły miał bardzo zniszczone sterówki, co świadczy o tym, że odbywał lęg w ciasnej dziupli. Główną cechą różniącą dorosłego siniaka od młodego jest obecność błyszczących piór z boku szyi.

W kolonii brzegówek złapały się 23 dorosłe ptaki, w tym 18 retrapów. Większość z nich zaobrączkowaliśmy na poprzednim łapaniu. Cztery ptaki pochodziły z poprzednich lat z tego miejsca. Wszystkie w chwili obrączkowania były ptakami dorosłymi, a oznakowaliśmy je w następujących dniach: 21.06.2015, 30.05.2016, 18.06.2017 i 23.06.2018.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

W sobotę 22 czerwca postanowiliśmy zrobić objazd kilku miejsc w których dość regularnie obrączkujemy dymówki Hirundo rustica. Było to po jednym gospodarstwie w Pruścach, Mikołajewie, Budziszewku oraz leśniczówce “Buczyna” w Łoskoniu. Praca polegała na zaobrączkowaniu piskląt oraz odłowie dorosłych ptaków przy wlotach do pomieszczeń z gniazdami. Zaobrączkowaliśmy 125 piskląt z 27 lęgów i odłowiliśmy 55 dorosłych z których 9 miało już nasze obrączki założone w minionych latach. W poszczególnych gniazdach znajdowało się 2-7 piskląt, a dokładniej wyglądało to tak:

• gniazda z 2 pisklętami – 2
• gniazda z 4 pisklętami – 10
• gniazda z 5 pisklętami – 10
• gniazda z 6 pisklętami – 4
• gniazda z 7 pisklętami – 1.

Jak widać z powyższego zestawienia większość lęgów składała się z 4-5 piskląt. Średnia wielkość lęgu dla całej próby wyniosła 4,63 młodego na gniazdo. Zwykle pierwszy lęg dymówki składa się z 5-6 piskląt. Wygląda na to, że bieżący rok nie jest korzystny dla dymówek. Prawdopodobnie wynika to z mniejszej dostępności pokarmu spowodowanej suszą. Największe lęgi były w Pruścach (średnio 4,83 młodego na gniazdo) i tu właśnie stwierdzono rekordowy lęg składający się z 7 piskląt. To pierwszy taki przypadek na 6.429 zaobrączkowanych do tej pory piskląt tego gatunku.

Odnotowane retrapy, to z wyjątkiem jednego ptaki zaobrączkowane w tym samym miejscu:

• VI-VII 2018 – 6 jako dorosłe i 1 jako pisklę,
• VII 2017 – 1 jako dorosły.

Ten jeden inny, to ptak zaobrączkowany 22.08.2018 na noclegowisku nad Jeziorem Rogozińskim w Rogoźnie jako osobnik w pierwszym kalendarzowym roku życia a obecnie przebywający w Pruścach.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Dwudniowe łapanie wokół stawu w dolinie Wełny  oraz na przyległych ugorach. W trzcinowiskach i zakrzewieniach ustawiliśmy 120 m sieci pięciopółkowych a na ugorach 110 m sieci 2 i 3-półkowych. Złapały się 103 ptaki z 22 gatunków, w tym 13 retrapów. Ponad połowa odłowionych ptaków to mieszkańcy trzcinowisk z rodzaju Acrocephalus. Na ugorach złapały się kolejne 3 białożytki; 2 samce i jedna samica. Cieszy odłów 2 remizów, które w ostatnich latach są dość rzadkie. Ozdobę łapania były niewątpliwie zimorodki. Mniej miłych doznań dostarczył kos oszpecony jakąś dawną kontuzją głowy.

A teraz tradycyjnie pełna lista odłowu:

Nazwa polska	Nazwa łacińska	Liczba
Trzcinniczek	Acrocephalus scirpaceus	22 + 4 retrapy
Łozówka	Acrocephalus palustris	13 + 1 retrap
Rokitniczka	Acrocephalus schoenobaenus	12 + 1 retrap
Makolągwa	Carduelis cannabina	8 + 1 retrap
Modraszka	Cyanistes caeruleus	5 + 1 retrap
Cierniówka	Sylvia communis	4
Skowronek	Alauda arvensis	2 + 1 retrap
Białożytka	Oenanthe oenanthe	3
Wróbel	Passer domesticus	3
Piecuszek	Phyloscopus trochilus	2 + 1 retrap
Piegża	Sylvia curruca	2 + 1 retrap
Kos	Turdus merula	1 + 2 retrapy
Zimorodek	Alcedo atthis	2
Potrzos	Emberiza schoeniclus	2
Remiz	Remiz pendulinus	2
Dzięciołek	Dendrocopos minor	1
Trznadel	Emberiza citrinella	1
Potrzeszcz	Miliaria calandra	1
Pliszka siwa	Motacilla alba	1
Pierwiosnek	Phylloscopus collybita	1
Kląskawka	Saxicola torquata	1
Szpak	Sturnus vulgaris	1

Z wyjątkiem jednego ptaka, wszystkie retrapy pochodziły z doliny Wełny w Cieślach, z miejsc odległych maksymalnie o 600 m. Ten jeden inny, to trzcinniczek zaobrączkowany 22.08.2018 na Jeziorze Rogozińskim w odległości 2 km. Większość pozostałych retrapów to ptaki zaobrączkowane w latach 2016-2019. Wyjątkiem okazał się skowronek polny oznakowany tutaj 20.07.2013 r. jako osobnik w pierwszym kalendarzowym roku życia.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Bardzo skromne łapanie na terenie żwirowni w Cieślach. Można powiedzieć, że obejmowało cztery tematy: odłów w kolonii brzegówek, nocny odłów kaczek, odłów w trzcinach i łapane w “wacki”. Czas tego łapania, to dwa popołudnia i dwie noce. Złapało się 58 ptaków z 14 gatunków, w tym 4 retrapy. Ilościowo wynik nie był rewelacyjny, ale w sumie łapanie bardzo udane. Złapał się pierwszy w tym roku dudek – jest ich w tym roku w okolicach Rogoźna sporo. Największą niespodzianką był siniak, o czym pisaliśmy w newsie. Najwięcej złapaliśmy brzegówek. W kolonii liczącej 30 norek złapało się 25 dorosłych jaskółek. Po tym krótkim łapaniu stwierdziliśmy, że warto tutaj przeprowadzić “pełnowymiarowy” odłów.

A teraz tradycyjnie pełna lista odłowu:

Nazwa polska	Nazwa łacińska	Liczba
Brzegówka	Riparia riparia	22 + 3 retrapy
Trzcinniczek	Acrocephalus scirpaceus	11 + 1 retrap
Krzyżówka	Anas platyrhynchos	6
Trzciniak	Acrocephalus arundinaceus	5
Rokitniczka	Acrocephalus schoenobaenus	1
Sieweczka rzeczna	Charadrius dubius	1
Siniak	Columba oenas	1
Trznadel	Emberiza citrinella	1
Rudzik	Erithacus rubecula	1
Mazurek	Passer montanus	1
Pliszka żółta	Motacilla flava	1
Piecuszek	Phyloscopus trochilus	1
Kos	Turdus merula	1
Dudek	Upupa epops	1

Wśród odłowionych brzegówek były trzy ptaki z obrączkami. Najstarszy był samiec zaobrączkowany jako dorosły 30.05.2013 r. w Budzyniu, w nieistniejącej już kolonii przy ul. Rogozińskiej. Kolejne dwa ptaki pochodziły z miejscowej kolonii: samiec zaobrączkowany 21.06.2015 r. jako dorosły i samica oznakowana 30.05.2016 r. jako dorosła. Ostatni retrap, to trzcinniczek zaobrączkowany 17.08.2018 r. na stawie w Cieślach jako ptak w 1 kalendarzowym roku życia.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

W całej dotychczasowej działalności obrączkarskiej oznakowałem 64 krzyżówki Anas platyrhynchos, w tym 23 pisklęta i 41 lotnych. Poza jednym ptakiem zabitym przez samochód w pobliżu miejsca zaobrączkowania, nie otrzymałem żadnych informacji powrotnych. Wielokrotnie widziałem ptaki z obrączkami, jednak odczytanie przez lornetkę lub lunetę standardowej stalowej obrączki jest praktycznie niemożliwe. W związku z tym kupiłem w tym roku 50 plastikowych  numerowanych obrączek, które zakłada się dodatkowo na drugą nogę. Obrączki te, jak widać na zdjęciach, są łatwe do odczytu u ptaka stojącego na brzegu lub zimą na lodzie. W nocy z 3 na 4 czerwca złapałem na żwirowni w Cieślach sześć osobników ( 4 samce i 2 samice) tej najpospolitszej u nas kaczki. Wszystkie dostały po obrączce stalowej i plastikowej i wróciły na wolność. Teraz pozostaje czekać na informacje powrotne o tych ptakach. Mam nadzieję, że sukcesywnie kolejne osobniki tego gatunku zostaną tak samo oznakowane.

Jerzy Dąbrowski

Drugie w tym roku łapanie w Dolinie Wełny na punkcie “WODOCIĄGI”. Celem łapania było przede wszystkim sprawdzenie, czy pojawiły się już pierwsze trzcinniczki.  Sieci ustawiliśmy głównie  w pobliżu krzaczastych wierzb i porastających łąki trzcinowisk. Dodatkowy płot postawiliśmy na grobli oddzielającej zarastający staw od trzcinowiska. Pogoda z momentami dość silnym wiatrem i całkowitym zachmurzeniem. Przez półtora dnia złapało się 115 ptaków z 25 gatunków, w tym 30 retrapów. W porównaniu z poprzednim odłowem wzrosła liczba gatunków. Złapał się pierwszy trzcinniczek, ale tylko jeden. Dominantem okazały się pliszki żółte, które przylatywały na noclegowisko na zarastającym stawie. Poza złapanymi ptakami warto odnotować obecność śpiewających słowików rdzawych, odzywającego się dudka i dzięcioła zielonego. Pierwszy raz w tym roku widzieliśmy również latające nad łąkami oknówki. Czas między obchodami sieci poświęciliśmy na usuwanie siewek kolczurki klapowanej – rośliny inwazyjnej kolonizującej min. doliny rzeczne.

A teraz tradycyjnie pełna lista odłowu:

Nazwa polska	Nazwa łacińska	Liczba
Pliszka żółta	Motacilla flava	19 + 2 retrapy
Kapturka	Sylvia atricapilla	18
Piecuszek	Phylloscopus trochilus	7 + 5 retrapów
Trznadel	Emberiza citrinella	5 + 1 retrap
Modraszka	Cyanistes caeruleus	6 retrapów
Piegża	Sylvia curruca	5
Cierniówka	Sylvia communis	5
Dzwoniec	Carduelis chloris	4
Śpiewak	Turdus philomelos	3 + 1 retrap
Kos	Turdus merula	2 + 2 retrapy
Potrzos	Emberiza schoeniclus	1 + 3 retrapy
Rokitniczka	Acrocephalus schoenobaenus	3
Dzięcioł duży	Dendrocopos major	3
Bogatka	Parus major	1 + 2 retrapy
Kulczyk	Serinus serinus	2 + 1 retrap
Raniuszek	Aegithalos caudatus	2 retrapy
Czarnogłówka	Poecile montanus	2 retrapy
Rudzik	Erithacus rubecula	2
Mazurek	Passer montanus	2 retrapy
Trzcinniczek	Acrocephalus scirpaceus	1
Dymówka	Hirundo rustica	1
Pleszka	Phoenicurus phoenicurus	1
Pierwiosnek	Phylloscopus collybita	1 retrap
Szpak	Sturnus vulgaris	1
Kwiczoł	Turdus pilaris	1

Retrapów było proporcjonalnie więcej niż poprzednio. Najdobitniej widoczne to było u modraszek, kiedy w czasie jednego obchodu wyjęliśmy 6 ptaków z tego gatunku – wszystkie nosiły już obrączki. Wszystkie retrapy pochodzą z obrączkowań w najbliższej okolicy i poza dwoma z lat 2017 i 2018. Znakomita większość dokładnie z tego miejsca. Najstarszy ptak, to pliszka żółta oznakowana 14.07.2013 r. na noclegowisku jako ptak w 1 kalendarzowym roku życia – ma więc obecnie 6 lat. Drugim nieco starszym ptakiem był piecuszek zaobrączkowany 15.08.2016 r. jako osobnik w 1 kalendarzowym roku życia. Złapaliśmy też dwie bogatki zaobrączkowane jako pisklęta na pobliskiej powierzchni “OLSZYNA”: jedna z 2017 a druga z 2018 roku.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Pierwsze w tym roku łapanie w Dolinie Wełny. Chcieliśmy sprawdzić, czy w tym środowisku zaczął się już wiosenny przelot.  Sieci ustawiliśmy głównie  w pobliżu krzaczastych wierzb i porastających łąki trzcinowisk.  Pogoda prawdziwie wiosenna, bez opadów ale niestety z momentami dość silnym wiatrem. Przez półtora dnia złapało się 68 ptaków z 18 gatunków, w tym 15 retrapów. Ilościowo wynik jest bardzo podobny do odłowu z 7-8.04.2018 r., w tym samym miejscu, kiedy złapaliśmy 64 ptaki z 14 gatunków. Bardzo istotną różnicą z poprzednią wiosną jest tegoroczna kompletna susza. Przed rokiem łąki były mocno podtopione. Jeśli chodzi o gatunki, to warto odnotować remizy, których nie było w ubiegłym roku. Prawdziwą niespodzianką i ozdobą łapania była płomykówka.