PIERWSZY DUDEK
10.04.2020, Cieśle, ul. Krańcowa, Jerzy Dąbrowski
- dudek Upupa epops – 1.
10.04.2020, Cieśle, ul. Krańcowa, Jerzy Dąbrowski
W czasie nocnych odłowów ptaków na terenie wyeksploatowanej części żwirowni w Cieślach trafiła się miła niespodzianka – w sieci przeznaczone do odłowu kaczek złapała się czapla siwa Ardea cinerea. Czekaliśmy na ten moment od wielu lat, ponieważ gatunek ten nie jest rzadkością ale nigdy jeszcze nie udało się nam go złapać. Na liście ptaków zaobrączkowanych w ramach prac Zespołu Obrączkarskiego “ROGOŹNO” czapla została wpisana pod numerem “150“. Chodząc nocą do ustawionych na rozlewiskach lub brzegach zbiorników wodnych sieci, czekaliśmy na ten moment. Przede wszystkim zastanawialiśmy się, czy nasze sieci wytrzymają uderzenie tak wielkiego ptaka. Teraz już wiemy, że te obawy były niepotrzebne. Czapla choć wymiarami jest dużym ptakiem, to okazała się relatywnie bardzo lekka – ważyła 1,46 kg. Dla porównania jeden z zaobrączkowanych przez nas samców krzyżówki Anas platyrhynchos ważył 1,25 kg. Kolejne zaskoczenie, to kwestia transportu tak dużego ptaka. Okazało się, że czapla mieści się w worku, który służy nam zwykle do przenoszenia złapanych kaczek. Ptak w naturalny sposób “składa się jak scyzoryk”. Dla tak rzadkiego gościa zorganizowaliśmy sesję zdjęciową. Robienie portretów czapli, to dość ekscytujące zajęcie, z uwagi na potężny, ostry dziób i bardzo długą szyję. Taka budowa tego ptaka sprawia, że może on sięgnąć czubkiem dzioba bardzo daleko. Trzeba więc było uważać na oczy, które są pierwszym celem dla broniącego się ptaka. Po prostu: oślepienie wroga pozwala na bezpieczną ucieczkę. W tym przypadku sesja zdjęciowa i rozstanie przebiegły pokojowo. Opis całego łapania znajduje się w zakładce “bieżące obrączkowania”.
Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska
Łapanie na terenie czynnej żwirowni oraz przyległym do niej młodniku sosnowym. Większość żwirowni jest już wyeksploatowana, a jej dno przypomina miejscami tundrę. W części nieco bardziej podtopionej rozstawiliśmy sieci o dużych oczkach z myślą o kaczkach. W “tundrowej części ustawiliśmy sieci o wysokości 1 metra w nadziei złapania pierwszych siewkowców. Ominęliśmy najgłębszą, zatrzcinioną część, w której gniazdują gęgawy i do lęgu przygotowuje się para łabędzi niemych.
Odłowy trwały od piątkowego do niedzielnego popołudnia. Elementem niesprzyjającym był silny wiatr. Złapało się 61 ptaki z 24 gatunków, w tym 3 retrapy. Ilościowo wynik nie był rewelacyjny, ale było kilka miłych akcentów jeśli chodzi o gatunki. Największą i to dosłownie niespodzianką była czapla siwa – pierwszy osobnik zaobrączkowany w 40-letniej historii obrączkowania ptaków w okolicach Rogoźna.
W nocy złapały się pierwsze w tym roku siewkowce: bekasiki i kszyk. W ciągu dnia przy sieciach w młodniku sosnowym przeleciała słonka. Były również samotniki Tringa ochropus, ale się nie złapały. Kilkakrotnie nad nami pojawiał się bielik, którego odpędzały kruki gniazdujące w pobliskiej kępie sosen. Wśród gatunków leśnych najciekawsze były: droździk i czubatka, których nie obrączkowaliśmy wcale w 2019 roku. Nietypowo łapały się też potrzosy. Mimo, że sieci ustawione były również na skraju trzcinowiska, wszystkie osobniki złapały się w sieci ustawione wzdłuż krzewów tarniny, przy gruntowej drodze. W miejscu tym licznie przebywały mazurki i trznadle.
A to pełna lista odłowu:
| Nazwa polska | Nazwa łacińska | Liczba |
| Bogatka | Parus major | 6 + 2 retrapy |
| Rudzik | Erithacus rubecula | 7 |
| Trznadel | Emberiza citrinella | 6 |
| Czarnogłówka | Poecile montanus | 6 |
| Potrzos | Emberiza citrinella | 5 |
| Kos | Tyrdus merula | 4 |
| Bekasik | Lymnocryptes minimus | 3 |
| Raniuszek | Aegithalos caudatus | 2 |
| Pliszka siwa | Motacilla alba | 2 |
| Mazurek | Passer montanus | 2 |
| Zięba | Fringilla coelebs | 1 + 1 retrap |
| Sikora uboga | Poecile palustris | 2 |
| Śpiewak | Turdus philomelos | 1 |
| Droździk | Turdus iliacus | 1 |
| Krzyżówka | Anas platyrhynchos | 1 |
| Pełzacz leśny | Certhia familiaris | 1 |
| Szpak | Sturnus vulgaris | 1 |
| Kszyk | Gallinago gallinago | 1 |
| Czapla siwa | Ardea cinerea | 1 |
| Kopciuszek | Phoenicurus ochruros | 1 |
| Mysikrólik | Regulus regulus | 1 |
| Czubatka | Lophophanes cristalus | 1 |
| Modraszka | Cyanistes caeruleus | 1 |
| Gil | Pyrrhula pyrrhula | 1 |
Wszystkie ptaki były zaobrączkowane tutaj lub w najbliższej okolicy w latach 2018-19. Obie bogatki zaobrączkowano jako pisklę w naszych budkach lęgowych przy leśniczówce “OLSZYNA” w maju 2018 i 2019 roku. Jedna z nich nocowała tutaj minionej zimy. Zięba została tutaj zaobrączkowana 5.05.2018 r. jako samiec po 2 kalendarzowym roku życia.
Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska
Łapanie w zakrzewionej części doliny Wełny. Celem było sprawdzenie czy pojawiły się już wiosenne ptaki tego środowiska. Pełne odłowy trwały od piątkowego popołudnia do niedzielnego popołudnia. Dodatkowo przez trzy kolejne prowadziliśmy wieczorny odłów w zwartym łozowisku stanowiącym noclegowisko srok. Złapały się 73 ptaki z 16 gatunków, w tym 7 retrapów. Po raz pierwszy w tym roku złapały się pierwiosnki. Najciekawsze były odłowy na noclegowisku w krzewiastych wierzbach. Złapało się tutaj 7 srok i 7 kwiczołów. Na noclegowisko to przyleciał również młodociany samiec gołębiarza ale nie po to żeby tu przenocować, lecz na kolację. No i nie udała mu się, bo wpadł w nasze sieci. Wśród odłowionych srok były zeszłoroczne młode i ptaki starsze, jest więc okazja do pokazania kluczowych cech pozwalających oznaczyć wiek u tego gatunku. Różnice widoczne są w wyglądzie 1. i 2. lotki pierwszorzędowej (zdjęcia poniżej
A to pełna lista odłowu:
| Nazwa polska | Nazwa łacińska | Liczba |
| Rudzik | Erithacus rubecula | 12 |
| Trznadel | Emberiza citrinella | 9 |
| Kos | Turdus merula | 7 + 1 retrap |
| Sroka | Pica pica | 7 |
| Kwiczoł | Turdus pilaris | 7 |
| Modraszka | Cyanistes caeruleus | 2 + 4 retrapy |
| Pierwiosnek | Phylloscopus collybita | 6 |
| Strzyżyk | Troglodytes troglodytes | 6 |
| Śpiewak | Turdus philomelos | 3 |
| Zięba | Fringilla coelebs | 2 |
| Czarnogłówka | Poecile montanus | 1 + 1 retrap |
| Gołębiarz | Accipiter gentilis | 1 |
| Makolągwa | Carduelis cannabina | 1 |
| Dzięcioł duży | Dendrocopos major | 1 |
| Bogatka | Parus major | 1 retrap |
| Pokrzywnica | Prunella modularis | 1 |
Wszystkie ptaki były zaobrączkowane tutaj lub w najbliższej okolicy w latach 2017-19. Wśród nich była bogatka zaobrączkowana jako pisklę w jednej z naszych budek lęgowych w pobliskim lesie “OLSZYNA” w maju 2018 roku.
Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska
Kolejne i jak się okazało ostatnie łapanie przy karmniku w Łoskoniu. Zgodnie z oczekiwaniem, ptaków przyleciało bardzo mało. Wzrosła zdecydowanie różnorodność gatunkowa, ale zainteresowanie karmnikiem było bardzo mizerne. Od świtu do 7.00 złapało się 20 ptaków z 9 gatunków, w tym 3 retrapy. Tym sposobem praca przy karmniku tej zimy dobiegła końca. Odłowy prowadziliśmy w ciągu 20 dni, od 6 stycznia. Podsumowanie całego sezonu znajdzie się wkrótce w “Artykułach”. Teraz można już jednak powiedzieć, że ta zima była zupełnie inna, niż trzy poprzednie. Pewnie dlatego, że tak właściwie, to jej nie było.
W tym ostatnim dniu złapały się następujące ptaki:
| Nazwa polska | Nazwa łacińska | Liczba |
| Modraszka | Cyanistes caeruleus | 3 + 2 retrapy |
| Bogatka | Parus major | 3 |
| Dzwoniec | Carduelis chloris | 3 |
| Rudzik | Erithacus rubecula | 3 |
| Pokrzywnica | Prunella modularis | 2 |
| Trznadel | Emberiza citrinella | 1 |
| Jer | Fringilla montifringilla | 1 |
| Śpiewak | Turdus philomelos | 1 |
| Kowalik | Sitta europaea | 1 retrap |
Wszystkie ptaki były zaobrączkowane tutaj w następujących datach:
Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska
Kolejne łapanie w Łoskoniu. Bardzo krótkie, ponieważ wczesnym rankiem do karmnika przyleciało niewiele ptaków. Od świtu do 7.30 złapało się 29 ptaków z 5 gatunków, w tym 10 retrapów. Widać, że przelot sikor powoli wygasa.
Złapały się następujące ptaki:
| Nazwa polska | Nazwa łacińska | Liczba |
| Bogatka | Parus major | 9 + 4 retrapy |
| Modraszka | Cyanistes caeruleus | 4 + 5 retrapów |
| Dzwoniec | Carduelis chloris | 5 |
| Trznadel | Emberiza citrinella | 1 |
| Rudzik | Erithacus rubecula | 1 retrap |
Wszystkie retrapy, to ptaki zaobrączkowane tutaj 20 i 21.03.2020 r..
Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska
Kolejne dwa dni odłowów przy karmniku w Łoskoniu. Od świtu do odpowiednio 8.20 i 10.00 złapało się łącznie 142 ptaki z 10 gatunków, w tym 3 retrapy pochodzące z wcześniejszych odłowów. Tym razem nastąpiła zmiana – dominantem była modraszka. Sikory pojawiały się najliczniej tuż po świcie. Nieco później pojawiły się liczniej niż zwykle dzwońce. Przeprowadziliśmy analizę płci i wieku odłowionych bogatek. Jeśli chodzi o wiek, to 85,4% stanowiły ptaki młode, tzn. z ostatniego sezonu lęgowego. Pozostałe 14,6%, to ptaki dorosłe, które w minionym sezonie już wyprowadziły lęgi. Jeśli chodzi o płeć odławianych ptaków, to samców było 56,1%, czyli przewaga charakterystyczna dla okresu zimowego. Po raz pierwszy przeprowadziliśmy również analizę płci i wieku odłowionych modraszek. Jeśli chodzi o wiek, to 90,2% stanowiły ptaki młode, tzn. z ostatniego sezonu lęgowego. Pozostałe 9,8%, to ptaki dorosłe, które w minionym sezonie już wyprowadziły lęgi. Jeśli chodzi o płeć odławianych ptaków, to samców było 39,3% natomiast samic 60,7%, czyli proporcja charakterystyczna dla okresu przelotu w poprzednich latach.
Ozdobą łapania były gile, jer i grubodzioby. Ciekawostką były dwa raniuszki: jeden z zachodniego podgatunku Aegithalos caudatus europaeus i drugi – mieszaniec podgatunku zachodniego i wschodniego A. c. caudatus x A. c. europaeus.
A to pełna lista z odłowu:
| Nazwa polska | Nazwa łacińska | Liczba |
| Modraszka | Cyanistes caeruleus | 61 |
| Bogatka | Parus major | 38 + 3 retrapy |
| Dzwoniec | Carduelis chloris | 23 |
| Rudzik | Erithacus rubecula | 6 |
| Grubodziób | Cocc. coccothraustes | 3 |
| Raniuszek | Aegithalos caudatus | 2 |
| Zięba | Fringilla coelebs | 2 |
| Gil | Pyrrhula pyrrhula | 2 |
| Śpiewak | Turdus philomelos | 1 |
| Jer | Fringilla montifringilla | 1 |
Wszystkie ptaki były zaobrączkowane tutaj w następujących datach:
Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska
Kolejne trzy dni odłowów przy karmniku w Łoskoniu. Od świtu do odpowiednio 7.00, 10.00 i 7.00 złapało się łącznie 96 ptaków z 9 gatunków, w tym 7 retrapów pochodzących z wcześniejszych odłowów. Zasadniczo nic się nie zmieniło; pojawiają się pojedyncze osobniki innych gatunków. Przeprowadziliśmy analizę płci i wieku odłowionych bogatek. Jeśli chodzi o wiek, to 85,1% stanowiły ptaki młode, tzn. z ostatniego sezonu lęgowego. Pozostałe 14,9%, to ptaki dorosłe, które w minionym sezonie już wyprowadziły lęgi. Jeśli chodzi o płeć odławianych ptaków, to samców było 59,6%, czyli przewaga charakterystyczna dla okresu zimowego. Wśród bogatek trafił się jeden nietypowy osobnik o bardzo mocno zniszczonych lotkach i sterówkach. Trudno rozstrzygnąć, czy osobnik ten ma problemy z wytwarzaniem melaniny – barwnika utwardzającego strukturę piór, czy też ptak “ominął” jedno pierzenie i to jest powód tak wielkiego zniszczenia piór. Brązowe przebarwienia na głowie sugerują raczej problemy z syntezą melaniny. Dla porównania pokazujemy skrzydło osobnika typowego dla tej pory roku.
A to pełna lista z odłowu:
| Nazwa polska | Nazwa łacińska | Liczba |
| Bogatka | Parus major | 42 + 5 retrapów |
| Modraszka | Cyanistes caeruleus | 30 + 2 retrapy |
| Dzwoniec | Carduelis chloris | 6 |
| Rudzik | Erithacus rubecula | 5 |
| Pokrzywnica | Prunella modularis | 2 |
| Mazurek | Passer montanus | 1 |
| Mysikrólik | Regulus regulus | 1 |
| Kos | Turdus merula | 1 |
| Śpiewak | Turdus philomelos | 1 |
Wszystkie ptaki były zaobrączkowane tutaj tej zimy. A oto dokładne daty obrączkowania:
Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska
Dwunaste w tym roku łapanie przy karmniku w Łoskoniu. Od świtu do 11.45 złapało się 77 ptaków z 7 gatunków, w tym 14 retrapów. Podobnie jak poprzedniego dnia, połowa ptaków złapała się tuż po świcie, a na kolejnych obchodach liczebność stopniowo malała. Najliczniejsze były bogatki, które tego dnia znacznie przeważały nad modraszkami. Przeprowadziliśmy analizę płci i wieku odłowionych bogatek. Jeśli chodzi o wiek, to 86,0% stanowiły ptaki młode, tzn. z ostatniego sezonu lęgowego. Pozostałe 11,8%, to ptaki dorosłe, które w minionym sezonie już wyprowadziły lęgi. Jeśli chodzi o płeć odławianych ptaków, to samców było 55,8%, czyli przewaga charakterystyczna dla okresu zimowego. Można powiedzieć, że odłowy z dwóch kolejnych dni są prawie identyczne. Wygląda na to, że przelot wciąż trwa ale jest mało intensywny. Po raz pierwszy w tym roku złapały się: rudzik, pliszka siwa i szpak.
A to pełna lista z odłowu:
| Nazwa polska | Nazwa łacińska | Liczba |
| Bogatka | Parus major | 36 + 7 retrapów |
| Modraszka | Cyanistes caeruleus | 19 + 5 retrapy |
| Dzwoniec | Carduelis chloris | 5 + 1 retrap |
| Rudzik | Erithacus rubecula | 1 |
| Pliszka siwa | Motacilla alba | 1 |
| Sikora uboga | Poecile palustris | 1 retrap |
| Szpak | Sturnus vulgaris | 1 |
Udział retrapów wyniósł 18,2%. Wszystkie ptaki były zaobrączkowane tutaj i poza jednym tej zimy. A oto dokładne daty obrączkowania:
Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska
Jedenaste w tym roku łapanie w Łoskoniu. Od świtu do 12.30 złapało się 77 ptaków z 6 gatunków, w tym 8 retrapów. Połowa ptaków złapała się tuż po świcie. Na kolejnych obchodach liczebność stopniowo malała. Najliczniejsze były bogatki ale modraszek było niewiele mniej. Przeprowadziliśmy analizę płci i wieku odłowionych bogatek. Jeśli chodzi o wiek, to 88,2% stanowiły ptaki młode, tzn. z ostatniego sezonu lęgowego. Pozostałe 11,8%, to ptaki dorosłe, które w minionym sezonie już wyprowadziły lęgi. Jeśli chodzi o płeć odławianych ptaków, to samców było 55,9%, czyli przewaga charakterystyczna dla okresu zimowego. Wśród odłowionych bogatek był osobnik wyjątkowo mały – była to samica. Długość skrzydła wynosiła 69,0 mm (w czasie robienia zdjęcia niedokładnie naciągnięto skrzydło). Do tej pory najmniejszy był wymiar 70,0 mm. Warto dodać, że 70,0 mm to maksymalny jak dotąd wymiar dla modraszki. Zwykle bogatki mają skrzydło mieszczące się w zakresie 74-78 mm. Również masa tego osobnika była rekordowo niska – 13,0 g, a więc taka jak najcięższych modraszek. Bogatki ważą zwykle 17-20 g. Poniżej dokumentacja fotograficzna.
A to pełna lista z odłowu:
| Nazwa polska | Nazwa łacińska | Liczba |
| Bogatka | Parus major | 30 + 4 retrapy |
| Modraszka | Cyanistes caeruleus | 24 + 3 retrapy |
| Dzwoniec | Carduelis chloris | 10 + 1 retrap |
| Szczygieł | Carduelis carduelis | 3 |
| Mazurek | Passer montanus | 1 |
| Sikora uboga | Poecile palustris | 1 |
Udział retrapów wyniósł 10,4%. Wszystkie ptaki były zaobrączkowane tutaj w następujących terminach:
Jerzy Dąbrowski i Bronisława Peplińska