Ptaki Okolic Rogoźna

Łapanie w trzcinowiskach przy wlocie Małej Wełny do Jeziora Rogozińskiego. To najtrudniejsze do odłowów miejsce, wymagające dużego wysiłku fizycznego. Najbliższe otwartej wody trzcinowiska porastają bardzo niestabilny grunt, pod którym znajduje się kilka metrów płynnego błota. W minionych latach bardzo licznie nocowały tutaj dymówki, pliszki żółte i potrzeszcze. Właśnie noclegowiska były głównym celem naszej wyprawy w to miejsce. Niestety zaliczyliśmy kolejne w tym roku rozczarowanie. Mimo optymalnej do odłowów pogody (brak opadów, bezwietrznie, ciepło) od piątkowego popołudnia do sobotniej nocy złapały się tylko 63 ptaki z 11 gatunków w tym 3 retrapy. Obydwa wieczory wabiliśmy dymówki głosem z magnetofonu  i złapaliśmy ich tylko 13. Trzcinowiska były jak wymarłe. Wyglądało to tak, jak gdyby przelot w tym środowisku już dobiegał końca.

A oto pełna lista tego wyjątkowo skromnego odłowu:

Nazwa polska	Nazwa łacińska	Liczba
Modraszka	Cyanistes caeruleus	13 + 2 retrapy
Trzcinniczek	Acrocephalus scirpaceus	14
Dymówka	Hirundo rustica	13
Pierwiosnek	Phylloscopus collybita	8 + 1 retrap
Pliszka żółta	Motacilla flava	3
Kapturka	Sylvia atricapilla	3
Rokitniczka	Acrocephalus schoenobaenus	2
Potrzos	Emberiza schoeniclus	1
Rudzik	Erithacus rubecula	1
Brzęczka	Locustella luscinioides	1
Piecuszek	Phylloscopus trochilus	1

 

Wszystkie retrapy, to ptaki zaobrączkowane tutaj w sierpniu 2019 roku.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Piąty letni odłów w trzcinowiskach porastających łąki i starorzecza w pobliżu ujścia Małej Wełny do Wełny. Sieci, tak jak poprzednio, ustawiliśmy tylko w trzcinowiskach. Odłowy prowadziliśmy przez cztery wieczory i dwa ranków.  Złapało się 167 ptaków z 13 gatunków, w tym 10 retrapów. Dominantami były przylatujące tutaj na noclegowisko makolągwy i dymówki. Było ich już jednak zdecydowanie mniej niż na wcześniejszych odłowach. Odnieśliśmy wrażenie, że ptaków jest znacznie mniej niż w poprzednich latach o tej porze.

Pełna lista odłowu wygląda następująco:

Nazwa polska	Nazwa łacińska	Liczba
Dymówka	Hirundo rustica	59
Makolągwa	Carduelis cannabina	42 + 4 retrapy
Trzcinniczek	Acrpcephalus scirpaceus	32+ 2 retrapy
Potrzos	Emberiza schoeniclus	6
Pliszka żółta	Motacilla flava	5
Rokitniczka	Acrocephalus schoenobaenus	5
Modraszka	Cyanistes caeruleus	1 + 3 retrapy
Szczygieł	Carduelis carduelis	2
Dzwoniec	Carduelis chloris	2
Trzciniak	Acrocephalus arundinaceus	1
Łozówka	Acrocephalus palustris	1 retrap
Brzęczka	Locustella luscinioides	1
Pierwiosnek	Phylloscopus collybita	1

 

Wszystkie retrapy, z jednym wyjątkiem, to ptaki zaobrączkowane tutaj tego lata. Ten jeden wyjątek, to modraszka zaobrączkowana tutaj 17.09.2018 r.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Po dwutygodniowej przerwie wróciliśmy nad Noteć w pobliżu mostu na drodze Szamocin – Białośliwie. Sieci ustawiliśmy w tych samych miejscach co poprzednio. Oczekiwaliśmy intensywnego przelotu przynajmniej  trzcinniczków i rokitniczek, no i jakichś miłych niespodzianek czyli “rzadkości”. Wynik pełnych trzech dni odłowów nie spełnił naszych oczekiwań. Złapało się wprawdzie 519 ptaków z 26 gatunków, w tym 8 retrapów, ale podobnie jak poprzedni aż 366 z nich to dymówki zwabione na noclegowisko. Porównując zestawienia z obu odłowów można powiedzieć, że w zasadzie nic się nie zmieniło. Widoczny jest jednak spadek liczebności ptaków z rodzaju Acrocephalus. Ponownie w sieciach znalazło się pięć gajówek. Miły był jak zawsze widok wąsatek i samca podróżniczka. Z innych rzadkości złapał się samiec dzięciołka. O trwającej wędrówce świadczy najlepiej wynik ważenia trzciniaków. Wiosną i latem większość osobników waży ok. 30,0 g. W czasie tego odłowu trzciniaki ważyły od 26,3 g do 49,5 g. Na zdjęciu poniżej ten najcięższy, wprost “ociekający” tłuszczem zgromadzonym pod skórą stanowiącym paliwo na czas wędrówki.

Przeanalizowaliśmy zgrupowanie dymówek, które złapały się na noclegowisku pod względem wieku i płci. Zdecydowaną większość stanowiły tegoroczne młode – 87,7%. Ptaki dorosłe stanowiły tylko 12,3%. Płeć dorosłych to: 20 samców, 18 samic i 7 osobniki bez oznaczenia płci. Gdyby przeliczyć liczbę młodych na dwa dorosłe (potencjalna para lęgowa), na parę dorosłych przypadałyby 14,2 młodego. To zdecydowanie mniej niż na poprzednim odłowie, ale i tak, taki wynik lęgów jest oczywiście niemożliwy. Wszystkie odłowione dymówki miały mierzoną długość skrzydła złożonego i masę ciała a ptaki dorosłe długość “widełek”, czyli odległość od wierzchołka skrajnej sterówki do środkowej. O tej porze roku to jedyne kryterium pozwalające na określenie płci. To może kilka słów na temat masy. Łączna masa odłowionych dymówek wyniosła 6.036,2 g. Masa pojedynczego ptaka wahała się w zakresie 14,2 – 19,2 g; średnio 16,49 g. W porównaniu w poprzednim odłowem były więc lżejsze średnio o 1,74 g, tj. o 9,5%. W kategorii “najdłuższe widełki”  (dla obydwu odłowów) zwyciężył samiec z wynikiem >84,0 mm (końcówki skrajnych sterówek uszkodzone).

Pełna lista odłowu wygląda następująco:

Nazwa polska	Nazwa łacińska	Liczba
Dymówka	Hirundo rustica	366
Trzcinniczek	Acrpcephalus scirpaceus	46 + 3 retrapy
Trzciniak	Acrocephalus arundinaceus	11
Remiz	Remiz pendulinus	9
Brzegówka	Riparia riparia	8 + 1 retrap
Kapturka	Sylvia atricapilla	8
Rokitniczka	Acrocephalus schoenobaenus	7 + 1 retrap
Potrzos	Emberiza schoeniclus	7
Modraszka	Cyanistes caeruleus	5 + 2 retrapy
Bogatka	Parus major	6
Wąsatka	Panurus biarmicus	5
Gajówka	Sylvia borin	5
Łozówka	Acrocephalus palustris	4
Rudzik	Erithacus rubecula	4
Zimorodek	Alcedo atthis	3
Czarnogłówka	Poecile palustris	2 + 1 retrap
Muchołówka żałobna	Ficedula hypoleuca	2
Brzęczka	Locustella luscinioides	2
Pierwiosnek	Phylloscopus collybita	2
Piecuszek	Phylloscopus trochilus	2
Cierniówka	Sylvia communis	2
Dzięciołek	Dendrocopos minor	1
Gąsiorek	Lanius collurio	1
Podróżniczek	Luscinia svecica cyanecula	1
Mazurek	Passer montanus	1
Pokrzywnica	Prunella modularis	1

 

Wszystkie retrapy, z jednym wyjątkiem, to ptaki zaobrączkowane tutaj dwa tygodnie wcześniej. Ten jeden wyjątek, to nocująca z dymówkami brzegówka. Ptaka tego zaobrączkowaliśmy w kolonii lęgowej na terenie żwirowni w Cieślach 5.07.2020 r. jako osobnika w 1 kalendarzowym roku życia. Odległość dzieląca te dwa miejsca, to 33,5 km w linii prostej. Dziwić może tylko fakt, że ptak poleciał w kierunku północnym.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Pierwszy w tym roku odłów w trzcinowisku na brzegu jeziora Rogozińskiego. Sieci ustawiliśmy w trzcinowisku w którym prowadziliśmy odłowy w 2018 i 2019. Celem było noclegowisko dymówek. Odłowy przeprowadziliśmy w cztery wieczory. We wszystkie wieczory wabiliśmy jaskółki głosem z magnetofonu.

Złapało się 830 ptaków z 6 gatunków, w tym 34 retrapy. Większość z tych ptaków to dymówki – 766. Był wśród nich młodociany osobnik, który zamykał liczbę 10.000 zaobrączkowanych w tym roku. W kolejne wieczory złapało się: 270, 203, 199 i 100 osobników. Różnica wynika z tego, że 6 ptaków złapało się dwukrotnie. Z analizy składu zgrupowania z drugiego wieczoru wynika, że młode ptaki stanowiły 76,0%, co daje 6,3 młodego na 2 dorosłe. Wśród złapanych pliszek siwych był osobnik z “przerośniętym” dziobem.

A to pełna lista odłowu:

Nazwa polska	Nazwa łacińska	Liczba
Dymówka	Hirundo rustica	735 + 31 retrapów
Trzcinniczek	Acrocephalus scirpaceus	31
Pliszka siwa	Motacilla alba	23 + 1 retrap
Trzciniak	Acrocephalus arundinaceus	5
Modraszka	Cyanistes caeruleus	2
Brzegówka	Riparia riparia	2 retrapy

 

Jeśli chodzi o retrapy, to trzeba zauważyć, że pierwszy raz złapało się tak dużo dymówek noszących już obrączki. Większość z nich pochodziła z różnych noclegowisk, z lat 2015-2020. Poniżej zestawienie wg. miejsc obrączkowania:

• LOCO (tzn. tutaj): VIII 2020 – 5, IX 2019 – 6,
• Mała Wełna; Owczegłowy: VIII 2020 – 1, VIII 2019 – 2,
• ujście Małej Wełny; Cieśle: VII-VIII 2020 – 8, IX 2019 – 1, VIII 2015 – 1,
• Cieśle, ul. Lipowa: VII 2020 – 4,
• Cieśle – staw: VII 2019 – 1, VIII 2018 – 1,
• Cieśle – wodociągi: VII-VIII 2019 – 2,
• Cieśle – betoniarnia: VI 2018 – 2 (pisklęta).

Pozostałe retrapy to:

• V 2020 – 2 brzegówki z kolonii lęgowej na terenie żwirowni w Cieślach,
• IX 2019 – 1 pliszka siwa zaobrączkowana tutaj na noclegowisku.

Najstarszym ptakiem była dymówka zaobrączkowana 28.08.2015  jako ptak w 1 kalendarzowym roku życia na zbiorowym noclegowisku przy ujściu Małej Wełny w Cieślach. Ptak ten ma więc 5 lat. Jest to spore osiągnięcie dla osobnika tego gatunku.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Czwarty letni odłów w trzcinowiskach porastających łąki i starorzecza w pobliżu ujścia Małej Wełny do Wełny. Sieci, tak jak poprzednio, ustawiliśmy tylko w trzcinowiskach. Odłowy prowadziliśmy przez pięć kolejnych wieczorów i dwa ranków.  Złapało się 546 ptaków z 21 gatunków, w tym 25 retrapów. W czasie tego odłowu przekroczyliśmy liczbę 9.000 zaobrączkowanych w tym roku ptaków. Tym granicznym ptakiem, podobnie jak o tysiąc wcześniej, była rokitniczka. Zdecydowanym dominantem okazały się przylatujące tutaj na noclegowisko makolągwy. W kolejne wieczory złapało się odpowiednio: 56, 52, 40, 75 i 17 osobników. Większość stanowiły osobniki młode – 85,2%. Tylko dwa ptaki złapały się dwa razy.

Jeśli chodzi o dymówki, to przez cztery wieczory wabiliśmy je głosem z magnetofonu. Złapało się odpowiednio: 65, 23, 19 i 7 osobników. Podobnie jak w przypadku makolągw, większość stanowiły ptaki w pierwszym roku życia – 90,5%. Ani jeden ptak nie złapał się dwukrotnie. Najciekawszym ptakiem tego łapania był niewątpliwie krętogłów, którego w trzcinach jeszcze nigdy nie złapaliśmy.

Pełna lista odłowu wygląda następująco:

Nazwa polska	Nazwa łacińska	Liczba
Makolągwa	Carduelis cannabina	214 + 13 retrapów
Dymówka	Hirundo rustica	131 + 6 retrapów
Trzcinniczek	Acrpcephalus scirpaceus	61 + 2 retrapy
Pliszka żółta	Motacilla flava	21
Rokitniczka	Acrocephalus schoenobaenus	13 + 1 retrap
Modraszka	Cyanistes caeruleus	9 + 1 retrap
Dzwoniec	Carduelis chloris	9
Łozówka	Acrocephalus palustris	6
Szczygieł	Carduelis carduelis	6
Kląskawka	Saxicola torquata	4
Trzciniak	Acrocephalus arundinaceus	3
Zimorodek	Alcedo atthis	3
Potrzos	Emberiza schoeniclus	2
Brzęczka	Locustella luscinioides	2
Mazurek	Passer montanus	2
Cierniówka	Sylvia communis	2
Krętogłów	Jynx torquilla	1
Zaganiacz	Hippolais icterina	1
Piecuszek	Phylloscopus trochilus	1
Gajówka	Sylvia borin	1
Brzegówka	Riparia riparia	1 retrap

 

Większość retrapów to ptaki zaobrączkowane tutaj w tym roku. Z minionych lat pochodziły następujące ptaki:

• Dymówka zaobr. 22.08.2018 r. na Jeziorze Rogozińskim na zbiorowym noclegowisku – odległość 1,6 km,
• Trzy dymówki zaobr. 5.09.2019 r. na Jeziorze Rogozińskim na zbiorowym noclegowisku – odległość 1,6 km,
• Rokitniczka zaobr. 30.08.2019 r. jako ptak w 1 roku życia w Cieślach – “WODOCIĄGI”,
• Brzegówka zaobr. 6.07.2019 r. jako dorosły samiec w kolonii lęgowej na terenie żwirowni w Cieślach – odległość 2,7 km,
• Makolągwa zaobr. 19.07.2019 r. jako samica w 1 roku życia w Cieślach – “WODOCIĄGI”,
• Makolągwa zaobr. 20.08.2019 r. tutaj jako samica w 1 roku życia.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska

Trzecie podejście do łapania w dolinie Noteci w okresie przelotów. Pierwsze podejście do ptaków lecących doliną miało miejsce w dniach 15-17.09.2006 r. koło miejscowości Ciszewo (Chodzież). Złapały się wtedy 134 ptaki. Ponieważ odnieśliśmy wrażenie, że spóźniliśmy się na przelot Acrocephalusów, kolejne łapanie zorganizowaliśmy koło Raczyna (Szamocin). Trwało w dniach 22-23.08.2008 r. i przerwała je burzowa pogoda. Złapało się wówczas 261 ptaków, w tym potrzos z francuską obrączką. W tym roku postanowiliśmy wypełnić niedosyt z tamtych prób. Na miejsce odłowów wybraliśmy pas trzcinowisk wzdłuż południowego brzegu rzeki w pobliżu mostu na drodze Szamocin – Białośliwie. Trzcinowisko porasta tam cały teren między nurtem rzeki i wałem przeciwpowodziowym. Łąki poza wałami są tutaj użytkowane, więc o tej porze roku wykoszone. Wydaje się, że ten pas trzcinowisk powinien być swoistą autostradą dla trzcinowych ptaków. Po drugiej stronie wału znajduje się teren ograniczony odciętym łukiem starorzecza. Porastają go zakrzewienia wierzbowe i trzcinowiska.

Sieci ustawiliśmy po obu stronach wału przecinając w dwóch miejscach trzcinowiska i zakrzewienia na całej szerokości od rzeki do starorzecza.

Oczekiwaliśmy intensywnego przelotu przynajmniej  trzcinniczków i rokitniczek, no i jakichś miłych niespodzianek czyli “rzadkości”. Wynik pełnych trzech dni odłowów nie spełnił naszych oczekiwań. Złapało się wprawdzie 721 ptaków z 27 gatunków, w tym 1 retrap, ale aż 406 z nich to dymówki zwabione na noclegowisko. Było w zasadzie wszystko, poza rzadkościami, ale w ilościach, które nie pasują nam do tak olbrzymiego i optymalnie usytuowanego na osi wschód-zachód terenu. Najbardziej ucieszył w sieciach widok pięciu gajówek, które prawie nie występowały ostatnio w naszych odłowach.

Przeanalizowaliśmy zgrupowanie dymówek, które złapały się na noclegowisku pod względem wieku i płci. Zdecydowaną większość stanowiły tegoroczne młode – 92,3%. Ptaki dorosłe stanowiły zaledwie 7,7%. Płeć dorosłych to: 15 samców, 13 samic i 3 osobniki bez oznaczenia płci. Gdyby przeliczyć liczbę młodych na dwa dorosłe (potencjalna para lęgowa), na parę dorosłych przypadałyby 24,2 młodego. Taki wynik jest oczywiście niemożliwy i pokazuje, że ze struktury wiekowej przelotnych stad nie można (przynajmniej w każdym przypadku) wnioskować o sukcesie lęgowym. Wśród młodych ptaków dało się zauważyć znaczne zróżnicowanie w ubarwieniu spodu ciała (od białego do jasnorudego) i podgardle (dwa ptaki o skrajnych barwach poniżej).

Wszystkie odłowione dymówki miały mierzoną długość skrzydła złożonego i masę ciała. To może kilka słów na temat masy. Łączna masa odłowionych dymówek wyniosła 7.400,6 g. Masa pojedynczego ptaka wahała się w zakresie 15,9 – 21,0 g; średnio 18,23 g.

Nie poddajemy się oczywiście i wrócimy tutaj jeszcze w tym sezonie, może jeszcze pod koniec sierpnia.

Pełna lista odłowu wygląda następująco:

Nazwa polska	Nazwa łacińska	Liczba
Dymówka	Hirundo rustica	406
Trzcinniczek	Acrpcephalus scirpaceus	105
Rokitniczka	Acrocephalus schoenobaenus	48
Łozówka	Acrocephalus palustris	28
Trzciniak	Acrocephalus atundinaceus	14
Potrzos	Emberiza schoeniclus	13
Remiz	Remiz pendulinus	13
Modraszka	Cyanistes caeruleus	12
Piecuszek	Phylloscopus trochilus	11
Wąsatka	Panurus biarmicus	9
Pierwiosnek	Phylloscopus collybita	7
Czarnogłówka	Poecile montanus	7
Kapturka	Sylvia atricapilla	7
Szpak	Sturnus vulgaris	6
Zimorodek	Alcedo atthis	5
Gajówka	Sylvia borin	5
Cierniówka	Sylvia communis	5
Brzęczka	Locustella luscinioides	4
Brzegówka	Riparia riparia	4
Podróźniczek	Luscinia svecica cyanecula	2 + 1 retrap
Bogatka	Parus major	2
Pokrzywnica	Prunella modularis	2
Szczygieł	Carduelis carduelis	1
Świerszczak	Locustella naevia	1
Słowik rdzawy	Luscinia megarhynchos	1
Piegża	Sylvia curruca	1
Śpiewak	Turdus philomelos	1

Jedynym ptakiem, który nosił już obrączkę był samiec podróżniczka z obrączką niemieckiej centrali HIDDENSEE. Ptak został zaobrączkowany  jako ptak w 1 kalendarzowym roku życia 12.08.2018 r.  w miejscowości Sawall, Oder Spree, Brandenburgia, Niemcy odległej o 226 km w linii prostej.

Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska