Browsed by
Autor: Jerzy Dąbrowski

PRZED ROKIEM W IZRAELU

PRZED ROKIEM W IZRAELU

Na przełomie października i listopada 2019 r. byliśmy na wycieczce w Izraelu. Głównym celem wycieczki było oczywiście zwiedzanie miejsc związanych z historią Ziemi Świętej i poznawanie współczesnego państwa Izrael. Przy okazji, co zostało niezwłocznie zauważone przez pozostałych uczestników, staraliśmy się wypatrywać i w miarę możliwości uwieczniać elementy flory i fauny – zwłaszcza ptaki. Spotkaliśmy tam znane nam z Polski gatunki ptaków, min.: bogatkę Parus major, modraszki Cyanistes caeruleus, dudka Upupa epops, dymówki Hirundo rustica, pliszki siwe Motacilla alba, bociany białe Ciconia ciconia, wrony siwe Corvus cornix i żurawie Grus grus.

W czasie przejazdów, przez okna autokaru, udało nam się wypatrzeć siedzącego na krzewie, tuż przy drodze kaniuka Eleanus caeruleus  oraz czajkę szponiastą Vanellus spinosus. W miastach widywaliśmy bardzo liczne bilbile arabskie Pycnonotus xanthopygos, majny brunatne Acridotheres tristis, synogarlice senegalskie Streptopelia senegalensis. Udało się też dwukrotnie spotkać aleksandretty obrożne Psittacula krameri.

Nad Jeziorem Galilejskim, w nadbrzeżnych szuwarach  udało się sfotografować: czaplę modronosą Ardeola ralloides, czaplę nadobną Egretta garzetta i kormorany małe Phalacrocorax pygmaeus. To szczególnie ciekawe doświadczenie, ponieważ te trzy gatunki sporadycznie pojawiają się w Polsce.

Na terenach przyległych do Jeziora Galilejskiego obserwowaliśmy min.: mnichy nizinne Mylopsitta monachus, nektarnika palestyńskiego Cinnyris osea i sójkę z podgatunku Garrulus glandarius atricapillus.

Całkowicie odmienne środowisko zastaliśmy na Pustyni Judzkiej, gdzie byliśmy w twierdzy Massada. Najbardziej widoczne były tutaj: czarnotki arabskie Onychognathus tristramii, jaskółki skalne Ptyonoprogne rupestris i kruki kuse Corvus rhipidurus. Udało się też wypatrzeć pojedyncze: szareczkę czarnosterną Cercomela melanura i białorzytkę saharyjską Oenanthe leucopyga.

To tyle obserwacji i zdjęć zrobionych “przy okazji”. Może kiedyś uda się powtórzyć taki wyjazd, ale z tematem przewodnim “ptaki”.

Na koniec warto przypomnieć, że w 2015 r. w Izraelu, na stawach rybnych nad Jordanem, na południe od Jeziora Galilejskiego w stadzie ok. 11.000 bocianów białych zaobserwowano min. boćka zaobrączkowanego przez nas w gnieździe w Dziewczej Strudze zaledwie 56 dni wcześniej.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

 

 

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 17.21.10.2020 R.

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 17.21.10.2020 R.

Kontynuacja jesiennych odłów w trzcinowiskach porastających łąki i starorzecza w pobliżu ujścia Małej Wełny do Wełny. Sieci ustawiliśmy w trzcinowiskach i na ich obrzeżach porośniętych szpalerami krzewiastych i drzewiastych wierzb. Odłowy prowadziliśmy przez jeden wieczór i trzy całe dni.  Złapały się 62 ptaki z 14 gatunków, w tym 10 retrapów. Skład gatunkowy bardzo podobny do tego z minionych lat w tym miejscu. Dominantem tym razem okazały się modraszki. Dominujące w ubiegłym roku potrzosy i wąsatki były zdecydowanie mniej liczne.

Pełna lista odłowu wygląda następująco:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Modraszka Cyanistes caeruleus  18 + 7 retrapów
Rudzik Erithacus rubecula  8
Potrzos Emberiza schoeniclus  5
Bogatka Parus major  2 + 2 retrapy
Strzyżyk Troglodytes troglodytes  4
Makolągwa Carduelis cannabina  3
Wąsatka Panurus biarmicus  3
Mysikrólik Regulus regulus  3
Czyż Carduelis spinus  2
Czarnogłówka Poecile montanus  1 retrap
Dzwoniec Carduelis chloris  1
Pokrzywnica Prunella modularis  1
Szpak Sturnus vulgaris  1
Śpiewak Turdus philomelos  1

Większość retrapów, to ptaki zaobrączkowane w Cieślach w tym roku.  Tylko dwie modraszki nosiły obrączki założone tutaj w VIII i IX 2018 roku.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

NASZ ŻURAW JUŻ W HISZPANII

NASZ ŻURAW JUŻ W HISZPANII

Podczas kontroli budek lęgowych w lesie “Buczyna” w dniu 4 czerwca 2020 r. udało nam się złapać pisklę żurawia. Dorosły ptak poderwał się zaniepokojony, gdy wszedłem na drabinę. Okazało się, że ok. 30 m od drzewa z budką lęgową ukryło się pisklę. Młody żuraw przyjął obronną ale agresywną pozę. My nie wystraszyliśmy się i ptak został złapany, zaobrączkowany i pomierzony. Był “w sam raz” do tych czynności. Ważył 2,26 kg. Po zrobieniu zdjęć został zwolniony i pospacerował w poszukiwaniu rodziców, którzy zapewne przyczaili się w pobliżu.

Dziś już wiemy, że osobnik ten szczęśliwie przetrwał wiek pisklęcy i osiągnął zdolność do lotu. Właśnie nadeszła informacja o spotkaniu go koło Tortosy w Hiszpanii, gdzie przebywał 19.10.2020 r.w stadzie 318 żurawi. Miejsce to odległe jest od “Buczyny” o 1.834 km. Dziś, tj.4.11.2020 nadeszła kolejna informacja o tym ptaku: 20.10.2020 r. (a więc następnego dnia) wieczorem przebywał w stadzie 250-500 żurawi koło miejscowości Avila, czyli o ok. 430 km na zachód od miejsca obserwacji z poprzedniego dnia! Od Buczyny miejsce do odległe jest w linii prostej o  2.098 km

Z pierwotnie przesłanej informacji wynikało, że trzy dni wcześniej zaobserwowano tego ptaka na stawach rybnych w Hartmannsdorf w Brandenburgii (Niemcy) gdzie przebywał w stadzie 300 żurawi.  Właśnie nadeszła korekta obserwacji i okazuje się, że w Brandenburgii zaobserwowano innego naszego żurawia. którego zaobrączkowaliśmy 20.05.2020 koło Szczytna (gm. Rogoźno). Odległość jaka dzieli miejsce oznakowania i ponownego stwierdzenia, to 221 km, a czas, to 149 dni. Na powyższej mapce pokazano miejsca stwierdzenia obydwu opisanych żurawi.  Poniżej zdjęcia ptaka ze Szczytna.

Mamy nadzieję, że otrzymamy jeszcze wiele informacji o tych żurawiach. Jeden pierwszą wędrówkę na dalekie zimowisko już szczęśliwie odbył. Czy drugi też poleciał aż tak daleko – może wkrótce się dowiemy? Teraz przez 4-5 lat będą jako “single” zwiedzały Europę. Po tym czasie założą własną rodzinę, pewnie w niezbyt odległych od “Buczyny” i Szczytna miejscach. Czy uda się je odnaleźć jako rodziców wodzących kolejne pokolenie żurawi? Czas pokaże.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

WYJĄTKOWE SZERSZENIE

WYJĄTKOWE SZERSZENIE

W dniu dzisiejszym, tj. 19.10.2020 r. pojechałem do lasu “Buczyna”, żeby przewiesić jedną z naszych budek lęgowych (nr 47), ponieważ drzewo na którym wisiała zostało oznakowane “do wycinki”. Zanim doszedłem na miejsce, zobaczyłem coś, czego nie widziałem jeszcze nigdy, mimo, że kontrolujemy od 5-7 lat do 500 budek lęgowych rocznie. Co roku część naszych budek jest latem zajmowana przez różne gatunki os, w tym te największe – szerszenie. Do tej pory gniazda były budowane wewnątrz budki, a o obecności owadów wnioskowaliśmy z ich obecności w otworze wlotowym, a czasem dopiero po otwarciu. To co dziś zobaczyłem na budce nr 49 zaparło wprost dech w piersiach, więc postanowiłem podzielić się tą niezwykłą obserwacją. Na powierzchni gniazda przebywały jeszcze trzy żywe szerszenie. Po pierwszych przymrozkach budka zostanie zdjęta i wyeksponowana w muzeum,  a ptaki otrzymają nową.

Budka została zawieszona w kwietniu 2015 roku. Do tej pory gniazdowały w niej bogatki i szpaki. Zimą spotykaliśmy w niej nocujące bogatki, kowaliki i dzięcioły duże. W tym roku, w maju był tam lęg bogatki, który został zniszczony. W dniu 14 lipca była już zajęta przez osy.

Jerzy Dąbrowski

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 28.09 – 12.10.2020 R.

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 28.09 – 12.10.2020 R.

Pierwszy jesienny odłów w trzcinowiskach porastających łąki i starorzecza w pobliżu ujścia Małej Wełny do Wełny. Sieci ustawiliśmy w trzcinowiskach i na ich obrzeżach porośniętych szpalerami krzewiastych i drzewiastych wierzb. Przy znajdującym się tutaj zarastającym stawie ustawiliśmy 70 m sieci na duże ptaki, z myślą o przebywających tam krzyżówkach. Odłowy prowadziliśmy przez siedem wieczorów, pięć całych dni i pięć ranków.  Złapały się 372 ptaki z 30 gatunków, w tym 24 retrapy. Skład gatunkowy bardzo podobny do tego z minionego roku w tym miejscu. Dominantem były makolągwy przylatujące tutaj na noclegowisko. W dwa wieczory przyleciały też szpaki. jak zwykle o tej porze roku liczniejsze były potrzosy, modraszki i rudziki. Przestały już dziwić pojawiające się w trzcinowiskach ptaki raczej z nimi nie kojarzone: mysikróliki, kopciuszki i kląskawki. Sieci o dużym oczku (60×60 mm) wzbogaciły odłów o 6 kaczorów krzyżówki, uszatkę i największą niespodziankę – świstuna (więcej o nim w newsie). Wśród odłowionych ptaków znalazły się dwa “niepełnosprawne”: szpak bez jednej nogi i trzcinniczek z jedną nogą trwale odgiętą w bok o 90o w stawie skokowym. Obydwa były w dobrej kondycji.

Pełna lista odłowu wygląda następująco:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Makolągwa Carduelis cannabina  98 + 7 retrapów
Modraszka Cyanistes caeruleus  50 + 12 retrapów
Szpak Sturnus vulgaris  46 + 1 retrap
Potrzos Emberiza schoeniclus  33 + 1 retrap
Bogatka Parus major  17 + 1 retrap
Rudzik Erithacus rubecula  25 + 1 retrap
Strzyżyk Troglodytes troglodytes  9
Potrzeszcz Miliaria calandra  9
Mysikrólik Regulus regulus  8
Trzcinniczek Acrpcephalus scirpaceus  7
Krzyżówka Anas platyrhynchos  6
Pokrzywnica Prunella modularis  6
Pierwiosnek Phylloscopus collybita  5 + 1 retrap
Śpiewak Turdus philomelos  4
Czyż Carduelis spinus  3
Kapturka Sylvia atricapilla  3
Kopciuszek Phoenicurus ochruros  3
Zięba Fringilla coelibs  2
Czarnogłówka Poecile montanus  2
Kląskawka Saxicola torquata  2
Zimorodek Alcedo atthis  1
Świstun Anas penelope  1
Uszatka Asio otus  1
Szczygieł  Carduelis carduelis  1
Dzwoniec Carduelis chloris  1
Mazurek Passer montanus  1
Sikora uboga Poecile palustris  1
Remiz Remiz pendulinus  1
Gajówka Sylvia borin  1
Kos Turdus merula  1

Większość retrsapów, to ptaki zaobrączkowane w Cieślach w tym roku. Siedem osobników nosiło nasze obrączki w minionych lat:

  • VII 2019 – 2 makolągwa,
  • XI 2019 – 1 modraszka,
  • IX 2018 – 1 szpak,
  • VIII 2018 – 3 modraszki,
  • VII 2018 – 1 pierwiosnek.

Najciekawszy z wymienionych wyżej był pierwiosnek i to nie z powodu długowieczności. Kształt zakończeń sterówek wskazywał na ptaka w pierwszym kalendarzowym roku życia. Jak z daty zaobrączkowania wynika, ze był przynajmniej w trzecim roku.

Największe emocje wzbudziły jednak dwie modraszki z zagranicznymi obrączkami: niemiecką z centrali HELGOLAND i estońską z centrali MATSALU. Ta druga wyglądała na dopiero co założoną i nosił ją ptak w pierwszym roku życia. Dane o okolicznościach zaobrączkowania tej modraszki już nadeszły. Oznakowano ją 26.09.2020 r. w miejscu opisanym jako “Pärnu maakond, Häädemeeste vald, Kabli küla (Kabli linnujaam)” – cokolwiek to znaczy; nad brzegiem Bałtyku w pobliżu granicy Łotwą.  Złapaliśmy ją po 14 dniach od daty zaobrączkowania, a odległość dzieląca Ciesle od miejsca zaobrączkowania, to 748 km w linii prostej. Na dane o ptaku z niemiecką obrączką będzie trzeba pewnie jak zwykle poczekać kilka miesięcy.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

CIEŚLE-WODOCIĄGI – 24-27.09.2020 R.

CIEŚLE-WODOCIĄGI – 24-27.09.2020 R.

Kolejne, po ponad dwumiesięcznej przerwie, łapanie w zakrzewionej części doliny Wełny. Złapało się 99 ptaków z 23 gatunków, w tym 18 retrapów.  Najliczniejszą grupą ptaków były sikory a zwłaszcza modraszka. Prawie całkowicie znikły Acrocephalusy, natomiast zwiększyła się liczebność potrzosa, rudzika i pokrzywnicy. Złapała się jedna dymówka – zapewne ostatnia w tym roku. W czasie odłowu zaobserwowaliśmy małe grupy przelatujących dymówek: 8 + 4 + 11.

No, i jak zwykle pełna lista odłowu:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Modraszka Cyanistes caeruleus  9 + 9 retrapów
Potrzos Emberiza schoeniclus  11 + 2 retrapy
Bogatka Parus major  6 + 5 retrapów
Rudzik Erithacus rubecula  10
Czarnogłówka Poecile montanus  5 + 1 retrap
Pierwiosnek Phylloscopus collybita  5
Pokrzywnica Prunella modularis  5
Kapturka Sylvia atricapilla   5
Zięba Fringilla coelebs  4
Zimorodek Alcedo atthis  2 + 1 retrap
Kos Turdus merula  3
Dzwoniec Carduelis chloris  2
Brzęczka Locustella luscinioides  2
Sikora uboga Poecile palustris  2
Szpak Sturnus vulgaris  2
Strzyżyk Troglodytes troglodytes  1 + 1 retrap
Trzciniak Acrocephalus arundinaceus  1
Trznadel Emberiza citrinella  1
Dymówka Hirundo rustica  1
Mazurek Passer montanus  1
Remiz Remiz pendulinus  1
Kowalik Sitta europaea  1
Śpiewak Turdus philomelos  1

 

Z osiemnastu retrapów warto napisać o dziewięciu; pozostałe to ptaki, które zaobrączkowaliśmy tutaj lub w najbliższym sąsiedztwie w bieżącym roku. Z tego roku pochodzą też pierwsze cztery retrapy o których chcemy napisać. Są to ptaki lęgowe w pobliskim lesie “Olszyna”.  Są to ptaki z naszych budek lęgowych: samica modraszki złapana przy pisklętach oraz trzy ptaki zaobrączkowane jako pisklęta – 2 modraszki i 1 bogatka. Pozostałe pięć, to ptaki zaobrączkowane w następujących okresach:

  • VII 2018 – 1 modraszka,
  • VIII-IX 2019 – 1 potrzos, 2 bogatki i 1 czarnogłówka.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 20 – 23.09.2020 R.

UJŚCIE MAŁEJ WEŁNY 20 – 23.09.2020 R.

Szósty letni odłów w trzcinowiskach porastających łąki i starorzecza w pobliżu ujścia Małej Wełny do Wełny. Sieci, tak jak poprzednio, ustawiliśmy tylko w trzcinowiskach. Odłowy prowadziliśmy przez trzy wieczory i trzy ranki.  Złapały się 62 ptaki z 9 gatunków, w tym 2 retrapy. Od poprzedniego łapania minęły dwa tygodnie i liczba ptaków oraz różnorodność wyraźnie spadła. Zniknęły całkowicie dymówki i pliszki żółte a trzcinniczki bardzo mocno zmniejszyły liczebność. W tej sytuacji dominantem były makolągwy przylatujące tutaj na noclegowisko. Oznaki trwającego przelotu najlepiej było widać u dwóch złapanych trzciniaków. W pięciostopniowej skali otłuszczenia miały T3 i T5 i ważyły odpowiednio: 35,2 i 45,5 g. W lipcu masa trzciniaków zawiera się w przedziale 25-30 g.

Pełna lista odłowu wygląda następująco:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Makolągwa Carduelis cannabina  26
Szpak Sturnus vulgaris  11
Potrzos Emberiza schoeniclus  9
Trzcinniczek Acrpcephalus scirpaceus  7
Trzciniak Acrocephalus arundinaceus  2
Modraszka Cyanistes caeruleus  2 retrapy
Szczygieł Carduelis carduelis  2
Rudzik Erithacus rubecula  2
Dzwoniec Carduelis chloris  1

 

Obydwa retrapy, to modraszki zaobrączkowane tutaj 15.10.2019 oraz 17.08.2020.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

CIEŚLE-STAW 15-20.09.2020 R.

CIEŚLE-STAW 15-20.09.2020 R.

Po trudnym łapaniu nad Małą Wełną w Owczegłowach ustawiliśmy 100 m sieci do odłowu małych ptaków i 70 m sieci do odłowu dużych ptaków w okolicach stawu w dolinie Wełny w Cieślach. W sieci “wróblacze” łapaliśmy dwa pełne dni; sieci na duże ptaki zwane przez nas “kaczkówkami” stały przez cały czas odłowu. Złapało się 47 ptaków z 18 gatunków, w tym 7 retrapów. Jak widać liczba ptaków nie jest imponująca, za to różnorodność całkiem przyzwoita. Dominantem okazała się modraszka.Łapały się ostatnie już zapewne Acrocephalusy. Sporo było zimorodków. W nocy w “kaczkówki”, zgodnie z oczekiwaniem, łapały się krzyżówki, a w dzień krogulce. Zupełnie niezwykłym ptakiem w sieciach o oczku 60×60 mm był szczygieł. Ptak tej wielkości powinien swobodnie przelecieć przez sieć o tak wielkich oczkach, ale jak się ma pecha, to się jest autorem takich wyczynów. Po kilku godzinach ten szczygieł “naprawił błąd” i złapał się w prawidłową  sieć, to jest o oczku 16×16 mm.

Niewątpliwie najciekawszym ptakiem był młodociany bączek – pierwszy w tym roku i pewnie jedyny.

A to pełna lista odłowu:

Nazwa polska  Nazwa łacińska  Liczba
Modraszka Cyanistes caeruleus  10
Potrzos Emberiza schoeniclus  7
Zimorodek Alcedo atthis  5 + 1 retrap
Krzyżówka Anas platyrhynchos  2 + 2 retrapy
Pierwiosnek  Phylloscopus collybita  3
Krogulec Accipiter nisus  2
Trzciniak Acrocephalus arundinaceus  2
Kulczyk Serinus serinus  2
Kapturka Sylvia atricapilla  2
Łozówka Acrocephalus palustris  1
Dzwoniec Carduelis chloris  1
Bączek Ixobrychus minutus  1
Bogatka Parus major  1
Mazurek Passer montanus  1
Rokitniczka Acrocephalus schoenobaenus  1 retrap
Trzcinniczek  Acrocephalus scirpaceus  1 retrap
Modraszka Cyanistes caeruleus  1 retrap
Trznadel Emberiza citrinella  1 retrap

 

Wszystkie retrapy, to ptaki zaobrączkowane w najbliższej okolicy, w tym 7 z bieżącego roku. Najstarszym był trznadel zaobrączkowany po drugiej stronie Wełny 19.07.2017 r. jako dorosła samica. Dwie krzyżówki, które posiadały już obrączki  zostały zaobrączkowane tutaj 3.10.20119 i 13.03.2020 r. Obie miały obrączki kolorowe, które były w bardzo dobrym stanie.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

PIERWSZY ŚWISTUN

PIERWSZY ŚWISTUN

W dniu 5 października ustawiliśmy przy zarośniętym stawie w dolinie Wełny w Cieślach 65 metrów sieci przeznaczonych do odłowu kaczek. Celem były oczywiście krzyżówki Anas platyrhynchos, które znakujemy kolorowymi obrączkami. W dwie kolejne noce złapało się siedem kaczorów tego gatunku. Rankiem 7 października grupa kaczek zerwała się ze stawu i po mistrzowsku ominęła nasze sieci – wpadła tylko jedna. Okazało się, że nie była to krzyżówka lecz świstun Anas penelope a dokładniej młodociana samica tego gatunku. Świstuny widuje się u nas w okresie przelotów. Uwagę przyciągają zwłaszcza pięknie ubarwione samce. Przez lata marzyłem o tym, żeby kiedyś złapać osobnika tego gatunku, no i stało się i to zupełnie niespodziewanie, bo jeszcze w tym roku nie widziałem u nas tych kaczek. Ptaki te obrączkowane są w Polsce niezwykle rzadko i nie jest wykluczone, że nasz ptak będzie jedyny zaobrączkowanym w tym roku w skali kraju. Na liście gatunków ptaków zaobrączkowanych w ramach prac Zespołu Obrączkarskiego “ROGOŹNO” świstun został wpisany pod numerem “154”.

Pierwszy odłów osobnika nowego gatunku to oczywiście okazja do zapoznania się “na żywo” z jego cechami umożliwiającymi odróżnienie go od pokrewnych taksonów oraz oznaczenie jego płci i wieku.

Do tej pory w okolicach Rogoźna udało się zaobrączkować następujące gatunki kaczek: krzyżówka, cyranka i cyraneczka. Jaki będzie następny?

Jerzy Dąbrowski